Кіріспе
Болгария ханы Телериг - 768 жылдан 777 жылға дейін Болгарияның билеушісі. Телериг Византиялық дереккөздерде 774 жылы алғаш рет аталғанымен, ол 768 жылы өлтірілген Паганның тікелей мұрагері ретінде қарастырылады. 774 жылы мамыр айында Византия императоры Константин V Болгарияға қарсы үлкен экспедицияға аттанды, оның далалық әскерін құрлықта бастап, Дунай дельтасына атшыларды тасымалдайтын 2000 кемеден тұратын флотты жіберді. Флота Варна маңында қонып, бірақ Константин өзінің ықтимал артықшылығын пайдаланбай, түсінбейтін себептермен кері шегінді. Көп ұзамай екі жақ та соғыс тоқтатылатынын уәде еткен келісімге қол қойды. Алайда 774 жылы қазан айында Телериг 12000 адамнан тұратын әскерін Македониядағы Берзитияға шабуыл жасап, оның тұрғындарын Болгарияға көшірді. Константин болгарларды таңғалдырып, 80 мың сарбаздан тұратын үлкен әскер жинап, жеңіске жетті. Болгарияға жасалған келесі шабуыл сәтсіз аяқталды, өйткені императорлық флот Қара теңізде қарсы желге тап болды. Содан кейін Телериг Константинге құпия елші жіберіп, Болгариядан қашып, императордан бас сауғалауды және қонақжайлықпен қамтамасыз етуді және оған көмектесе алатын Византиялықтардың тізімін сұраған. Телериг Константинге Болгариядағы өз агенттерін сатқыза алды, олар тиісті түрде тұтқындалып, жазаға кесілді. Византияның күткен жазасы жүзеге аспады, өйткені Константин 775 жылы қайтыс болды. Телриг өзінің табысты болғанына қарамастан, 777 жылы Византияның жаңа императоры Хазар Лев IV-ге қашуды қажет деп тапты. Византия үкіметі Телеригке патрикиос атағын берді. Телериг христиан дінін қабылдап, Теофилактос деген атпен император Эриннің туысымен тұрмысқа шықты. XVII ғасырдағы Волга болғарларының жинағы Жафар Тарих (қалыптастығы дау туғызатын еңбек) Диляректі (Телеригті) бұрынғы билеуші Телес (Телет) ұлы ретінде көрсетеді.
Telerig was the ruler of Bulgaria from 768 to 777. Although Telerig is first mentioned by Byzantine sources in 774, he is considered as the immediate successor of Pagan, who was murdered in 768. In May 774, Byzantine Emperor Constantine V embarked on a major expedition against Bulgaria, led his field army on land and dispatched a fleet of 2000 ships carrying horsemen towards the Danube Delta. The fleet disembarked in the vicinity of Varna, but Constantine did not press his potential advantage and inexplicably retreated. Shortly afterwards, both sides signed a truce promising the cessation of hostilities. However, in October 774, Telerig sent an army of 12,000 men to raid Berzitia, Macedonia, and transfer its population to Bulgaria. Collecting a large army of 80,000 troops, Constantine surprised the Bulgarians and won a resounding victory. The subsequent attack on Bulgaria failed since the imperial fleet had encountered contrary winds in the Black Sea. Telerig then sent a secret emissary to Constantine that indicated his intention to flee Bulgaria and to seek refuge with the emperor and sought assurances of hospitality and a list of Byzantines who might help him. Telerig succeeded in having Constantine betray his own agents in Bulgaria, who were duly rounded up and executed. The expected Byzantine retaliation failed to materialise, as Constantine died in 775. In spite of his apparent success, Telerig found it necessary to flee to the new Byzantine emperor, Leo IV the Khazar, in 777. The Byzantine government gave Telerig asylum and the title of patrikios. Telerig converted to Christianity under the name of Theophylaktos and married a cousin of Empress Eirene. The 17th century Volga Bulgar compilation Ja'far Tarikh (a work of disputed authenticity) represents Dilyarek (Telerig) as the son of the former ruler Teles (Telets).
Мұра
Антарктидадағы Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Гринвич аралында орналасқан Телериг Нунтакты Телеригтің есімімен аталды.
Көркем шығармаларда
Телерих - Гарри Тертлдоувтың "Теңіздегі аралдар" (1989) фильміндегі басты кейіпкер. Алғашқыда ол Роберт Адамс редакциялаған "Альтернативтер" журналында жарық көрген, ал "Отшествия" және "ХХ ғасырдың ең жақсы баламалы тарих әңгімелері" жинақтарында басылып шыққан.