Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд актері (1900–1976)
Scottish actor (1900–1976)
Аластер Джордж Белл Сим, CBE (9 қазан 1900 – 19 тамыз 1976) – шотландтық кейіпкер актері. Ол театрлық карьерасын отыз жасында бастады және тез арада танымал Вест-Энд артисі ретінде қалыптасып, 1976 жылы қайтыс болғанға дейін сол деңгейде сақталды. 1935 жылдан бастап ол елуден астам британдық фильмде ойнады, соның ішінде Чарльз Диккенстің «Рождество әні» повесінің 1951 жылы Ұлыбританияда «Скрудж» және АҚШ-та «Рождество әні» деген атпен шыққан көрнекті бейімделуінде де қатысты. Ол шебер драма актері болғанымен, көбінесе оның комедиялық және зұлым рөлдері есінде қалды. Жұмысшы мамандығын игеруге тырысып, кейін жергілікті мемлекеттік кеңседе кеңсе қызметкері болып жұмыс істегеннен кейін, Симнің поэзия оқуға деген құштарлығы мен таланты оған бірнеше жүлде әкелді және 1925 жылы Эдинбург университетінде дикциядан лекция оқуға тағайындалуына себеп болды. Ол сонымен қатар жеке дикция және драма мектебін ашты, одан драматург Джон Дринкуотердің көмегімен 1930 жылы кәсіби сахнаға көшті. Кешіккеніне қарамастан, Сим Лондон сахнасында көп ұзамай танымал болды. Ол «Олд Вик» труппасының құрамында бір жылдан астам уақыт Шекспир және басқа классикалық пьесаларда ойнап, мол тәжірибе жинады, және осы тәжірибесімен өмірі бойы қайта оралды. Қазіргі репертуарда ол автор Джеймс Бридмен тығыз кәсіби байланыс орнатты, ол 1939 жылдан бастап драматургтің 1951 жылы қайтыс болуына дейін сақталды. Сим Бриддің туындыларында ойнаған ғана емес, сонымен қатар режиссерлік жұмыстарын да жүзеге асырды. 1940-шы жылдардың соңында және 1950-шы жылдардың көп бөлігінде Сим британ киносының жетекші жұлдызы болды. Олардың қатарында «Қауіп үшін жасыл» (1946), «Шырылдау және айқай» (1947), «Өміріңнің ең бақытты күндері» (1950), «Скрудж» (1951), «Сент-Тринианның сұлулары» (1954) және «Инспектор келді» (1954) фильмдері бар. Кейіннен ол киноға аз түсіп, көбінесе сахналық жұмыстарға, соның ішінде Чичестер фестиваліндегі сәтті қойылымдарға және Вест-Эндтегі жаңа және классикалық туындылардағы тұрақты өнер көрсетулеріне белсенді қатысты.
Alastair George Bell Sim, CBE (9 October 1900 – 19 August 1976) was a Scottish character actor who began his theatrical career at the age of thirty and quickly became established as a popular West End performer, remaining so until his death in 1976. Starting in 1935, he also appeared in more than fifty British films, including an iconic adaptation of Charles Dickens’ novella A Christmas Carol, released in 1951 as Scrooge in Great Britain and as A Christmas Carol in the United States. Though an accomplished dramatic actor, he is often remembered for his comically sinister performances. After a series of false starts, including a spell as a jobbing labourer and another as a clerk in a local government office, Sim's love of and talent for poetry reading won him several prizes and led to his appointment as a lecturer in elocution at the University of Edinburgh in 1925. He also ran his own private elocution and drama school, from which, with the help of the playwright John Drinkwater, he made the transition to the professional stage in 1930. Despite his late start, Sim soon became well known on the London stage. A period of more than a year as a member of the Old Vic company brought him wide experience of playing Shakespeare and other classics, to which he returned throughout his career. In the modern repertoire, he formed a close professional association with the author James Bridie, which lasted from 1939 until the dramatist's death in 1951. Sim not only acted in Bridie's works but also directed them. In the later 1940s and for most of the 1950s, Sim was a leading star of British cinema. They included Green for Danger (1946), Hue and Cry (1947), The Happiest Days of Your Life (1950), Scrooge (1951), The Belles of St. Trinian's (1954) and An Inspector Calls (1954). Later, he made fewer films and generally concentrated on stage work, including successful productions at the Chichester Festival and regular appearances in new and old works in the West End.
Ерте өмір
Сим Эдинбургте, Эдинбургтің бірнеше комитеттерінде қызмет еткен, мектеп әкімшісі және бейбіт судья болған, әйелдер тігіншісі және киімші Александр Симнің кіші баласы және екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасы, Изабелла (туған күні МакИнтайр), жасөсперім шағында Геврид аралдарының бірі – Эйгден Эдинбургке көшіп келді және туған тілі гэль тілі болды. Отбасы әкесінің 96-98 Lothian Road мекенжайындағы дүкенінің үстінде тұрды; кейін, қаржы жағдайы жақсарған соң, қаланың бай Брунтсфилд ауданындағы 73 Viewforth мекенжайына көшті. Сим Брунтсфилд бастауыш мектебінде білім алды, ал орта білімін Джеймс Гиллеспи орта мектебінде және Джордж Хериот мектебінде аяқтады. Ол әкесінің дүкенінде, содан кейін ерлер киімін сататын Gieve's фирмасында жұмыс істеді, бірақ бөлшек саудаға ешқандай қабілеті болмады. 1918 жылы Эдинбург университетіне аналитикалық химияны оқуға түсті, бірақ әскерге шақырылды. Оның бұл хабары жақсы қабылдалмағандықтан, ол ата-анасының үйін тастап, Шотландия тауларында шағын жұмыстармен айналысатын жұмысшылар тобымен шамамен бір жыл өткізді. Эдинбургке оралғаннан кейін, ол қалалық бағалаушы кеңсесінде жұмыс істеді. Бос уақытында поэзия оқу курстарына қатысып, Эдинбург музыка фестивалінде өлең оқудан алтын медаль жеңіп алды. Бұл оның Эдинбургтегі Далридегі жоғары білім беру колледжінде дикцияны оқытуға мүмкіндік берді. Ол бұл лауазымды 1922-1924 жылдар аралығында атқарды. Пәні бойынша жоғары біліктілік курсын бітіргеннен кейін, 1925 жылы Эдинбург университетінде Fulton дикция оқытушысы лауазымына сәтті өтініш берді және оны бес жыл бойы иеленді. Дринкуотердің ықпалымен Сим 1930 жылы Лондонның Savoy театрындағы Отелло қойылымындағы алғашқы кәсіби рөлін ойнады; ол үш негізгі ер адам рөлін (Пол Робсон, Морис Браун және Ральф Ричардсон ойнады) зерделеп, хабаршының шағын рөлін сомдады.
Sim was born in Edinburgh, the youngest child and second son of Alexander Sim, a ladies' tailor and clothier who served on several Edinburgh committees and was a school governor and Justice of the Peace, and Isabella (née McIntyre). His mother moved to Edinburgh as a teenager from Eigg, one of the Small Isles in the Hebrides, and was a native Gaelic speaker. The family lived above his father's shop at 96 98, Lothian Road; later, improved finances allowed for a move to 73, Viewforth, in the wealthier Bruntsfield area of the city. Sim was educated at Bruntsfield Primary school, and received his secondary education at James Gillespie's High School and George Heriot's School. He worked—probably part time—in his father's shop and then for the men's outfitters Gieve's, displaying no talent for the retail trade. In 1918 he was admitted to the University of Edinburgh to study analytical chemistry, but was called up for army training. His announcement was so badly received that he left the parental home and spent about a year in the Scottish Highlands with a group of itinerant jobbing workers. Returning to Edinburgh, he took a post in the burgh assessor's office. In his spare time, he joined poetry reading classes, winning the gold medal for verse speaking at the Edinburgh Music Festival. This led to his engagement to teach elocution at a further education college in Dalry, Edinburgh. He held this post from 1922 to 1924. After taking an advanced training course in his subject, in 1925 he successfully applied to the University of Edinburgh for the post of Fulton Lecturer in Elocution, which he held for five years. Through Drinkwater's influence, Sim was cast in his first professional production, Othello at the Savoy Theatre, London, in 1930; he understudied the three principal male roles (played by Paul Robeson, Maurice Browne and Ralph Richardson) and played the small role of the messenger.
Бастапқы сахналық және экрандық мансабы
Сим Отеллодан кейін музыкалық ревюден бастап, Клиффорд Бакстың ортағасырлық костюмдік драмасына дейін алуан түрлі қойылымдар жасады. 1932–1933 жылдары Пегги Эшкрофт басқарған «Олд Вик» труппасының құрамында он алты ай бойы жұмыс істеді. Ол Шекспирдің он пьесасында, Шоу мен Дринкуотердің екеуінен, ал Шериданның біреуінде ойнады. Ол сыншылардың назарын өзіне тарта бастады. «The Times» газеті «Сізге ұнағандай» қойылымында Симнің герцог аға және Джордж Девайннің герцог Фредерик рөліндегі ойыны «герцогтарға ертегілер елінің кереметін сыйлады» деп жазды. «The Observer» журналында Айвор Браун Симнің «Гамлеттегі Клавдий» рөліндегі ойыны «өте жанданды, айлакерлікке толы» екенін атап өтті. «Олд Вик» маусымында Сим 1932 жылдың 2 тамызында бұрынғы шәкірті Наоми Пласкитке үйленді. Олардың Мерлит Наоми есімді бір қызы болды. Осы жетістіктің арқасында Сим өзінің алғашқы фильмі «The Riverside Murder» (1935) фильмінде адал, бірақ көңілсіз сержант МакКей рөлінде ойнады. Бұл Сим мен Бриди арасындағы 1951 жылы соңғысының қайтысына дейін жалғасқан қарым-қатынастың бастауы болды. Сим «Мырза Болфри» (1943), «Фориган ролик» (1945), «Доктор Ангелус» (1947) және «Мырза Гилли» (1950) фильмдерінде ойнады және режиссерлік етті. Сим «Виски Галлор» (1949) фильміндегі Джозеф Макрон рөлінен бас тартты, «Мен кәсіби шотландтарға төзе алмаймын» деді. Оның басты рөлі «Ледикиллерлер» (1955) фильміндегі қылмыскер, профессор Маркус рөлі болды. Роль оны еске алып жазылған, бірақ ақырында Алек Гиннесс ойнады, ол, Британдық кино институтының Марк Дюгидтің сөзімен, оны «Симнің өзіне ұқсас» ойнады, Симпсонның айтуынша, көптеген адамдар сол кезде және қазір де Сим осы рөлді ойнады деп есептейді. Симнің «Скрудж» (1951) фильміндегі рөлі көптеген адамдар үшін экрандағы басты кейіпкердің ең жақсы бейнесі саналады және ол оның ең танымал кино рөлдерінің бірі, әсіресе АҚШ-та. Америкалық сыншы Грег Феррара былай деп жазды: «Аластер Симнің ең жақсы экрандық рөлі қайсы екені туралы даулар бола берсе де, ең танымал рөліне күмән жоқ. Оның 1951 жылы Чарльз Диккенстің атақты еркекшіл Эбенезер Скруджын сомдауы жалпыға бірдей түпкілікті деп саналады», ал 2002 жылы «The American Spectator» журналының Джон Корри фильмді «барлық басқа нұсқаларды бағалауға арналған алтын стандарт: 1951 жылы Аластер Сим Скрудж рөлінде өзінің мансабының ең жақсы рөлін орындаған фильм» деп атады. Сим өз елінде басқа кино рөлдері үшін де танымал болды: «Оксфорд ұлттық өмірбаян сөздігінде» Майкл Гилберт «Өмірдің ең бақытты күндері» кітабында Симнің қиналған мектеп директорын «көптеген адамдардың ең жақсы естелігі» деп сипаттайды. Оның «Бёрк және Қоян» фильмі «Анатомист» 1956 жылы 6 ақпанда британдық теледидарда («Халықаралық театр») көрсетілді, кейіннен 1961 жылы АҚШ-та кинотеатрларда көрсетілді, бұл кейбір дереккөздерді оны 1961 жылғы фильм ретінде тізімдеуге әкелді. Сим 1950-ші жылдардың басында және ортасында британдық кино жұлдыздарының бірі болды, бірақ оның 1950-ші жылдардың аяғындағы фильмдерін сыншы Майкл Брук нашар сценарийлер немесе жаңашылдық режиссураның болмауына байланысты сапасы төмен деп санайды. Бридидің 1951 жылы қайтысынан кейін, Сим онжылдықтың қалған бөлігінде тек екі сахналық қойылымда ғана ойнады. Біріншісі - 1956 жылы Бридидің «Мырза Болфри» ролінің қайта жандандырылуы, онда Сим пуритан дін қызметкерінің рөлінен Ібіліс рөліне ауысты. Екіншісі Уильям Голдингтің «Престая бабочка» комедиясы, 1958 жылы шыққан, «Таймс» газетінде жазылғандай, ол қаладағы Рим императоры (Сим) мен анахронистік ғылыми идеялары бар грек өнертапқышы (Джордж Коул) арасындағы қарым-қатынасты бейнелейді. 1959 жылы Сим тамақ компаниясы H J Heinz-тің пісірілген бұршақ жарнамасына қатысты сотқа берді; жарнамада өзіне ұқсайтын дауыс бар еді және ол ештеңе жарнамалау арқылы «өнерін жезөкшелікке сатпаймын» деп талап етті. Ол істі жоғалтып, өз әрекеті үшін күлкіге ұшырады, бірақ ол өзінің кәсіби жетістіктері үшін өзінің танымал дауысының маңыздылығын жақсы білетін. Брук Симнің «тақсырлық даңқы: ерекше дауысы. Тек Гильгуд қана оның тоналды бақылауына және ағылшын тілінің музыкасына сезімталдығына теңесті». Симнің 1960-шы жылдардағы қойылымдары арасында Чичестер фестивалінде екі қойылым сәтті болды: Колман мен Гарриктің 1766 жылғы комедиясы «The Clandestine Marriage» (1966) және «The Magistrate». Біріншісінде ол тағы бір рет Ратфордпен бірге ойнады, оны J. C. Trewin «The Illustrated London News» журналында «қарсы келмейтін комикалық әсері» үшін мақтады; ол Симді «жақсы деп санады». Үш жылдан кейін «Пинеро» фарсында Тревин Симді және оның серігі Патрисия Рутледжді бірдей мақұлдады. Теледидарда Сим А. П. Герберт жазған «Misleading Cases» (1967–71) комедиялық сериалында әділ судья Своллоу рөлінде ойнады, ал Рой Дотрис сот істерімен айналысқан, әділдікті ұстанып, сот істерімен айналысқан мырза Хэддок рөлінде ойнады. Сим 1971 жылы «A Christmas Carol» мультфильмінің адаптациясында Скрудж дауысын беріп киноға оралды. Келесі жылы ол Питер Медакпен бірге «The Ruling Class» (1972) фильмінде епископ рөлінде ойнады, ал 1975 жылы Ричард Лестердің «Royal Flash» (1975) фильмінде Малькольм Макдауэллмен бірге эпизодтық рөл орындады. 1976 жылы «Escape from the Dark» Дисней фильмінде лорд Харогейт рөлін ойнағаннан кейін, оның соңғы рөлі «Rogue Male» фильмінің 1976 жылғы қайта түсіріліміндегі граф болды, ол «Питер маған мұқтаж» деп айтып, аурудан шығып ойнады. Сахнада Сим «Dandy Dick» фильмінде Августин Джедд рөлін ойнап, Чичестерде және Вест-Эндте «Пинеро» фарсын қайтадан ойнады. Ол тағы да Патрисия Рутледжбен бірге ойнады. Оның соңғы сахналық қойылымы 1975 жылғы сәуір айында Савойда «The Clandestine Marriage» қойылымында лорд Оглби рөліне оралды. Сим және оның әйелі Наоми жас актерларға көмектесіп, қолдау көрсетті. Олардың шәкірттерінің бірі Джордж Коул болды, ол 1940 жылдан бастап 15 жасқа толғанға дейін және 1952 жылға дейін, үйленгеннен кейін және жақын жерде үй сатып алғанға дейін олармен бірге тұрды. Коул 1941 жылғы «Cottage to Let» фильмінен бастап 1957 жылғы «Blue Murder at St Trinian's» фильміне дейін Симмен сегіз фильмде ойнады. 1999 жылы Наоми Симнің қайтысы туралы хабарламада былай делінген: «Коул Симдердің жомарттығы мен жастарға деген сүйіспеншілігінен пайда тапқан жалғыз жас адам емес. Олардың кемінде алтысы – «біздің жігіттеріміз» деп Наоми атаған, көбінесе үйде бақытсыздыққа ұшыраған адамдар Форриган өмірі туралы естеліктерді сақтайды, бұл жұп 1947 жылы Хенли-он-Темс жанында салған қонақ үй». Олардың қызы Мерлит Форриганде отбасымен бірге тұрады. Актер Джордж Коул отбасының жанында тұрды, Наоми Симнің өмірінің соңына дейін оған жақын болды. 1948 жылы Сим Эдинбург университетінің ректоры болып сайланды. Ол 1951 жылға дейін осы лауазымда болды; қызметтен кеткеннен кейін ол құрметті заң докторы атанды. Эдинбургтегі Лотиан жолындағы «Filmhouse Cinema» сыртында Симнің туғанына арналған тақта орнатылған. Сим 1976 жылы 75 жасында Лондон қаласында өкпе рагынан қайтыс болды. Оның әйелі Наоми 1999 жылдың 3 тамызында қайтыс болды. Ол 1987 жылы «Skylark: Fifty Years with Alastair Sim» атты естеліктер жинағын жариялады.
Sim followed Othello with productions ranging from a musical revue to a medieval costume drama by Clifford Bax, in whose The Venetian he made his Broadway debut in October 1931. In 1932–33 he was engaged for sixteen months as a member of the Old Vic company, headed by Peggy Ashcroft. He performed in ten plays by Shakespeare, two each by Shaw and Drinkwater, and one by Sheridan. He began to attract the attention of reviewers. The Times said that in As You Like It Sim as Duke Senior and George Devine as Duke Frederick "endowed the dukes with the properly fabulous touch of fairyland". In The Observer, Ivor Brown wrote that Sim's Claudius in Hamlet had "a sly roguishness that was immensely alive." During the Old Vic season, Sim married his former pupil, Naomi Plaskitt, on 2 August 1932. They had one daughter, Merlith Naomi. On the strength of this success Sim was cast in his first film, The Riverside Murder (1935), in the role of the earnest but dim Sergeant McKay. This was the start of an association between Sim and Bridie that lasted until the latter's death in 1951, with Sim starring in, and directing, Mr Bolfry (1943), The Forrigan Reel (1945), Dr Angelus (1947) and Mr Gillie (1950). Sim turned down the role of Joseph Macroon in Whisky Galore! (1949), saying, "I can't bear professional Scotsmen". An even more central role for which he was intended was the mad criminal mastermind Professor Marcus in The Ladykillers (1955). The role was written with him in mind but was finally taken by Alec Guinness, who, in the words of Mark Duguid of the British Film Institute, played it "with more than a hint of Sim about him", to the extent that according to Simpson many people thought then and still think that Sim played the part. Sim's performance in Scrooge (1951) is considered by many to be the best portrayal of the title character on screen, and it is among his best known film roles, particularly in the U. S. refn|The American critic Greg Ferrara wrote, "Although there will always be dispute over which is Alastair Sim's finest screen performance, there's little doubt as to which is the best known. His 1951 characterisation of Charles Dickens' notorious curmudgeon Ebenezer Scrooge is generally regarded as definitive", and in 2002 John Corry of The American Spectator called the fiilm "the gold standard by which all the other versions must be judged: the 1951 film in which Alastair Sim, as Scrooge, gives the performance of his career". In Sim's own country he was at least as celebrated for other film roles: in The Oxford Dictionary of National Biography, Michael Gilbert identifies Sim's harassed headmaster in The Happiest Days of Your Life as "the fondest memory for many". His "Burke and Hare" film The Anatomist debuted on British television (on "International Theatre") on 6 February 1956, and was later released theatrically in the U. S. in 1961, leading some reference sources to list it as a 1961 movie. Sim was among the top British film stars of the early and mid 1950s, but his films of the late 1950s are considered by the critic Michael Brooke to be of lesser quality, because of poor scripts or lack of innovative direction. After Bridie's death in 1951, Sim appeared in only two stage productions during the rest of the decade. The first was a revival of Bridie's Mr Bolfry in 1956, in which Sim moved from the role of the puritanical clergyman to that of the Devil. The second was William Golding's The Brass Butterfly, a 1958 comedy described by The Times as portraying the relations between an urbane Roman emperor (Sim) and a Greek inventor with wildly anachronistic scientific ideas (George Cole). In 1959, Sim sued the food company H J Heinz over a television advertisement for its baked beans; the advertisement had a voiceover sounding remarkably like him, and he insisted that he would not "prostitute his art" by advertising anything. He lost the case and attracted some ridicule for his action, but he was conscious of the importance of his highly recognisable voice to his professional success. Brooke comments on Sim's "crowning glory: that extraordinary voice. Only Gielgud rivalled his tonal control and sensitivity to the musicality of the English language." Much more successful among Sim's 1960s appearances were two productions at the Chichester Festival: Colman and Garrick's 1766 comedy The Clandestine Marriage (1966) and The Magistrate. In the former he co starred once more with Rutherford, whom J. C. Trewin in The Illustrated London News praised for her "irresistible comic effect"; he thought Sim "enchantingly right". In the Pinero farce three years later, Trewin was equally approving of Sim and his co star Patricia Routledge. On television, Sim portrayed Mr Justice Swallow in the comedy series Misleading Cases (1967–71), written by A. P. Herbert, with Roy Dotrice as the litigious Mr Haddock over whose court cases Swallow presided with benign shrewdness. Sim returned to the cinema in 1971 as the voice of Scrooge in an animated adaptation of A Christmas Carol. The following year he appeared as the Bishop in Peter Medak's The Ruling Class (1972) with Peter O'Toole, and in 1975 he played a cameo in Richard Lester's Royal Flash (1975) with Malcolm McDowell. After playing Lord Harrogate in the 1976 Disney film Escape from the Dark, his last role was as the Earl in the 1976 remake of Rogue Male opposite Peter O'Toole, a role for which he literally climbed out of his sick bed, saying, "Peter needs me." On stage Sim returned to Pinero farce, playing Augustin Jedd in Dandy Dick at Chichester and then in the West End. Once again he co starred with Patricia Routledge. His last stage appearance was in a return to the role of Lord Ogleby in a new production of The Clandestine Marriage at the Savoy in April 1975. Sim and his wife Naomi promoted and encouraged young acting talent. Among their protégés was George Cole, who lived with them on and off from 1940, when he was 15 years old, until 1952, when he married and bought a house nearby. Cole appeared with Sim in eight films from Cottage to Let (1941), to Blue Murder at St Trinian's (1957). An obituary of Naomi Sim noted in 1999: "Cole wasn't the only youngster to benefit from the Sims' generosity and love of youthful spirits. At least half a dozen others – 'our boys' as Naomi called them – mostly unhappy at home, have cherished memories of life at Forrigan, the welcoming woodland retreat built by the couple near Henley on Thames in 1947". They had a daughter, Merlith, who lives at Forrigan with her family. The actor George Cole lived next door to the family, remaining close to Naomi Sim to the end. In 1948, Sim was elected Rector of the University of Edinburgh. He held the post until 1951; when he stood down he was made an honorary Doctor of Law. There is a plaque commemorating Sim's birth outside the Filmhouse Cinema in Lothian Road, Edinburgh. Sim died in 1976, aged 75, in London, from lung cancer. His widow Naomi died on 3 August 1999. She published a memoir, Skylark: Fifty Years with Alastair Sim in 1987.