Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Даниядағы Викингтер сақиналы қамалы Fyrkat - Даниядағы бұрынғы Викингтер сақиналы қамалы, шамамен б.з. 980 жылы салынған. Ол Хобро қаласына жақын жерде, Солтүстік Ютландиядағы Мариягер фьордының қазіргі шетінен алыста орналасқан. Қалдық тар жерге салынған, бір жағында өзен, екінші жағында батпақты жерлер бар. Қамал Харальд Гормсонның немесе оның ұлы Свен Форкбеардтың тұсында салынған болса керек. Бұл Аалборг пен Орхус арасындағы негізгі сауда жолындағы көлік қозғалысын бақылауға мүмкіндік береді. Оның бірегей сәулет өнері мен Книтлинг (Джеллинг әулеті) әулетінің стратегиялық күшіне куәлік болғандықтан, 2023 жылы Фиркат басқа төрт викингтік сақиналы қамалдармен бірге ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.
Viking ring castle in Denmark
Fyrkat is a former Viking ring castle in Denmark, dating from c. 980 AD. It is located near the town of Hobro, some distance from the present end of the Mariager Fjord in Northern Jutland. The fortress is built on a narrow piece of land, with a stream on one side and swampy area on the other sides. Likely built during the reign of Harald Gormsson or his son Sweyn Forkbeard, the fortress may have served as barracks or as a defensive stronghold. It would have help to enable control of the traffic on the main land based trading route between Aalborg and Aarhus. Because of its unique architecture and testimony to the strategic power of the House of Knýtlinga (Jelling dynasty), Fyrkat was inscribed on the UNESCO World Heritage List along with four other Viking ring castles in 2023.
Жасалуы мен құрылысы
Аггерсборг немесе Слагельске жақын Треллеборгтағы басқа сақиналы қамалдар сияқты, ол бір-біріне қарама-қарсы төрт қақпасы бар және қамалдың дәл ортасында тік бұрышпен өтетін екі ағаш жолмен байланыстырылған дәл шеңбер ретінде жасалған. Қабырғаға кіруге жолдың шеңбері бар. Әр төрт бұрышта төрт үй тұрды, олардың құрылымы бір-біріне ұқсас, ал ортасында кішігірім үй тұрды. Қабырғалардың ішкі диаметрі 120 метр, ал ені 1213 метр болды. Олар үш қатар тік ағаш бағаналардан жасалып тұрды. Әрбір діңгек келесі сақинаға арқалықтар арқылы жалғасады. Ең ішкі қатар ең төменгі болып, ол аралар қорғанның ішкі қабырғасын құрайтын тақтайлармен горизонталь толтырылған. Ортаңғы қатарға жер төсемі мен ішкі жағы салынған. Жердің толығуы ішкі жағына қарай еңкейген, сондықтан қорғанға айналма жолдың барлық нүктелерінен оңай кіруге болады. Бұрыштарының сыртқы қатары іштей де, сыртында да ілгері қарай бұрышталған арқалықтармен бекітілетін. Олар ортаңғы қатардан биік, әрі қабырғаның қабырғасын көтеріп тұрған. Қос бағананың арасындағы саңылаулар тағы да көлденеңнен тақтайлармен толтырылды, бірақ сыртқы жағынан қабырғаға сәл еңкейген тік тұғырлардан тұратын қабырға да болды. Қалыптар арасындағы аралық шамамен 10000 текше метр шөппен қапталды. Қабырғада тақтайдан жасалған жол бар еді. Оның сыртқы қабырғасының биіктігі төрт метрдей болған. Солтүстік-шығыс бөлігі 7 - 8 метр ені мен 2 метр тереңдігі бар үстіне ұшы бар арықпен қорғалған. Батыс және оңтүстік-батыс жағындағы арық ешқашан аяқталмаған. Екінші жағы өзенмен және батпақты жермен қорғалған. Батыстағы қақпаның алдындағы ғимарат қандай да бір қақпа үйі болған болуы мүмкін. Қабырғаның ішіндегі жолдар жерге соғылған қысқа бағаналардың үш-бес қатарына негізделген және қатарға ұзындығы бойынша жүретін мықты арқалықтарды қолдаған. Сосын, жолдың үстінен тақталар тігіліп, жолдың енін толықтай жауып тастады. Қамалдың ішкі жағында орналасқан жол екі қатар балкаға тіреліп тұрды. 16 бірдей үйдің бұрыштары бір-біріне жақын орналасқан. Олардың ұзындығы 28,5 метр, ені 5 метр, ортасы 7,5 метр, ұзын қабырғалары сыртына қарай сәл бүктелген. Қабырға екі қатардан тұрады, олардың арасында қабырға жасау үшін көлденеңнен тігілген тақтайлар бар. Сыртқы жағында қабырғаға көлбеу тізбектелген бағаналар қатарлары болды, оны үстіңгі жағында бекіністер сияқты немесе шатырдың бөренелері сияқты құрылыста қолдауға болады. Шатырдың қалай салынғандығы туралы пікірлер әртүрлі. Ол қамыспен немесе ағаштан жасалған шиңбелілермен немесе тіпті кемелерге ұқсас тақтайлармен салынған болуы мүмкін. Үйдің екі шетін де қабырғамен қоршап, кішкентай бөлме, яғни қойма немесе қойма жасайтын. Екі кішкентай бөлменің қысқа шетінен сыртқа қарай есігі бар еді. Ортаңғы бөлменің ұзындығы 18 метр болатын әр қабырғасының шетінде диагональмен екінші жағындағы есікке қарай орналасқан есіктер бар еді. Кіші бөлменің ортасында үлкен от, сыртқы қабырғаға іргелес төбелі кең қабырға бар еді. Фиркат қаласындағы екі орамда ақыл-кеңестер болған, ал тағы екеуінде алтынмен жұмыс істеген. Қазба жұмыстарымен табылған үйлердің төрттен бір бөлігі қоймалар болған көрінеді.
Like the other ring castles (or forts) at Aggersborg or Trelleborg near Slagelse, it is designed as an exact circle with four gates opposite to each other and connected by two wooden roads that cross in a right angle in the exact middle of the fort. A circle road gave access to the wall. In each of the four quarters stood four longhouses of the same design arranged in a square with a smaller house in the middle. The inner diameter of the ramparts was 120 meters and the width at the base 12–13 meters. They were constructed of three rows of vertical wooden poles. Each pole connected to the next ring by beams. The innermost row was the lowest and the gaps filled horizontal with planks forming a wall to the inside of the fort. The middle row was as high as the earthwork and carried the inner side of the walkway. The earth fill sloped to the inside so the ramparts could be easily accessed from every point of the circle road. The outer row of poles was strengthened on the inside and outside with slanted beams at the base. They probably were higher than the middle row and supported a parapet. The gaps between the posts were again filled horizontally with planks but on the outside there was also a wall of vertical trunks slightly leaning to the wall. The space in between the post rows was stacked with some 10000 cubic meters of turf. On the wall there was a walkway made of planks. The outer wall is presumed to have stood some four meters high. The northeast quarter was protected by a ditch with pointed bottom about 7 to 8 meters wide and under 2 meters deep. The ditch on the west and southwest side was never finished. The other sides were protected by a river and rather swampy area. A structure in front of the west gate may have been a gatehouse of some sort. The roads inside the fort were founded on three to five rows of short poles rammed into the ground and supporting strong beams running lengthwise along the rows. These were then topped by strong planks spanning the width of the road. The circle road along the inside of the ramparts rested on two rows of beams. The 16 identical longhouses were arranged in a square with the corners almost touching. They were 28.5 meters long (96 Roman feet of 29.6 cm), 5 meters wide at the ends and 7.5 meters in the middle, the long walls slightly curved to the outside. The walls consisted of double rows of posts with planks wedged horizontally between them to make a wall. Along the outside ran a row of posts slanted to the wall either to support it at the top like buttresses or maybe in some sort of cruck like construction being the rafters of the roof. On how the roof was built exactly the opinions differ. It might have been coated with reeds or maybe wood shingles or even a construction of planks similar to the ships. Inside the houses, each end was walled off to make a small room, maybe a pantry or storeroom. The two small rooms had doors to the outside on the short end and could be accessed from the large middle room in the inside. Near the ends of the 18 meter long great middle room each long wall had a door set diagonally to the door on the other side that led into a small porch with a door to the outside. On the inside the great room had a large hearth in the middle and a raised wide bank alongside the outer walls for sleeping. Of the longhouses in Fyrkat at least two contained smithies and gold was worked with in two others. About a quarter of the excavated houses seem to have been warehouses of some sort.
Зират
Қабірге екі қатар шұңқырлар ілінген, олар жолды көрсетеді деп есептеледі. Бұл жол біркелкі емес; құрылыстың негізгі бөлігіне жақын жерде көбірек қолдау бар сияқты. Ол қамалдың бір осьтеріне параллель жүреді, сондықтан қамалмен бір уақытта салынған деп есептеледі. Барлығы әртүрлі күйдегі отыз жерлеу орны бар. Бұл отыздан астам жерлеу болған жоқ дегенді білдірмейді, өйткені терең емес жерлеу кең тараған және қайта қалпына келтірілмеуі мүмкін. Қабірлердің барлығы шығыс-батысқа бағытталған. Қабірлердің үстінде үйінділер болған болуы мүмкін, бірақ олар қазіргі күнге дейін сақталмаған. 18 қабірде табыт бар екені анықталды. Олардың ұзындығы 75 - 220 см-дей, биіктігін анықтау мүмкін емес. Табылған заттардың арасында: сандықтар, күнделікті қажетті заттар, маталар мен зергерлік бұйымдар бар. Сондай-ақ, мәйітті ұстауға арналған тағы бірнеше ерекше ыдыстар табылды; бұларға арба мен сандық кіреді. Көптеген қабірлерден арбалар табылған және олар өлгеннен кейінгі өмірде денені тасымалдау үшін жасалған және бұл мәртебелі символ болған деген болжам бар. Оның ішінде 10 қабірде жерленгендердің дүние-мүлкі, ал 3 қабірде, әрине, кездейсоқ табылған заттар бар. Мүліктердің көпшілігі - буындар мен басқа да зергерлік бұйымдар немесе тұрмыстық заттар , тек бір ғана жауынгерлік қару табылды (бұлақ та табылды, бірақ оның кішкентай көлеміне байланысты символды мәні бар болуы мүмкін). Әдетте заттарды кеуде деңгейінде немесе қораптарға орналастыратын. 4-ші қабір, ең сәнді қабір, Скандинавияда табылған басқа қабірлерге ұқсас. Әйелдің мәйіті көптеген зергерлік бұйымдар мен бірнеше шетелдік заттармен бірге жерленген. Оның сән-салтанаты фыркат қауымының бай болғанын көрсетеді. Жерлеудің байлығын көрнекілікпен қоса көмудің ең жақсы көрсеткіші - қабірдегі заттар мен сандықтың үйлесімі. Фиркат қаласында осындай қабірлер платформаның ортасында орналасқан. Егер қабірдің көлемі 150 см-ден кем болса, онда қабірлер балалардың қабірлері деп анықталды және қабірдегі қалдықтардың жынысы әдетте онымен бірге табылған заттармен анықталады. Жалпы, балталар ерлер қабіріне, қораптар, кілттер мен брошкалар әйелдер қабіріне арналған, ал пышақтар мен қайраткер тастар ерлер мен әйелдер қабірлерінде кездеседі.
There are two lines of post holes running through the cemetery; they are believed to indicate a road. This road is not uniform; there seem to be more supports in the part of the structure closest to the bulk of the graves. It runs parallel to one of the axis of the fort and it is thus believed to have been constructed at the same time as the fort. There are a total of thirty burials in various states of preservation. This does not mean that there were not more than thirty burials since shallower burials were common and may not have been recovered. The graves are all inhumations oriented in an east west direction. There may have been mounds on top of the graves; however, they have not survived through to the modern day. Eighteen graves had traces of having a coffin. They were about 75 to 220 cm in length and it is not possible to tell their height. Some of the objects found include: coffins, daily goods, fabrics, and jewelry. Several more unusual containers used for holding the body were also found; these include a cart and a chest. Carts have been found in many graves and it is speculated that it was meant to transport the body in the afterlife and that it was a symbol of status. Ten of the graves had grave goods and three have objects which most likely found their way in the grave accidentally. Most of the objects were beads and other jewelry or household objects and there was only one combat weapon found (an axe was also found but it probably just had symbolic meaning due to its small size). Objects were often placed at chest level or in boxes. Grave 4, the most lavish grave, has some similarities to other graves found in Scandinavia. The woman is buried with much jewelry and several foreign objects. Its luxury suggests that the Fyrkat community was wealthy. The best indication of the wealth of a burial is the combination of grave goods and coffin. At Fyrkat, these kinds of graves were centrally located around the platform. Graves were identified as belonging to children if the size of the grave was less than 150 cm and the gender of the remains in a grave is typically dictated by the objects found with it. Generally, axes are for male graves, boxes, keys, and brooches are for female graves, and knives and whetstones were commonly found in both male and female graves.
Қазба және табылған заттар
Бұл жерді 1950-1958 жылдары сәулетші және мұражай инспекторы К. Г. Шульц қазба жұмыстарын жүргізді. Осы уақытқа дейін қамал қамалдар қалыңдықпен қапталып, жолдар мен ғимараттардың бұрыштарына бетон төселді. Фиркаттан табылған заттардың көбі Хобродағы мұражайда сақталған. Олардың көбісі қамалдың солтүстік-батысындағы зираттан табылған, оған ағаштан жасалған жол бар. Ең құнды табылған нәрсе - құстың басын бейнелейтін алтын әшекей. Барлығы 30 шақты ер адам, әйелдер мен балалардың қабірі бар. Олардың кейбіреулері Осебергте табылғандай, арабадағы жәшіктерде, басқалары сандықтарда жерленген. Кедейлер байлармен кездейсоқ араласты.
The site was excavated between 1950 and 1958 by the Architect and Museum Inspector C. G. Schultz. The ramparts, that had almost been ploughed level through the ages were piled up again and the postholes of the roads and buildings were filled with concrete. The museum at Hobro houses most of the things found at Fyrkat. Most were found in the graveyard to the northwest of the fort that had a wooden planked road leading to it. The most precious find was a piece of gold jewelry with nice birds head. With a total of about 30 graves of men, women and children some were buried in wagon crates such as were found in Oseberg, others in coffins. The poor were randomly mixed with the rich.
Кездесу
Слагельске жақын орналасқан Треллеборгтың осыған ұқсас қамалы 981 жылдың көктеміне дейін ағаштардың сақиналарын анықтау арқылы нақты даталанған, Фиркат бір-екі жыл бұрын болуы мүмкін, Аггерсборг сәл жас болуы мүмкін. Ненебаккенде табылған заттардың саны нақты даталау үшін жеткіліксіз. Алайда, қамалдар өте ұқсас, сондықтан олардың бір ақыл-ойының ойлап шығарғаны өте мүмкін. Фиркат қысқа уақытқа ғана мекендеген сияқты, мүмкін он жылдан артық емес, тіпті одан да аз. 1000 жылы бекініс бос қалған сияқты, көп ұзамай ол жай ғана жермен-жексен болды.
The very similar castle of Trelleborg near Slagelse has been dated precisely to the spring of 981 by tree ring dating, Fyrkat might be a year or two older, Aggersborg could be slightly younger. Not enough was found at Nonnebakken to make an exact enough dating possible. Yet the forts are so extremely similar that it seems most probable that they were conceived by a single mind. Fyrkat seems to have been inhabited only for a rather short period of time, maybe not much more than a decade, maybe even less. By the year 1000 the fort seems to have been deserted and shortly after had simply burned to the ground without any evidence of fighting.
Бүгін
1985 жылы қамалдың сыртында қамал қабырғасының жанында ұзақ үй қайтадан салынды. Бұл реконструкция 1948 жылы Слагельсе маңындағы Треллеборгтағы алғашқы ұзақ үйді реконструкциялаудан да дәл деп мәлімделген.
In 1985, a longhouse was reconstructed besides the ramparts, just outside the fort. This reconstruction is claimed to be more accurate than the first longhouse reconstruction from 1948 at Trelleborg near Slagelse.
Фыркат викинг орталығы
1993 жылы перстені қорғаннан бір шақырым жерде "Фиркат" викинг орталығы ашылды. Орталық үлкен викинг фермасына ұқсайды, онда үлкен үй, темірші, қора және кейбір кіші ғимараттар, соның ішінде көрме ғимараттары мен мұражай дүкені бар. Орталықтың білім беру бағыты бар және ол форттың жеткізушісінің үлгісінде толық викинг дәуірі ортасын ұсынуды мақсат етеді. Бұл жүйелі түрде қойылымдар мен қызығушылық танытқан және қызығушылық танытқан қонақтарды қамтитын түрлі іс-шараларды қамтиды. Фиркат сақиналы бекінісінің жанында викингтер фермасы табылған жоқ, ғимараттар Оңтүстік Ютландиядағы шағын қала Ворбассада қазбалардан алынған үлгілер бойынша қайта құрылған.
In 1993 the visitor centre of Viking Center Fyrkat was built about one kilometre from the ring fort. The center resembles a large Viking farm, with a big longhouse, a smithy, a barn and some smaller buildings including exhibition buildings and a museum shop nine buildings all in all. The center has an educational focus and aims at presenting a complete Viking Age environment here on the model of a supplier for the fort. This includes regular re enactments and various activities involving curious and willing visitors. No Viking farm has been found near the ring fort of Fyrkat, the buildings have been reconstructed after excavated examples in Vorbasse, a small town in southern Jutland.