Кіріспе

Даниядағы Викингтер сақиналы қамалы Fyrkat - Даниядағы бұрынғы Викингтер сақиналы қамалы, шамамен б.з. 980 жылы салынған. Ол Хобро қаласына жақын жерде, Солтүстік Ютландиядағы Мариягер фьордының қазіргі шетінен алыста орналасқан. Қалдық тар жерге салынған, бір жағында өзен, екінші жағында батпақты жерлер бар. Қамал Харальд Гормсонның немесе оның ұлы Свен Форкбеардтың тұсында салынған болса керек. Бұл Аалборг пен Орхус арасындағы негізгі сауда жолындағы көлік қозғалысын бақылауға мүмкіндік береді. Оның бірегей сәулет өнері мен Книтлинг (Джеллинг әулеті) әулетінің стратегиялық күшіне куәлік болғандықтан, 2023 жылы Фиркат басқа төрт викингтік сақиналы қамалдармен бірге ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.

Жасалуы мен құрылысы

Аггерсборг немесе Слагельске жақын Треллеборгтағы басқа сақиналы қамалдар сияқты, ол бір-біріне қарама-қарсы төрт қақпасы бар және қамалдың дәл ортасында тік бұрышпен өтетін екі ағаш жолмен байланыстырылған дәл шеңбер ретінде жасалған. Қабырғаға кіруге жолдың шеңбері бар. Әр төрт бұрышта төрт үй тұрды, олардың құрылымы бір-біріне ұқсас, ал ортасында кішігірім үй тұрды. Қабырғалардың ішкі диаметрі 120 метр, ал ені 1213 метр болды. Олар үш қатар тік ағаш бағаналардан жасалып тұрды. Әрбір діңгек келесі сақинаға арқалықтар арқылы жалғасады. Ең ішкі қатар ең төменгі болып, ол аралар қорғанның ішкі қабырғасын құрайтын тақтайлармен горизонталь толтырылған. Ортаңғы қатарға жер төсемі мен ішкі жағы салынған. Жердің толығуы ішкі жағына қарай еңкейген, сондықтан қорғанға айналма жолдың барлық нүктелерінен оңай кіруге болады. Бұрыштарының сыртқы қатары іштей де, сыртында да ілгері қарай бұрышталған арқалықтармен бекітілетін. Олар ортаңғы қатардан биік, әрі қабырғаның қабырғасын көтеріп тұрған. Қос бағананың арасындағы саңылаулар тағы да көлденеңнен тақтайлармен толтырылды, бірақ сыртқы жағынан қабырғаға сәл еңкейген тік тұғырлардан тұратын қабырға да болды. Қалыптар арасындағы аралық шамамен 10000 текше метр шөппен қапталды. Қабырғада тақтайдан жасалған жол бар еді. Оның сыртқы қабырғасының биіктігі төрт метрдей болған. Солтүстік-шығыс бөлігі 7 - 8 метр ені мен 2 метр тереңдігі бар үстіне ұшы бар арықпен қорғалған. Батыс және оңтүстік-батыс жағындағы арық ешқашан аяқталмаған. Екінші жағы өзенмен және батпақты жермен қорғалған. Батыстағы қақпаның алдындағы ғимарат қандай да бір қақпа үйі болған болуы мүмкін. Қабырғаның ішіндегі жолдар жерге соғылған қысқа бағаналардың үш-бес қатарына негізделген және қатарға ұзындығы бойынша жүретін мықты арқалықтарды қолдаған. Сосын, жолдың үстінен тақталар тігіліп, жолдың енін толықтай жауып тастады. Қамалдың ішкі жағында орналасқан жол екі қатар балкаға тіреліп тұрды. 16 бірдей үйдің бұрыштары бір-біріне жақын орналасқан. Олардың ұзындығы 28,5 метр, ені 5 метр, ортасы 7,5 метр, ұзын қабырғалары сыртына қарай сәл бүктелген. Қабырға екі қатардан тұрады, олардың арасында қабырға жасау үшін көлденеңнен тігілген тақтайлар бар. Сыртқы жағында қабырғаға көлбеу тізбектелген бағаналар қатарлары болды, оны үстіңгі жағында бекіністер сияқты немесе шатырдың бөренелері сияқты құрылыста қолдауға болады. Шатырдың қалай салынғандығы туралы пікірлер әртүрлі. Ол қамыспен немесе ағаштан жасалған шиңбелілермен немесе тіпті кемелерге ұқсас тақтайлармен салынған болуы мүмкін. Үйдің екі шетін де қабырғамен қоршап, кішкентай бөлме, яғни қойма немесе қойма жасайтын. Екі кішкентай бөлменің қысқа шетінен сыртқа қарай есігі бар еді. Ортаңғы бөлменің ұзындығы 18 метр болатын әр қабырғасының шетінде диагональмен екінші жағындағы есікке қарай орналасқан есіктер бар еді. Кіші бөлменің ортасында үлкен от, сыртқы қабырғаға іргелес төбелі кең қабырға бар еді. Фиркат қаласындағы екі орамда ақыл-кеңестер болған, ал тағы екеуінде алтынмен жұмыс істеген. Қазба жұмыстарымен табылған үйлердің төрттен бір бөлігі қоймалар болған көрінеді.

Зират

Қабірге екі қатар шұңқырлар ілінген, олар жолды көрсетеді деп есептеледі. Бұл жол біркелкі емес; құрылыстың негізгі бөлігіне жақын жерде көбірек қолдау бар сияқты. Ол қамалдың бір осьтеріне параллель жүреді, сондықтан қамалмен бір уақытта салынған деп есептеледі. Барлығы әртүрлі күйдегі отыз жерлеу орны бар. Бұл отыздан астам жерлеу болған жоқ дегенді білдірмейді, өйткені терең емес жерлеу кең тараған және қайта қалпына келтірілмеуі мүмкін. Қабірлердің барлығы шығыс-батысқа бағытталған. Қабірлердің үстінде үйінділер болған болуы мүмкін, бірақ олар қазіргі күнге дейін сақталмаған. 18 қабірде табыт бар екені анықталды. Олардың ұзындығы 75 - 220 см-дей, биіктігін анықтау мүмкін емес. Табылған заттардың арасында: сандықтар, күнделікті қажетті заттар, маталар мен зергерлік бұйымдар бар. Сондай-ақ, мәйітті ұстауға арналған тағы бірнеше ерекше ыдыстар табылды; бұларға арба мен сандық кіреді. Көптеген қабірлерден арбалар табылған және олар өлгеннен кейінгі өмірде денені тасымалдау үшін жасалған және бұл мәртебелі символ болған деген болжам бар. Оның ішінде 10 қабірде жерленгендердің дүние-мүлкі, ал 3 қабірде, әрине, кездейсоқ табылған заттар бар. Мүліктердің көпшілігі - буындар мен басқа да зергерлік бұйымдар немесе тұрмыстық заттар , тек бір ғана жауынгерлік қару табылды (бұлақ та табылды, бірақ оның кішкентай көлеміне байланысты символды мәні бар болуы мүмкін). Әдетте заттарды кеуде деңгейінде немесе қораптарға орналастыратын. 4-ші қабір, ең сәнді қабір, Скандинавияда табылған басқа қабірлерге ұқсас. Әйелдің мәйіті көптеген зергерлік бұйымдар мен бірнеше шетелдік заттармен бірге жерленген. Оның сән-салтанаты фыркат қауымының бай болғанын көрсетеді. Жерлеудің байлығын көрнекілікпен қоса көмудің ең жақсы көрсеткіші - қабірдегі заттар мен сандықтың үйлесімі. Фиркат қаласында осындай қабірлер платформаның ортасында орналасқан. Егер қабірдің көлемі 150 см-ден кем болса, онда қабірлер балалардың қабірлері деп анықталды және қабірдегі қалдықтардың жынысы әдетте онымен бірге табылған заттармен анықталады. Жалпы, балталар ерлер қабіріне, қораптар, кілттер мен брошкалар әйелдер қабіріне арналған, ал пышақтар мен қайраткер тастар ерлер мен әйелдер қабірлерінде кездеседі.

Қазба және табылған заттар

Бұл жерді 1950-1958 жылдары сәулетші және мұражай инспекторы К. Г. Шульц қазба жұмыстарын жүргізді. Осы уақытқа дейін қамал қамалдар қалыңдықпен қапталып, жолдар мен ғимараттардың бұрыштарына бетон төселді. Фиркаттан табылған заттардың көбі Хобродағы мұражайда сақталған. Олардың көбісі қамалдың солтүстік-батысындағы зираттан табылған, оған ағаштан жасалған жол бар. Ең құнды табылған нәрсе - құстың басын бейнелейтін алтын әшекей. Барлығы 30 шақты ер адам, әйелдер мен балалардың қабірі бар. Олардың кейбіреулері Осебергте табылғандай, арабадағы жәшіктерде, басқалары сандықтарда жерленген. Кедейлер байлармен кездейсоқ араласты.

Кездесу

Слагельске жақын орналасқан Треллеборгтың осыған ұқсас қамалы 981 жылдың көктеміне дейін ағаштардың сақиналарын анықтау арқылы нақты даталанған, Фиркат бір-екі жыл бұрын болуы мүмкін, Аггерсборг сәл жас болуы мүмкін. Ненебаккенде табылған заттардың саны нақты даталау үшін жеткіліксіз. Алайда, қамалдар өте ұқсас, сондықтан олардың бір ақыл-ойының ойлап шығарғаны өте мүмкін. Фиркат қысқа уақытқа ғана мекендеген сияқты, мүмкін он жылдан артық емес, тіпті одан да аз. 1000 жылы бекініс бос қалған сияқты, көп ұзамай ол жай ғана жермен-жексен болды.

Бүгін

1985 жылы қамалдың сыртында қамал қабырғасының жанында ұзақ үй қайтадан салынды. Бұл реконструкция 1948 жылы Слагельсе маңындағы Треллеборгтағы алғашқы ұзақ үйді реконструкциялаудан да дәл деп мәлімделген.

Фыркат викинг орталығы

1993 жылы перстені қорғаннан бір шақырым жерде "Фиркат" викинг орталығы ашылды. Орталық үлкен викинг фермасына ұқсайды, онда үлкен үй, темірші, қора және кейбір кіші ғимараттар, соның ішінде көрме ғимараттары мен мұражай дүкені бар. Орталықтың білім беру бағыты бар және ол форттың жеткізушісінің үлгісінде толық викинг дәуірі ортасын ұсынуды мақсат етеді. Бұл жүйелі түрде қойылымдар мен қызығушылық танытқан және қызығушылық танытқан қонақтарды қамтитын түрлі іс-шараларды қамтиды. Фиркат сақиналы бекінісінің жанында викингтер фермасы табылған жоқ, ғимараттар Оңтүстік Ютландиядағы шағын қала Ворбассада қазбалардан алынған үлгілер бойынша қайта құрылған.