Кіріспе
Шотланд хирургы Роберт Уайт (Robert Wight) 1796 жылы 6 шілдеде дүниеге келген. 1872 жылы 26 мамырда қайтыс болған. Ол Шотландияның Шығыс Үндістан компаниясының хирургы болды. Оның кәсіби мансабы толығымен Оңтүстік Үндістанда өтті. Ол американдық мақтаның пайда болуына үлес қосты. Таксоном ретінде 110 жаңа тұқымдықты және 1267 гүлді өсімдіктердің жаңа түрлерін сипаттады. Ол өзі және өзі оқытқан үнді коллекционерлері жинаған көптеген өсімдіктерді суретке түсіру үшін үнді ботаника суретшілерін жалдаған. Осы суреттердің кейбіреулерін Уильям Хукер Британияда жариялады, бірақ 1838 жылдан бастап ол Мадраста суретті еңбектердің сериясын жариялады, оның ішінде түсті емес, алты томдық Icones Plantarum Indiae Orientalis (183853) және екі қолмен боялған, екі томдық еңбектер, Үндістан ботаникасының суреттері (183850) және Spicilegium Neilgherrense (184551). 1853 жылы ол Индиядан зейнеткерлікке шыққанға дейін 2464 суретті жариялаған.
Robert Wight MD FRS FLS (6 July 1796 – 26 May 1872) was a Scottish surgeon in the East India Company, whose professional career was spent entirely in southern India, where his greatest achievements were in botany – as an economic botanist and leading taxonomist in south India. He contributed to the introduction of American cotton. As a taxonomist he described 110 new genera and 1267 new species of flowering plants. He employed Indian botanical artists to illustrate many plants collected by himself and Indian collectors he trained. Some of these illustrations were published by William Hooker in Britain, but from 1838 he published a series of illustrated works in Madras including the uncoloured, six volume Icones Plantarum Indiae Orientalis (1838–53) and two hand coloured, two volume works, the Illustrations of Indian Botany (1838–50) and Spicilegium Neilgherrense (1845–51). By the time he retired from India in 1853 he had published 2464 illustrations of Indian plants.
Ерте өмір
Уайт - Эдинбургтегі адвокаттың (Сайнттың жазушысы) ұлы, ол Шығыс Лотианның шаруалар тобынан шыққан. Ол Милтон қаласында, Шығыс Лотианда туған. Ол он бір жасқа дейін үйде оқыды, содан кейін Эдинбургтегі Корольдік орта мектепте оқыды. Ол 1816 жылы Эдинбургтегі Корольдік хирургтар колледжінен хирург дипломын алды. Ол Эдинбург университетінде білім алып, 1816 жылы Дэниел Резерфордтың қолында ботаниканы оқыды және 1818 жылы медицина мамандығын бітірді. Ол екі жыл бойы кемеде хирург болып жұмыс істеген және бірнеше рет, соның ішінде АҚШ-қа сапар шеккен.
Үндістандағы алғашқы еңбектері
1819 жылы Уайт Үндістанға шығыс үнді компаниясының көмекші хирургы болып кетті. Алғашында ол 21-ші (кейін 42-ші, кейіннен оның ағасы полковник Джеймс Уайт басқарыпты) Мадрас жерлестері жасағында қызмет етті. Оның ботаникаға деген құлшынысы ертеден-ақ айқын болды. Оның алғашқы жинақтары қазіргі Андра Прадеш штатының Солтүстік цирктеріндегі Самалкота, Раджахмундри және Масулипатам айналасында жасалды. Майсурдағы (Серингапатам) қоғамдық мал қоймасында және 33-ші Мадрас тума қол әскерінде болғаннан кейін, 1826 жылдың қаңтарында ол доктор Джеймс Шутердің орнына Мадрас табиғатшысының лауазымына тағайындалды. және оның жинақтары (оның ішінде Уайттың өзі, Патрик Расселдің және Транкебар миссионерлерінің бұрынғылары) Лондондағы Компанияның бас кеңсесіне жіберілді. Уайт Нагапаттинамдағы гарнизондық хирург ретінде полк міндеттеріне қайта тағайындалды.
Шотландияға оралу
1831 жылы хирург болып тағайындалғаннан кейін, Уайт үш жылға Ұлыбританияға "жеке істермен" кетті. Ол Лондонға өзімен бірге 3000-нан 4000-ға дейін түрді білдіретін және салмағы 2 тонна болатын 100 000 өсімдік үлгісін алып барды.
Үндістанға оралу
1834 жылы Уайт Үндістанға Беларидегі 33-ші тума жерлі жаяу әскер полкінің толық хирургы болып оралды. Осы кезеңде ол Үндістанның дәрілік өсімдіктерімен айналыса бастады, жергілікті ботаникалық суретшілерді ұстап, Мадрас әдебиет және ғылым журналына қысқаша жазбалар жариялады, кейіннен ол журналдың ботаника бөліміне редактор болды. Олардың ішінде мүдар (Calotropis procera) дәрілік өсімдігі және Корталлам флорасы туралы мақалалар бар.
Экономикалық ботаника
Уайттың ботаникалық дағдыларын мойындау 1836 жылы Мадрас кірістер бөліміне ауысуына әкелді. Бұл трансферт Хукер мен Роберт Браунның сілтемелеріне негізделген, губернатор сэр Фредерик Адамға Дж. Г. Малколмсон кеңес берді, ал Уайт ауыл шаруашылығы мен мақта туралы баяндама жасады. Алдағы алты жылда бұл жұмыста шай, қант шашағы, сена және көбінесе мақта сияқты өсімдіктер қолданылды. 1836 жылы ол Сейлонға алты аптаға барып, Пални төбелерін қоса алғанда, таулы аймақтардың ресурстары туралы баяндады. 1841 жылы ол Оотакамундта үй сатып алды, ол 1847 жылға дейін өсіп келе жатқан отбасының негізі болып қала берді. 1842 жылы ол Коимбатурдағы Америка мақта плантацияларының инспекторы болып тағайындалды. 1853 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымға ие болды. Уайт Мадрас агробақшалық қоғамының ертедегі мүшесі болды, оның бақшасы Мадрастағы собордың жанында қаланың ботаникалық бақшасы ретінде қызмет етті. Ол 1839-1841 жылдар аралығында түрлі уақытта қоғамның хатшысы болып қызмет етті және 1842 жылы оның іс жүргізуінің бір томын редакциялады. Үндістанда Уайт Мадрас әдебиет және ғылым журналында (1834-40), Калькуттадағы Үндістанның ауыл шаруашылығы және қоғамының (1838-54) және Калькуттаның табиғи тарих журналының (1845-66) түрлі басылымдарында көптеген хаттар мен қысқа мақалалар жариялады.
Литография және басылымдар
Уайттың ең үлкен жетістігі - Үндістан ботаникасы туралы суретті басылымдар. Роксбургтің қымбат бағаға ою-өрнектерін қолданғанынан үйренген Уайт арзан литографиялық әдістерді қолдануға шешім қабылдады. Ол 1826 жылдан 1845 жылға дейін жұмыс істеген суретші Рунгияны (Рунгия) жұмысқа ала бастады, содан кейін Говиндуды жұмысқа алды. Ол сол кездегі басқа британдық жұмысшылардан айырмашылығы, суреттерін барлық басылымдарына басып шығарып, суретшілеріне құрмет көрсетті. Ол Govindoo-ның есімімен орхидеяның бір тұқымын, Govindooia (қазіргі Tropidia) атады, бірақ Rungiah үшін жасай алмады, өйткені Rungia тұқымы бұрыннан бар еді, ол Натаниел Уолличтің неміс химигі Фридлиб Фердинанд Рунге (1794 1867) есімімен аталған үнділік өсімдік үшін сипаттаған. Уайтс суреттелген басылымдарға түсті емес, алты томдық Icones Plantarum Indiae Orientalis (1838-53) және екі қолмен боялған, екі томдық еңбектер, Үндістан ботаникасының суреттері (1838-50) және Spicilegium Neilgherrense (1845-51) кірді.
Англияға оралу және жинақтар
1853 жылы наурыз айында Уайт қызметтен шыққаннан кейін Үндістаннан кетіп қалды. Ол Англияға денсаулығы нашар, есту қабілеті нашар болып оралды. Ол Англияға оралып, Рединг маңындағы 66 акрлық Грейзли Лодж иесін сатып алды. Оның мақсаты таксономиялық зерттеулерді жалғастыру болса да, ол шағын ауыл шаруашылығына ауысты, одан кейін өте аз жариялады. Мақта өсіру туралы сегіз қысқа мақала 1861 жылы Gardeners' Chronicle журналында және 1862 жылы үлкен кітапша ретінде жарияланды. 1865 жылы Уайт Эдвард Джон Уорингке Үндістанның Фармакопеясын редакциялауға көмектескен комитеттің мүшесі болды (1868 жылы жарық көрді) және 1866 жылы Лондондағы Халықаралық ботаникалық конгресске Үндістан көктеміндегі өсімдіктер құбылысы туралы мақала оқыды. Ботаникаға қызығушылық танытқандар оның гербариясын пайдалануға рұқсат етілген, бірақ Үндістанда жаңа буын ботаникашылар белсенділік танытты, соның ішінде Джозеф Хукер мен Томас Томсон. Ол өзінің үлкен көбейтілген коллекциясын Кью гербариясына сыйға тартты, оған 3108 жоғары өсімдіктер және 94 папоротник түрлері кірді, 1869/70 жылдары 20 жиынтыққа Еуропа, Ресей, Солтүстік Америка, Оңтүстік Африка, Австралия гербарияларына және алғаш рет Оңтүстік Азияның екі гербариясына (Калкутта және Перадения) таратылды. 1871 жылдың қазан айында, қайтыс болудан аз уақыт бұрын, Уайт өзінің әдебиеттерінде сипатталған түрлердің түрлерін қоса алғанда, ең жақсы үлгілерін Кьюге берді. Өзінің басқа медициналық замандастарынан айырмашылығы, Уайт қаржы жағынан табысты болмады, ол 2000 фунт стерлингтен кем (қазіргі уақытта шамамен 200 000 фунт стерлинг) болатын жылжымалы мүлік қалдырды, ал Грейзли қайтыс болғаннан кейін дереу сатылуы керек болды. Оның үлкен ұлы Джеймстің қызының ұрпақтары аман қалды, бірақ олар оның тегін көтермейді.
Сілтемеленген сілтемелер
Нолти, Х. Дж. (2007) Роберт Уайт және Рунгия мен Говиндаудың ботаникалық суреттері. Эдинбургтегі Корольдік ботаникалық бақ. Роберт Уайттың өмірі мен шығармашылығы. (Китап 1) Рунгиа мен Говиндаудың ботаникалық суреттері: Уайт жинағы. "Роберт Уайтты іздеу" (көпшілік 2) "Роберт Уайтты іздеу" (көпшілік 3) Нолти, Х. Дж. (2005а) Роберт Уайт және Үндістан ботаникасының иллюстрациясы. "Күрегерлер лекциясы". Линеандықтар. Арнайы нөмір No 6.
Botanical Drawings by Rungiah & Govindoo: the Wight Collection. (Book 2)
Journeys in Search of Robert Wight (Book 3). Noltie, H. J. (2005a) Robert Wight and the Illustration of Indian Botany. The Hooker Lecture. The Linnean. Special Issue No 6.
Басқа дереккөздер
Кертистің ботаникалық журналы. 1931 жыл. Арнайылықтар мен портреттер 1827 1927 ж. Құрастырушылар: Эрнест Нельмес және В.М. Кэтберсон. Лондон: Бернард Куарич ЛТД. Грей, Аса. 1873 жылы. Ғылыми барлау. "Американ ғылым және өнер журналы" 5, сер. 3. 395-бет. Патша, сэр Джордж. 1899 жыл. Үндістан ботаникасының ерте тарихы. Британдық ғылымды дамыту қауымдастығының есебі. pp. 904919 деген сан.
Gray, Asa. 1873. Scientific Intelligence. American Journal of Science and Arts 5, ser. 3. p. 395. King, Sir George. 1899. The Early History of Indian botany. Report of the British Association for the Advancement of Science. pp. 904–919.