Кіріспе

251 жылы Рим императоры Гей Валенс Хостилиан (Gaius Valens Hostilianus Messius Quintus; 251 жылы қайтыс болды) – 251 жылы қысқа мерзімге Рим императоры болды. Хостилиан Деций мен Херенния Этруссилланың ұлы ретінде белгілі бір күні туған және 250 жылы Деций оны цезар етіп тағайындады. Деций мен Хостилианның ағасы Герениус Этруск Готтар жасаған Абритус шайқасында қаза болғаннан кейін, легиондар Требониан Галлді император деп жариялады. Ол дереу Хостилианды тең император, ал өз ұлы Волузианды цезар етіп тағайындады. Хостилиан одан көп ұзамай қайтыс болды, себебі оба ауруына шалдыққан немесе Требониан Галлтың қолынан өлген болуы мүмкін.

Тарих

Хостилиан кейін император болған римдік генерал Деций мен оның әйелі Герения Этруссилланың ұлы ретінде белгісіз күні дүниеге келді. Оның Герения Этруск есімді ағасы және бір әпкесі болды. Монеталар мен жазуларға сүйенсек, оның толық аты – Гай Валенс Хостилиан Мессий Квинт, бірақ тарихшы Аурелий Виктор оған этрус тектес Перпенна немесе Перперна есімін қосады. 249 жылдың қыркүйегінде Деций армиясы оны араб Филиппке қарсы император деп жариялады. Ол Верона маңындағы шайқаста Филиппті жеңіп өлтірді, содан кейін Рим Сенаты Децийдің тағайындалуын бекітіп, оны император Траянның құрметіне Траян деп атады. 250 жылдың қыркүйегінде немесе шамамен сол кезде Деций екі ұлын цезарь деп тағайындады, ал 251 жылдың мамырында Герения Этруск август дәрежесіне көтерілді, бұл Деций мен Этрускты бірдей императорлар етіп, Хостилианды олардың біреуінің немесе екеуінің де мұрагері етті. 251 жылдың маусымында Деций мен Герения Этруск готтармен Абрит шайқасында қаза тапты, ал Требониан Галл император деп жарияланды. Галл билік алмасудан кейін халықты тыныштандыру үшін Хостилианды август титулына көтерді. Ұзақ уақытқа соқпаған ортақ билік кезеңінен кейін Хостилиан қайтыс болды, оның өлімі туралы мәліметтер әлі де даулы. Оның қайтыс болған күні кейде қараша айы деп көрсетілсе, заманауи дереккөздер оның тамыз айында немесе одан бұрын, ықтималда шілде айында қайтыс болғанын көрсетеді. Аурелий Виктор мен "Цезарьлар туралы анықтама" еңбегінің авторы Хостилиан обадан қайтыс болғанын айтады. Зосим оны Требониан Галл өлтіргенін мәлімдейді. Галлдың ұлы Волузиан жаңа ортақ император атанды. Кейбір тарихшылар Хостилианды Людовизи шайқасы саркофагында бейнеленген римдік генерал деп санайды, бірақ бұл оның барлық монеталарында сақалсыз жас бала ретінде бейнеленгенін ескерсек, күмәнді. Хостилиан мен Герения Этруск өлген кезде бала немесе жасөспірім болған болуы мүмкін.

Нумизматика

Хостилианның ауреилері төрт түрге бөлінеді, олардың беткі жағында Хостилианның басы бейнеленген, ал артқы жағында: оңға қарай басып бара жатқан Марс; діни құрал-жабдықтар; тұрған Меркурий; және Викторияны ұстап отырған Рим бейнесі салынған.

Негізгі дереккөздер

Аврелий Виктордың "Де Цезарь" (30.2) еңбегі. Анонимнің "Цезарьлар туралы қысқаша тарих" (30.2) шығармасы. Зосмидің "Жаңа тарих" (1.25.1).