Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исаак Абоаб да Фонсека (немесе Исаак Абоаб Фонсека) (1 ақпан 1605 - 4 сәуір 1693) - раввин, ғалым, каббалист және діни жазушы. 1656 жылы ол Амстердамдағы португалдық яһуди қауымының бірнеше ақсақалдарының бірі болды. Ол 1656 жылы философ Барух Спинозаны қауымнан шығарып жіберген діни басшылардың бірі болды.
Isaac Aboab da Fonseca (or Isaak Aboab Foonseca) (February 1, 1605 – April 4, 1693) was a rabbi, scholar, kabbalist, and religious writer. In 1656, he was one of several elders within the Portuguese Jewish community in Amsterdam and for a time in Dutch Brazil before the Portuguese reconquest. He was one of the religious leaders who excommunicated philosopher Baruch Spinoza in 1656.
Өмір
Исаак Абоаб да Фонсека Португалияның Кастро-Дайр қаласында Абоаб отбасында Симао да Фонсека болып дүниеге келді. Оның отбасы мен ата-анасы Конверсо, христиан дініне мәжбүрлеп айналдырылған яһудилер еді. Отбасы мәсіхшілікті қабылдады деп айтылса да, бұл жергілікті антисемит күдіктерін тоқтатпады. 1581 жылы Нидерланд Республикасы Испания империясынан бөлініп шықты, бұл Нидерландқа Сеферадик яһудилердің едәуір көшіп келуіне себеп болды. 1603 жылы Нидерландыда яһуди дінін ашық түрде ұстану заңды болды. Абоаб пен бен Израиль 1629 жылы Джозеф Соломон Дельмедигоның жазбалары туралы келіспеді және оларда жаман сезімдер болды. Он сегіз жасында Исаак Бейт-Исраилдің хакамы (раби) болып тағайындалды, бұл Амстердамдағы үш сефард қауымының бірі, олар кейін бірікті. Өзінің ағайынды ағасы Исаак бен Маттатия Абуабтан ерекшеленуі үшін, ол өз анасының тегін (да Фонсека) қосты. 1642 жылы Абоаб да Фонсека Мозе Коэн Хенрикес шақырып, Ресифедегі Кахал Зур Израиль синагогасының раввині болып тағайындалды. Амстердамнан келген португалдық яһудилер сол жердегі еуропалық халықтың маңызды бөлігі болды. Көптеген адамдар португал инквизициясының қуғын-сүргініне және Атлантика әлемінде сауда жасау мүмкіндіктеріне байланысты Амстердамға көшіп барған. Абоаб да Фонсека Ресифедегі португалдық яһуди қауымының раввині болғандықтан, оның раввиндік серігі Мозе Рафаэль де Агилармен бірге Американың алғашқы тағайындалған раввиндарының бірі болған. Қахал Зур Исраил қауымында Синагога, микве және ешива болды, бұл Жаңа әлемдегі алғашқылардың бірі. Фонсека Пернамбукодағы раввин болған кезде португалдар голландиялық колонияға шабуыл жасады. Португалдықтар, яғни иезуит діни қызметкерлері "онда мәсіхшілікті қорлау үшін мәжілісханаларын ашты" деп, колонияны қайтарып алуды және яһудилерді жоюды талап етті. Португалдар тоғыз жылдық күресінен кейін 1654 жылы астанасын қайта басып алды. Еврейлер голландиялық әскермен бірге соғысты, ал португалдар еврейлерге қауіпсіз жол беруге кепілдік бермегенше, олар берілуден бас тартты. Абуабтың мистикалық кабалистік бейімділігі болды, ол бұл туралы мәтіндер жариялады. Ол 1665 жылы қыркүйекте 1666 жылы Сабатайдың жолдан таюына дейін Амстердамда 1665 жылы мессиандық тұлға Сабатай Зевидің көптеген қызу сефардтық қолдаушыларының бірі болды. Абоаб да Фонсеканың тұсында сефардтар қауымы өркендеді. Жаңа португал синагогасының (Эснога) құрылысына оның 1671 жылы айтқан уағызы себеп болды. Ол төрт жылдан аз уақыт өткен соң, 1675 жылы 2 тамызда (10 Av 5435) ашылды. Исаак Абоаб да Фонсека 1693 жылы 4 сәуірде 88 жасында Амстердамда қайтыс болды.
Isaac Aboab da Fonseca was born into the Aboab family in the Portuguese town of Castro Daire as Simão da Fonseca. His family and parents were Conversos, Jews who had been forcibly converted to Christianity. Although the family had ostensibly converted to Christianity, this did not put an end to local antisemitic suspicions. In 1581, the Dutch Republic secceded from the Spanish Empire, this caused significant immigration of Sepheradic Jews to the Netherlands. In 1603 it was made legal in the Netherlands to practice Judaism in the open. Aboab and ben Israel disagreed in 1629 about writings by Joseph Solomon Delmedigo and there were lingering ill feelings. At the age of eighteen, Isaac was appointed hakham (rabbi) for Beth Israel, one of three Sephardic communities in Amsterdam, which later merged. In order to be distinguished from his cousin Isaac ben Mattathiah Aboab, he added his mother's last name (da Fonseca) to his own. In 1642, Aboab da Fonseca was invited by Moses Cohen Henriques appointed rabbi at Kahal Zur Israel Synagogue in Recife, in Pernambuco, Dutch Brazil. Portuguese Jews from Amsterdam were a significant segment of the European population there. Many had first emigrated to Amsterdam due to persecution by the Portuguese Inquisition and opportunities to pursue commerce in the Atlantic world. By becoming the rabbi of the Portuguese Jewish community in Recife, Aboab da Fonseca was also probably one of the first appointed rabbis of the Americas, along with his rabbinic companion Moses Raphael de Aguilar. Kahal Zur Israel congregation had a synagogue, a mikveh and a yeshiva as well, one of the first in the New World. Still during Fonseca's tenure as rabbi in Pernambuco, the Portuguese attacked the Dutch colony. The Portuguese who were animated in part by the Jesuit priest who said "have their open synagogues there, to the scandal of Christianity" calling for the reconquest of the colony and the destruction of the Jews. The Portuguese re occupied the capital of Recife in 1654, after a struggle of nine years. The Jews fought alongside the Dutch army which refused to surrender until the Portuguese guaranteed they would allow the safe passage of Jews. Aboab had mystical kabbalistic leanings, publishing texts on it. He was one of many fervent Sephardic supporters in Amsterdam 1665 66 of messianic figure Sabbatai Zevi, until Sabbatai's apostasy in September 1666. During the tenure of Aboab da Fonseca, the Sephardi community flourished. The construction of the new Portuguese Synagogue (the Esnoga) was prompted by a sermon delivered by him in 1671. It was inaugurated less than four years later, on August 2, 1675 (10 Av 5435). Isaac Aboab da Fonseca died in Amsterdam on April 4, 1693, at the age of 88.
Шығармалары
Абоаб испан тілінен еврей тіліне кабалист Абрахам Коэн де Херрераның, Шаар ха Шамайм мен Бейт Елохимнің (Амстердам, 1655) еңбектерін аударды.
Aboab translated from Spanish into Hebrew the works of the kabbalist Abraham Cohen de Herrera, Sha'ar ha Shamayim and Beit Elohim (Amsterdam, 1655).
Мұра
2007 жылы Иерусалим институтының (Махон Ерушалим) Израильде Рабби Фонсеканың еңбектері туралы кітап жариялады, оның ішінде автордың сол кездегі Ресифе қауымы туралы баяндамалары бар. Кітаптың аты - "Чахамей Ресифе В'Амстердам" немесе "Ресифе мен Амстердамның даналары". Голландиялық тарихшы Франц Леонард Шальквик голландиялық колониядағы еврейлердің тарихын зерттеген.
In 2007, the Jerusalem Institute (Machon Yerushalaim) in Israel published a book about Rabbi Fonseca's works, including the author's expositions about the community of Recife at that time. The book is called Chachamei Recife V'Amsterdam, or The Sages of Recife and Amsterdam. The Dutch historian Franz Leonard Schalkwijk who researched the history of the Jews of the Dutch colony also wrote of Fonseca.