Кіріспе

Людвиг Витгенштейннің "Күдік туралы" кітабы (Über Gewissheit, түпнұсқада Über Gewißheit) - Людвиг Витгенштейннің 1951 жылы 29 сәуірде қайтыс болғанға дейінгі он сегіз айдың ішінде төрт түрлі кезеңде жазған жазбаларынан құралған философиялық кітап. Ол алғашқы жазбаларын Элизабет Анскомбтың үйіне қалдырды, ол оларды тақырып бойынша Витгенштейннің жеке жазба кітапшаларындағы кейінірек шыққан үзінділермен байланыстырды және (Г. Х. фон Райтпен бірге) оларды 1969 жылы жарық көрген неміс / ағылшын параллель мәтін кітабына жинақтады. Аудармашылар Денис Пол және Анскомбтің өзі болды. (Редакторлар 676 үзіндіге нөмір қойып, топтастырды; жұмыстың сілтемелері стандартты түрде беттік нөмір бойынша емес, OC1 OC676 ретінде беріледі.) Кітаптың мәселесі негізінен эпистемологиялық, қайталанатын тақырып - адам тәжірибесінің мүмкін болуы үшін күмәннен босатылуы керек кейбір нәрселер бар, соның ішінде күмәнді күшейту қызметі: "Барлығына күмән келтірген күмән күмән емес" (OC450). Кітап өзінің бастау нүктесі ретінде Г. Э. Мурдың "мұнда бір қол" деген аргументін алады және адам тіліндегі білімдік талаптардың, әсіресе "белгілі бір ('gewisser') эмпирикалық ұйғарымдардың" рөлін қарастырады, олар қазір Мур ұйғарымдары немесе Мур сенімділігі деп аталады. Маңызды нәтиже - Витгенштейннің барлық күмән негізгі сенімдерге енген және сондықтан күмәннің ең радикалды формаларын қабылдамау керек, өйткені олар оларды білдірген жүйеде қарама-қайшылықты құрайды деген мәлімдемесі. Витгенштейн философиялық күмәнділіктің жаңа дәлелдерін де түрлі формада суреттеп көрсетті. Тағы бір қайталанатын мотив (OC111,448,654), мәтінді оқырманға ашуға мүмкіндік беретін, арифметикалық есептеуді қайталап тексерудің пайдасыздығына қатысты (OC77): нақты не қайтадан тексерілуде? Есептеудің өзі ме? Әлде, керісінше, ақыл-есі, салауаттылығы, және түсінігі (дегенмен), қайта тексеруші? (Қара: Тілдік ауысу.) Бірақ (OC658): қайта тексерушінің ақыл-есі, салауаттылығы мен түсінігі қайта тексерудің өзімен тексеріліп, қайта тексерілудің өзінен бастала бермейді ме?

Жүктілік

"Күдіктілік туралы" шығарманың пайда болуы Витгенштейннің Г. Э. Мурдың екі атақты еңбегіне деген "ұзақ қызығушылығынан" туындады, оның 1939 жылғы "Сыртқы әлемнің дәлелі" және бұрынғы "Денсаулықты қорғау" (1925). Витгенштейн бұл соңғысын Мурдың "ең жақсы мақаласы" деп ойлады, бірақ оған қарамастан ол Мурдың сыртқы шындыққа қатысты "дәлелін" шешуші деп ойламады. 1949 жылдың ортасында өзінің жақын досы Норман Малкольмның бастамасымен Витгенштейн өзінің жауабын бос парақтарға жазып бастаған, мүмкін 1949 жылдың аяғы мен 1950 жылдың басында Венада болған кезде. Ол бұл тақырыпқа төртінші және соңғы, өлім алдындағы алты апталық өте белсенді кезеңнен бұрын екі рет қайта оралды, ол кезде "Күдік туралы" жартысынан көбі жазылды. Бұл кезде Витгенштейн жазба кітапшаларын, күндерді жазып, тақырыпты бөлек белгілеп отырды. Витгенштейн бұл соңғы, құнарлы кезеңді Норман Малкольмға 1951 жылдың 16 сәуірінде жазған соңғы хатында, 1949 жылдың күзінде анықталған қатерлі ісіктен қайтыс болғанға дейін он үш күн бұрын сипаттады: "Менің басыма ерекше нәрсе келді. Бір ай бұрын мен философиямен айналысуға ыңғайлы көңіл күйде болдым. Мен бұдан былай бұлай істей алмайтынымды білген едім. Екі жылдан бері бірінші рет миымдағы перде көтерілді. Әрине, мен осы уақытқа дейін 5 апта ғана жұмыс істедім, ертең бәрі біткен болар, бірақ бұл мені қазір қатты жігерлендіреді". Дегенмен, сол күні ол (OC532 жылдан кейін) былай деп жазды: "Мен философиямен әрдайым бір нәрсені жоғалтып, оны қайтадан іздеуге мәжбүр болатын қарт әйел сияқты айналысамын: кейде оның көзілдірігі, кейде оның кілті". Бір жарым апта бұрын ол OC471 алдында осындай жазба жазған болатын: "Мына жерде менің ойлауымда әлі де үлкен олқылық бар. Ал енді ол орындар толатынына күмәнім бар".