Кіріспе
Людвиг Витгенштейннің "Күдік туралы" кітабы (Über Gewissheit, түпнұсқада Über Gewißheit) - Людвиг Витгенштейннің 1951 жылы 29 сәуірде қайтыс болғанға дейінгі он сегіз айдың ішінде төрт түрлі кезеңде жазған жазбаларынан құралған философиялық кітап. Ол алғашқы жазбаларын Элизабет Анскомбтың үйіне қалдырды, ол оларды тақырып бойынша Витгенштейннің жеке жазба кітапшаларындағы кейінірек шыққан үзінділермен байланыстырды және (Г. Х. фон Райтпен бірге) оларды 1969 жылы жарық көрген неміс / ағылшын параллель мәтін кітабына жинақтады. Аудармашылар Денис Пол және Анскомбтің өзі болды. (Редакторлар 676 үзіндіге нөмір қойып, топтастырды; жұмыстың сілтемелері стандартты түрде беттік нөмір бойынша емес, OC1 OC676 ретінде беріледі.) Кітаптың мәселесі негізінен эпистемологиялық, қайталанатын тақырып - адам тәжірибесінің мүмкін болуы үшін күмәннен босатылуы керек кейбір нәрселер бар, соның ішінде күмәнді күшейту қызметі: "Барлығына күмән келтірген күмән күмән емес" (OC450). Кітап өзінің бастау нүктесі ретінде Г. Э. Мурдың "мұнда бір қол" деген аргументін алады және адам тіліндегі білімдік талаптардың, әсіресе "белгілі бір ('gewisser') эмпирикалық ұйғарымдардың" рөлін қарастырады, олар қазір Мур ұйғарымдары немесе Мур сенімділігі деп аталады. Маңызды нәтиже - Витгенштейннің барлық күмән негізгі сенімдерге енген және сондықтан күмәннің ең радикалды формаларын қабылдамау керек, өйткені олар оларды білдірген жүйеде қарама-қайшылықты құрайды деген мәлімдемесі. Витгенштейн философиялық күмәнділіктің жаңа дәлелдерін де түрлі формада суреттеп көрсетті. Тағы бір қайталанатын мотив (OC111,448,654), мәтінді оқырманға ашуға мүмкіндік беретін, арифметикалық есептеуді қайталап тексерудің пайдасыздығына қатысты (OC77): нақты не қайтадан тексерілуде? Есептеудің өзі ме? Әлде, керісінше, ақыл-есі, салауаттылығы, және түсінігі (дегенмен), қайта тексеруші? (Қара: Тілдік ауысу.) Бірақ (OC658): қайта тексерушінің ақыл-есі, салауаттылығы мен түсінігі қайта тексерудің өзімен тексеріліп, қайта тексерілудің өзінен бастала бермейді ме?
On Certainty (Über Gewissheit, original spelling Über Gewißheit) is a philosophical book composed from notes written by Ludwig Wittgenstein over four separate periods in the eighteen months before his death on 29 April 1951. He left his initial notes at the home of Elizabeth Anscombe, who linked them by theme with later passages in Wittgenstein's personal notebooks and (with G. H. von Wright), compiled them into a German/English parallel text book published in 1969. The translators were Denis Paul and Anscombe herself. (The editors also numbered and grouped the 676 passages; citations to the work are standardly given as OC1 OC676 rather than by page number.) The book's concerns are largely epistemological, a recurrent theme being that there are some things which must be exempt from doubt in order for human practices to be possible, including the activity of raising doubts: "A doubt that doubted everything would not be a doubt" (OC450). The book takes as its starting point the 'here is one hand' argument made by G. E. Moore and examines the role of knowledge claims in human language, particularly of "certain ('gewisser') empirical propositions", what are now called Moorean propositions or Moorean certainties. An important outcome is Wittgenstein's claim that all doubt is embedded in underlying beliefs and therefore the most radical forms of doubt must be rejected since they form a contradiction within the system that expressed them. Wittgenstein also sketched novel refutations of philosophical skepticism in various guises. Another recurrent motif (OC111,448,654), one that arguably unlocks the text for the lay reader, concerns the futility of endlessly re checking an arithmetical calculation (OC77): what, precisely, is being re checked? The calculation itself? Or, rather, the sanity, sobriety, and comprehension (say), of the re checker? (See: Linguistic turn.) But (OC658): are not the sanity, sobriety, and comprehension of the re checker presupposed by the very activity of, validly, checking and re checking?
Жүктілік
"Күдіктілік туралы" шығарманың пайда болуы Витгенштейннің Г. Э. Мурдың екі атақты еңбегіне деген "ұзақ қызығушылығынан" туындады, оның 1939 жылғы "Сыртқы әлемнің дәлелі" және бұрынғы "Денсаулықты қорғау" (1925). Витгенштейн бұл соңғысын Мурдың "ең жақсы мақаласы" деп ойлады, бірақ оған қарамастан ол Мурдың сыртқы шындыққа қатысты "дәлелін" шешуші деп ойламады. 1949 жылдың ортасында өзінің жақын досы Норман Малкольмның бастамасымен Витгенштейн өзінің жауабын бос парақтарға жазып бастаған, мүмкін 1949 жылдың аяғы мен 1950 жылдың басында Венада болған кезде. Ол бұл тақырыпқа төртінші және соңғы, өлім алдындағы алты апталық өте белсенді кезеңнен бұрын екі рет қайта оралды, ол кезде "Күдік туралы" жартысынан көбі жазылды. Бұл кезде Витгенштейн жазба кітапшаларын, күндерді жазып, тақырыпты бөлек белгілеп отырды. Витгенштейн бұл соңғы, құнарлы кезеңді Норман Малкольмға 1951 жылдың 16 сәуірінде жазған соңғы хатында, 1949 жылдың күзінде анықталған қатерлі ісіктен қайтыс болғанға дейін он үш күн бұрын сипаттады: "Менің басыма ерекше нәрсе келді. Бір ай бұрын мен философиямен айналысуға ыңғайлы көңіл күйде болдым. Мен бұдан былай бұлай істей алмайтынымды білген едім. Екі жылдан бері бірінші рет миымдағы перде көтерілді. Әрине, мен осы уақытқа дейін 5 апта ғана жұмыс істедім, ертең бәрі біткен болар, бірақ бұл мені қазір қатты жігерлендіреді". Дегенмен, сол күні ол (OC532 жылдан кейін) былай деп жазды: "Мен философиямен әрдайым бір нәрсені жоғалтып, оны қайтадан іздеуге мәжбүр болатын қарт әйел сияқты айналысамын: кейде оның көзілдірігі, кейде оның кілті". Бір жарым апта бұрын ол OC471 алдында осындай жазба жазған болатын: "Мына жерде менің ойлауымда әлі де үлкен олқылық бар. Ал енді ол орындар толатынына күмәнім бар".
Norman Malcolm in mid 1949, Wittgenstein began to draft his response on loose sheets, probably while staying in Vienna in late 1949 and early 1950. He returned to the subject twice more before a fourth and final, highly energetic six week period immediately before his death, when more than half of On Certainty was written. By this time Wittgenstein was using notebooks, recording dates, and marking the topic off separately. Wittgenstein described this final, fertile period in his last letter to Norman Malcolm dated 16 April 1951, thirteen days before his death from the cancer diagnosed in autumn 1949:
"An extraordinary thing has happened to me. About a month ago I suddenly found myself in the right frame of mind for doing philosophy. I had been absolutely certain that I'd never again be able to do it. It's the first time after more than 2 years that the curtain in my brain has gone up. Of course, so far I've only worked for about 5 weeks & it may be all over by tomorrow, but it bucks me up a lot now." Nevertheless, on the same day he recorded (after OC532): "I do philosophy now like an old woman who is always mislaying something and having to look for it again: now her spectacles, now her keys." A week and a half earlier he had written a similar note before OC471: "Here there is still a big gap in my thinking. And I doubt whether it will be filled now."