Кіріспе

Талайрах координаттары, Талайрах кеңістігі деп те аталады, бұл адам миының 3 өлшемді координаттар жүйесі ("атлас" деп аталады), ол ми құрылыстарының орналасуын картаға түсіру үшін пайдаланылады. Функционалдық миды бейнелеу зерттеулерінде және ми аймақтарының транскраниалды ынталандыруын мақсат етуде Талайрах координаттарын қолдану әлі де кең таралған. Алайда, MNI координаттық жүйесі (Монреаль неврологиялық институты мен ауруханасында пайда болған) сияқты баламалы әдістер стереотакси және басқа да процедуралар үшін Талайракты негізінен алмастырды.

Тарих

Координаттар жүйесін алғаш рет нейрохирургтар Жан Талайрах пен Габор Сзикла 1967 жылы Талайрах атласы бойынша жасаған жұмыстарында жасады, бұл нейрохирургия үшін стандартталған торды құрады. Сызба мидағы зақымданулар арасындағы қашықтық мидың жалпы көлеміне пропорционалды деген ойға негізделген (яғни екі құрылым арасындағы қашықтық үлкен мида үлкен). 1988 жылы "Талаирах атласының" екінші басылымы жарық көрді, оны автор ретінде Турну жазды, кейде ол "Талаирах Турну жүйесі" деп аталады. Бұл атлас адамның миын өлгеннен кейін ғана өлтірген. Талайрах атласы ми аймақтарының белгілері ретінде Бродман аймақтарын қолданады.

Сипаттама

Талайрах координаттар жүйесі екі зәкір, алдыңғы және артқы комиссураларды тік көлденең сызықта орналастыра отырып анықталады. Бұл екі нүкте ортаңғы сагитталық жазықтықта жатқандықтан, координаттар жүйесі осы жазықтықтың тік болуын талап ету арқылы толық анықталады. Талайрач координаталарындағы қашықтықтар алдыңғы комиссурадан бастау ретінде өлшенеді (1998 жылғы басылымда анықталғандай). Y осі - бұл арткы және алдыңғы нүктелер, сол және оң - x осі, ал z осі - ventral dorsal (төмен және жоғары) бағытта. Миды осы осьтерге қайта бағыттағаннан кейін зерттеушілер мидың алты қабықшалық контурларын сызу керек: алдыңғы, артқы, сол, оң, төменгі және жоғарғы. 1967 жылғы атласта сол жақта оң координаттар болса, 1988 жылғы атласта сол жақта теріс координаттар бар. Әр түрлі субъектілерде (алдыңғы және артқы комиссуралар) анықталатын стандартты анатомиялық бедерлерді анықтау арқылы магниттік резонанстық томография (МРТ), позитрондық эмиссиялық томография (ПЭТ) және басқа да бейнелеу әдістері арқылы алынған жеке ми кескінін осы стандартты Талайрах кеңістігіне кеңістікте бұрау оңай болды. Содан кейін атласқа сілтеме жасау арқылы белгілі бір жердегі тіннің сәйкестігі туралы тұжырымдар жасауға болады.

Нейробиологиялық Бродман аймақтары

Бродман аймағы - 1909 жылы Корбинан Бродманның монограммасында жарияланған адам миының цитоархитектоникалық картасының иллюстрациясы. Бродманның картасы ми қабығын 43 түрлі бөлікке бөледі, олар жасуша денесі боялған гистологиялық бөлімдерде көрінеді. Көп жылдар өткен соң, нейробиологтардың үлкен тобы әлі күнге дейін Бродманның картасын тірі адам миында алынған нейросуреттеу деректерін орналастыру үшін пайдаланады.

Бродманн Талайрах координаттарына қатысты

Нейросуреттеудің кейбір әдістері Бродманнның ауданын Талайрах координаттары үшін нұсқаулық ретінде пайдалануды көздеді. Сонымен қатар, бұл технологиялар ортақ эталондық кеңістіктегі тәжірибелік тапсырмалардың тірі адам миын бейнелеу арқылы мүмкін болатынын көрсетеді. Бродманнның картасы нейросуретке түсіру бағдарламалық жасақтамасының әртүрлі түрлерінде және Талайрах атласы сияқты стереотаксикалық атластарда пайдалы болып шықты. Бұл атлас сонымен қатар туындайтын проблемаларды көрсету ретінде қызмет етеді (яғни, аймақтық шекаралар мен сулькалық бедерлер арасындағы сәйкестіктердің әсерлері цитоархитектоникалық шекараларды локализациялау немесе Бродманн картасын пайдалану тұрғысынан қате тұжырымдарға әкелуі мүмкін). Талайрах координаттарына ұқсас, МНИ координаттары белгілі бір ми құрылымдарының орналасуын сипаттау үшін пайдаланылуы мүмкін, мұнда мидың жеке айырмашылықтары ескерілмейді. Алайда, Талайрах жүйесі "жалпы халықты білдірмейтін" болғандықтан, МНИ координаттары көптеген адамдардан жиналған МРТ деректері негізінде, неврологиялық координаттар жүйесін құру үшін жасалды. Бастапқы MNI кеңістігі MNI 305 болды, ол 305 Tailarach сәйкестендірілген суреттерден құрылды, олардан мидың орташа суреті алынды. MNI 152 (сонымен қатар ICBM 152 деп те аталады) кейіннен жоғары ажыратылатын МРТ суреттерімен құрылды, олар MNI 305-ке тіркелді және одан орташа алынған.

Сызықтық емес тіркеу

Сызықтық емес тіркеу - бұл Талайрач координаттарын нақты координаттарға сәйкестендіру және олардың арасындағы нақты пішін айырмашылықтарын өтеу үшін сызықтық емес картаны жасау. Тіркеу әдетте сызықтық емес, өйткені Талайрах атласы субъектінің миының қарапайым қатты түрленуі (немесе тіпті аффиндік түрленуі) емес. Талайрах атласы әлі күнге дейін кеңінен қолданылады, бірақ бастапқы мидың үш өлшемді моделінің болмауы зерттеушілерге үш өлшемді анатомиялық МРТ бейнелерінен автоматты түрде атласқа орналасуды қиындатады. Бұрынғы MNI сияқты әдістер бұл мәселені Талайрах пен MNI шаблоны арасындағы сызықтық және бөлшектік карталау арқылы жеңілдетуге тырысты, бірақ тек мидың жалпы бағыты мен өлшеміне байланысты айырмашылықтарды ғана есепке ала алады, сондықтан нақты пішін айырмашылықтарын дұрыс есепке ала алмайды.

Жоғары ажыратылатын ми үлгісі (HRBT)

Қазіргі мақсатты милар қазіргі зерттеулерге жарамсыз (яғни орташа, тек төмен резолюциялы МРТ мақсатты ми картасын құру зерттеулерінде ғана пайдаланылуы мүмкін немесе бір ғана ми). Жоғары резолюциялы МРТ-мен миды мақсат ететін оптималдандырылған жоғары резолюциялы ми шаблоны (HRBT) - жоғарыда аталған мәселелерге көмектесетін әдіс. Бұл оңтайландыруды бастапқы МБР HBRT-нің жеке анатомиялық ауытқуларын азайтуға көмектесу үшін орындауға болады. Оптимизацияланған HRBT анатомиялық жағынан сәйкес келетін ми топтарына көбірек қабілетті.