Кіріспе

Ranunculus acris - Ranunculaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер. Жалпы атауларға алап бауыршағы, биік бауыршағы, қарапайым бауыршағы және алып бауыршағы жатады.

Сипаттама

Ranunculus acris - 30 - 70 см биіктікке жететін, бұталары қалмаған, 25 мм-дей жалтырап сары гүлдері бар шөптесін көп жылдық өсімдік. Гүл өскен сайын сарғайып кететін бес жасыл гүлдің үстіне бір-біріне жабысып тұрған бес жапырақшасы бар. Оның жұмыртқалық бездің астына көптеген тұқымшалары орналасқан. Жапырақтары үш қабатты жапырақшалармен құрастырылған. Ranunculus repens- тен айырмашылығы, терминалды жапырағы сессивті. Бұл тұқымның басқа мүшелері сияқты, көптеген тұқымдар ахена ретінде таралады. Сирек кездесетін күзгі майлы гүл (R. aestivalis) кейде осы түрдің сорттары ретінде қарастырылады. Өсімдіктің шырыны малға зиянды, бұзылуларға әкеледі.

Тарату

Өсімдік Еуразияға тән, бірақ әлемнің көп бөлігінде танымал болғандықтан, қазір ол циркумполярлық таралған. Бұл табиғи түр және Солтүстік Американың кейбір жерлерінде көбінесе арамшөп, бірақ ол Аляска мен Гренландияда туып өскен болуы мүмкін. Жаңа Зеландияда бұл сүт өндірісіне жүздеген миллион доллар шығын келтіретін егістік арамшөп. Ол шөптерді жоюға төзімділік танытқан бірнеше жайылымдық арамшөптердің біріне айналды.

Экология

R. acris - бұл жайылатын немесе кесілетін бейтарап шөптесін қауымдастықтарға тән түр, ол дренаждық жағдайлары құрғақ топырақтағы R. bulbosus-қа және ылғалды топырақтағы R. repens-ке қолайлы аралықта орналасқан аумақтарды иеленуге бейім. Оның мол болуы шөптесіннің жасы мен сабақтастығының көрсеткіші болып табылады, бірақ биік шөптер басым болатын түрлерге бай қоғамдастықтарда жақсы бәсекелестік болып көрінбейді. Гүлдер гүлдену алдындағы жылы жаздың соңында өседі. Қыста температураның төмендеуі гүлдердің дамуына ықпал етеді.

Уыттылық

Өсімдіктің майлары, мүмкін, жапырақтары мен сабақтарында бар, құрамында гликозидті ранукулин бар, оны ішкенде іш аурулары мен ішек аурулары пайда болады. Уланудың басқа белгілері - қарыншалар фибрилляциясы және тыныс алу қабілетінің төмендеуі. Белла-кулалар қайнаған жерлерге ұнтақталған тамырларды жағып, сосын оларды балшықпен сылап қояды. Микмактар жапырағын бас ауыруына қарсы қолданады. Монтанеилер бас ауыруына қарсы майдаланған жапырақтарды жұтады. Черокилер оны абсцестерге арналған емдік ретінде, ауыздағы құртқа арналған инфузия ретінде және шырынын седатив ретінде қолданады. Олар жапырақтарын да пісіріп, көкөніс ретінде жейді. және теріге басқа өсімдікпен бірге өсімдік бөлшектерінен жасалған полиэтилен жағып, қандағы артық суды байқауға болады.