Еохайд ап Рун: Стрэтклайд және Пикттер патшасы

Кіріспе

Стратклайд патшасы; және/немесе пикттер патшасы.

Эохайд аб Рун (өмір сүрген шамамен 878–889 жж.) – IX ғасыр Стратклайд патшасы, сонымен қатар пикттер патшасы болған болуы мүмкін. Ол Стратклайд патшасы Рун аб Артгалдың ұлы, британдық патшалардың ұзақ әулетінен тараған. Эохайдтың анасы пикттер патшасы Синаед мак Аилпиннің қызы болған. Бұл аналық тарапынан Альпинид патшалық әулетінен шыққандығы, 878 жылы Синаедтің ұлы Аед қайтыс болғаннан кейін Эохайдтың пиктік патшалыққа билік еткенін түсіндіруге болады. Әртүрлі деректерге сәйкес, Аедтің өлтірушісі – Гирик болған, оның тегі белгісіз, ол кейін Алба тағына таласқан. Бритондық Стратклайд патшалығының мұрагері және Альбаның гаэльдік тағына үміткер болған Эохайдтың қаны аралас болған. Соңғы туыстық байланыстар ерекше аталады, ал әйелдердің есімдері курсивпен жазылған. Эохайд – Стратклайд патшасы Рун аб Артгалдың ұлы. Рунның әкесінен тараған тегі Х ғасырға жататын Уэльс генеалогиялық материалдарының жинағында сақталған шежіре арқылы дәлелденген. Бұл дереккөзге сәйкес, ол Аль Клуд патшаларының ұзақ әулетінен шыққан. Алба патшаларының 9-12 ғасырлардағы жылнамасы Рунның пикттер патшасы Синаед мак Аилпиннің қызына үйленгенін және осы одақтан Эохайдтың дүниеге келгенін көрсетеді. Эохайдтың аналық тарапынан шыққан тегі оның есімінен көрінеді. Гелл тіліндегі Эохайд сөзіне британ тілінде баламасы жоқ. Теория бойынша, есімнің пиктік түрі *Ebid немесе *Ebdei болуы мүмкін. 870 жылы, Рунның әкесі, Аль Клуд патшасы Артгал ап Дифнуалдың тұсында Аль Клуд бекінісі скандинавиялық патшалар Амлайб пен Имар тарапынан басылып алынып, қиратылды. Келесі жылы Амлайб пен Имар екі жүз кемемен және ағылшын, британ және пикті тұтқындарымен Ирландияға оралды. Артгал 872 жылы қайтыс болды. Ол Рунның жеңешесі, пикттер патшасы Кустантин мак Синеданың бұйрығымен өлтірілгені туралы Ульстер жылнамалары мен Хроника Скоторумда жазылған. Артгалдың өлтіру оқиғасының мән-жайлары белгісіз, ал Рунның билігі оның қайтысынан көп ұзамай басталған болуы мүмкін. Аль Клуд бекінісі құлағанға дейін Артгалдың Аль Клуд патшалығының астанасы болды, ал кейін астана Клайд өзені бойымен Гован және Партик маңына көшірілген сияқты. Бұл көшіру патшалық терминологиядағы өзгерістермен байланысты. Мысалы, Аль Клуд құлағанға дейін аймақтың билеушілері бекініс атауымен таныстырылды; ал бекініс жойылғаннан кейін Аль Клуд Корольдігі Клайд өзенінің аңғарына, Истрад Клудқа (Стратклайдқа) бағытталғандығына байланысты Стратклайд Корольдігі деп аталды. Артгал немесе Рун Стратклайдтың қайта құрылған патшалығын басқарған алғашқы монарх болуы мүмкін. Рунның билігі мен өмірінің қашан аяқталғаны белгісіз. Бір болжам бойынша, Рун 876 жылы, викингтер Кустантинды өлтірген кезде қайтыс болған. Ольстер жылнамасында Кустантиннің қайтыс болғаны 876 жылға сәйкес келеді. Алба патшаларының жылнамасы оның қазасын Атоллда болған деп көрсетеді, ал бірнеше патша тізімдерінде оның қайтыс болуы Инвердуфат деп аталатын, орны нақты белгісіз жерге байланысты деп жазылған, ол мүмкін Фифтегі Инвердоватқа сілтеме жасауы мүмкін.

Eochaid ab Rhun (fl. 878–889) was a ninth century King of Strathclyde, who may have also been King of the Picts. He was a son of Rhun ab Arthgal, King of Strathclyde, and descended from a long line of British kings. Eochaid's mother is recorded to have been a daughter of Cináed mac Ailpín, King of the Picts. This maternal descent from the royal Alpínid dynasty may well account for the record of Eochaid reigning over the Pictish realm after the death of Cináed's son, Áed, in 878. According to various sources, Áed was slain by Giric, whose ancestry is uncertain and who then proceeded to usurp the Alban throne. Heir to the Brythonic kingdom of Strathclyde and a claimant to the Gaelic throne of Alba, Eochaid was of mixed blood. The latter kindred is highlighted, and women are italicised. Eochaid was a son of Rhun ab Arthgal, King of Strathclyde. Rhun's patrilineal ancestry is evidenced by a pedigree preserved within a collection of tenth century Welsh genealogical material known as the Harleian genealogies. According to this source, he was descended from a long line of kings of Al Clud. The ninth to twelfth century Chronicle of the Kings of Alba evinces that Rhun was married to a daughter of Cináed mac Ailpín, King of the Picts, and states that a product of the union was Eochaid himself. Eochaid's maternal ancestry may be exemplified in the name he bore. There is no known British form of the Gaelic Eochaid. In theory, a Pictish form of the name would be *Ebid or *Ebdei. In 870, during the reign of Rhun's father, Arthgal ap Dyfnwal, King of Al Clud, the fortress of Al Clud was captured and destroyed by the insular Scandinavian kings Amlaíb and Ímar. In the following year, Amlaíb and Ímar returned to Ireland with a fleet of two hundred ships, and a mass of captives identified as English, British, and Pictish. Arthgal died in 872. The Annals of Ulster and Chronicon Scotorum reveal that he was slain at the behest of Rhun's brother in law, Custantín mac Cináeda, King of the Picts. The circumstances surrounding Arthgal's assassination are unknown, and Rhun's reign probably commenced not long after his death. Prior to its fall, the fortress of Al Clud served as the capital of Arthgal's Kingdom of Al Clud, and afterwards the capital appears to have relocated up the River Clyde to the vicinity of Govan and Partick. The relocation is partly exemplified by a shift in royal terminology. Until the fall of Al Clud, for example, the rulers of the realm were styled after the fortress; whereas following the loss of the site, the Kingdom of Al Clud came to be known as the Kingdom of Strathclyde in consequence to its reorientation towards Ystrad Clud (Strathclyde), the valley of the River Clyde. Either Arthgal or Rhun could have been the first monarch to rule the reconstructed realm of Strathclyde. It is uncertain when Rhun's reign and life ended. One possibility is that Rhun died in 876, when Custantín seems to have been slain by Vikings. Custantín's death is dated to 876 by the Annals of Ulster. The Chronicle of the Kings of Alba appears to locate his fall in Atholl, whilst several king lists locate his demise to a place variously called Inverdufat, an otherwise uncertain location that might refer to Inverdovat in Fife.

Патшалық мұрагерліктің қайнар көздері

Руннан кейін Стратклайд патшалығын кім билегені белгісіз. Егер Рун мен Кустантин екеуі де 876 жылы қайтыс болса, Эохайд әкесінен мұрагерлікке ие болған болар еді. Әрине, Кустантиннің інісі Аэд мак Синеда пиктің патшасы болды және екі жылдан кейін қайтыс болғаннан кейін осылай билік етті. Ольстер жылнамасында Аэдті өз серіктері өлтіргені айтылса, ортағасырлық бірнеше патшалар тізімінде оның белгілі бір Гирик өлтіргені көрсетілген. Аэдтен кейін кім патшалық құрғаны белгісіз, бірақ бірнеше мүмкіндік бар. Алба патшаларының жылнамасына сәйкес, Эохайд Аэдтің орнын басып, он бір жыл патшалық билік жүргізді. Жылнамада сондай-ақ Гирик осы кезеңде Эохайдтың тәрбиеленушісі ("бағушы", "қорғаншы"), "губернаторы" немесе "патша жасайтын" болғандықтан билік еткені айтылады. Олар билік еткен кезде күн тұтылуы да тіркелген – бұл оқиға Кирицийдің мерекесімен сәйкес келеді және екеуі де патшалықтан қуылған. Күн тұтылуына қатысты жылнама Эохайдтың билігінің соңғы жылына сілтеме жасайды. Дегенмен, тұтылудың 885 жылғы 16 маусымда болған тұтылумен бірдей екені анық, себебі 16 маусым кем дегенде бір Кириций атты әулиенің мерекесі болып табылады. Жылнама мен Ольстер жылнамаларындағы күндер арасындағы он бір жылдық аралық алдыңғы және келесі патшалықтар арасындағы уақыт екенін көрсетеді, сондықтан тұтылу Эохайд билік еткен кезде болған. Жылнамадағы күн тұтылуына қатысты қайшылықтар Эохайдтың қуылғанымен байланысты ерекше астрономиялық құбылысты көрсете отырып, билік алмасуының драматизм әсерін күшейтуге жасалған әрекет болуы мүмкін. Жылнамадан басқа, Эохайд пен Гирикті патшалар ретінде байланыстыратын жалғыз дерек – XII ғасырға жататын Берханның болжамы. Соңғысына сәйкес, Эохайд он үш жыл патшалық құрған, содан кейін қуылған және оның орнын Гирик ("бақыттың ұлы") басып алған. Екі дереккөз арасындағы келіспеушіліктер этникалық көзқарасқа байланысты болуы мүмкін. Әрине, Берханның болжамы Эохайдтың британдық тегін сынап, Гирикті шотланд ретінде мақтайды.

It is uncertain who assumed the kingship of Strathclyde after Rhun. If Rhun and Custantín both died in 876, Eochaid could well have succeeded his father. Certainly, Custantín's brother, Áed mac Cináeda, succeeded as King of the Picts, and ruled as such upon his death two years later. Whilst the Annals of Ulster reports that Áed was killed by his own companions, several mediaeval king lists state that he was slain by a certain Giric. Quite who reigned as king after Áed is uncertain, although there are several plausible possibilities. According to the Chronicle of the Kings of Alba, Eochaid succeeded Áed, and held the kingship for eleven years. The chronicle adds that it was further said that Giric also reigned during this period on account of the fact that he was Eochaid's alumnus ("foster father", "guardian") "governor", or "king maker"). A solar eclipse is also noted during their reigns—an event dated to the feast of St Ciricius—and the two are stated to have been ejected from the kingdom. As for the eclipse, the chronicle appears to place it in the context of the final year of Eochaid's kingship. Nevertheless, it is clear that the eclipse is identical to that which took place on 16 June 885, as 16 June is certainly the feast day of at least one saint named Ciricius. Since the dates given by the chronicle and the Annals of Ulster show that there was an eleven year gap between the previous reign and the next, it is evident that the eclipse indeed occurred in the midst of Eochaid's reign. The chronicle's inconsistency in regard to the eclipse may owe itself to an attempt to increase the dramatic effect of the regime change by associating a remarkable astronomical event with Eochaid's expulsion. Other than the chronicle, the only source to associate both Eochaid and Giric as kings is the twelfth century Prophecy of Berchán. According to the latter, Eochaid ruled as king for thirteen years until he was expelled and succeeded by Giric (described as "the son of fortune"). The discrepancies between the two sources may partly stem from an ethnic bias. Certainly, the Prophecy of Berchán is critical of Eochaid's British heritage whilst Giric is celebrated as a Scot.

Гирикпен қарым-қатынасы

Гириктің туысқандық тегі белгісіз. Алба патшаларының жылнамасының бірнеше нұсқаларында оның әкесінің аты Дұнгал деп көрсетілген, ал "Әңгімелер жылнамасының" кейбір нұсқалары әкесінің атын Домналл деп айтады. Гириктің патшалыққа қатысы ата-тегінен тараған болуы мүмкін, бірақ мұны растайтын нақты дәлелдер жоқ. Гирикке өзінің таққа талап ету құқығы болмаған болуы мүмкін, ол тек Аэдтің орнын алып, Эохайдты патша етіп тағайындау арқылы патша жасаушы рөлін ойнаған шығар. Дегенмен, Гириктің "Дұнгалдың ұлы" деген тегі, шын мәнінде, гаэль тіліндегі Дұнгал емес, валли тіліндегі Дифнуалдың ерте түріне сілтеме жасауы мүмкін деген пікір бар. Егер осы болжам дұрыс болса, Гириктің әкесі Аль Клуд патшасы Дифнуал ап Риддерх болған, ал Гирик Артгалдың бауыры болған болуы мүмкін. Мұндай байланыс Гириктің Аэдті өлтіруінің себебі Кустантиннің бұйрығымен Артгалдың өліміне кек қайтару болғанын көрсетеді. Егер Гирик пен Эохайд екеуі де Дифнуалдың ұрпақтары болса, Эохайд өзінің әжесі Гириктің қамқорлығымен патшалық билікке ие болған болар еді. Гириктің тегі оны Домналл мак Айлпиннің ұлы ретінде көрсетуі мүмкін. Егер осы туыстық байланыс дұрыс болса, онда Гириктің пиктік таққа талап ету құқығы зор болғандығы анық. Аидтың Кустантиннің орнын басып, патшалыққа ие болғаны Гириктің патшалықтан айырылғанын көрсетеді. Мұндай жағдай Гириктің Аэдті өлтіруіне себеп болуы мүмкін. Бұл сондай-ақ Гириктің Эохайдтан маңызды көмек алғанын немесе оған тәуелді болғанын көрсетеді – бұл жағдайда оның аналық туысы, – бұл өз кезегінде Гирик пен Эохайдтың пиктік патшалық билігін бірлесіп жүргізгендігін растайтын дәлел болар еді. [[File:Cináed mac Ailpín (лат. 4126, 30 v-тарау). Еохайдтың анасының әкесі, Синаэд мак Айлпин, Лат. 4126-дағы 30v-тарауда: "Кинедс филиус Альпини". Егер осы дерек дұрыс болса, Эохайд тек Гирикпен бірлесіп билік жүргізе алған болуы мүмкін – одақтас немесе қараушы ретінде, не Гириктің қамқорлығындағы жас қамқоршы ретінде. Осыған орай, Альба патшаларының жылнамасында қолданылған терминология Гириктің Эохайдты патша ретінде бекіткенін көрсетеді. Эохайд Стратклайд британдары мен пиктілері үстінен билік жүргізуі мүмкін. Егер солай болса, ол пиктік патшасы болмас бұрын Стратклайд патшасы ретінде мансабын бастаған болар еді. Шын мәнінде, ортақ патшалық туралы мәліметтер Эохайдтың британдық патшалықты, ал Гирик пиктік патшалықты басқарғанын көрсетеді. Осылайша, Гирик Эохайд билік еткен кезде Стратклайд патшалығына белгілі бір билігін жүргізуі мүмкін. Егер осы болжам дұрыс болса, Эохайдтың көмегінің құны Синаэдтің басқа ұрпақтарынан британдық патшалықты қорғау болған. Эохайдтың әкесі 872 жылы қайтыс болғандықтан, егер ол көп ұзамай қайтыс болса, Эохайд жас кезінде Стратклайд патшалығына ие болған болуы мүмкін. Бұл кезеңде пиктік патшалыққа қатысты белгісіздік Эохайд пен Гирик одақтас емес, бәсекелес болуы мүмкін екенін көрсетеді. Екі арадағы қарсыластық қарым-қатынасты Берханның болжамы дәлелдей алады, ол Гириктің билік ету кезеңінде британиялықтар туралы жағымсыз пікір білдіреді.

Giric's familial origins are uncertain. According to several versions of the Chronicle of the Kings of Alba his father's name was Dúngal, whereas certain versions of the Verse Chronicle equate his father's name to Domnall. Although it is possible that Giric's association with kingship stems from an ancestral claim, the evidence for this is uncertain. Giric need not have possessed any claim of his own, and could have merely played the role of kingmaker, by orchestrating the removal of Áed, and installing Eochaid in his place. Nevertheless, there is also reason to suspect that Giric's patronym, "son of Dúngal", may actually refer to an early form of the Welsh Dyfnwal rather than the Gaelic Dúngal. If correct, Giric's patronym could be evidence that his father was Dyfnwal ap Rhydderch, King of Al Clud, and that Giric was a brother of Arthgal. Such a relationship could indicate that Giric's apparent killing of Áed was undertaken in the context of avenging Arthgal's demise at Custantín's behest. If Giric and Eochaid were indeed both descendants of Dyfnwal, Eochaid could well have ruled as king under the tutelage of Giric, his granduncle. Giric's patronym may instead identify him as a son of Domnall mac Ailpín. If such a parentage is correct, it would certainly mean that Giric possessed a strong claim to the Pictish throne. The fact that Áed seems to have succeeded Custantín could indicate that Giric had been denied the kingship. Such a possibility could account for Giric's apparent killing of Áed. It could also reveal that Giric received or was reliant upon significant assistance from Eochaid—in this case his maternal kinsman—which would in turn account for the evidence that Giric and Eochaid shared the Pictish kingship in some manner. [[File:Cináed mac Ailpín (Lat. 4126, folio 30v). jpg|thumb|left|alt=Refer to caption|The name of Eochaid's maternal grandfather, Cináed mac Ailpín, as it appears on folio 30v of Lat. 4126: "Kynedus filius Alpini. If this was indeed the case, one possibility is that Eochaid was only able to hold authority in conjunction with Giric—either as an ally or client, or perhaps as a youthful ward under Giric's guardianship. As such, the terminology employed by the Chronicle of the Kings of Alba could reveal that Giric—as ordinator—similarly established Eochaid as king. It is conceivable that Eochaid ruled over both the Strathclyde Britons and Picts. If so, he could have initiated his royal career as King of Strathclyde before succeeding as King of the Picts. In fact, the evidence of shared kingship may merely mean that Eochaid ruled the British kingdom whilst Giric ruled the Pictish realm. As such, it is possible that Giric was successful in imposing some form of authority over the Kingdom of Strathclyde during Eochaid's floruit. If correct, the price for Eochaid's assistance may have been the preservation of the British realm from other descendants of Cináed. The fact that Eochaid's grandfather died in 872 could indicate that, if his father died soon after, Eochaid may have succeeded to the kingship of Strathclyde as a youth. The remarkable uncertainty surrounding the Pictish kingship during this period means that it is also possible that Eochaid and Giric were rivals rather than allies. An adversarial relationship between the two may well be evidenced by the Prophecy of Berchán which gives a negative account of the Britons during Giric's tenure.

Британ империясының кеңейуі

[[Файл:Hogsback Stones within the Nave. jpg|thumb|right|alt=Тұғырлы мүсінді қойылған шора тастардың суреті|Гованда көрсетілген бірнеше шора тас. Бұл алып мүсінді ескерткіштер скандинавиялық, пиктік, ағылшын және гэль өнерінің ықпалын көрсетеді. Олар Стратклид Корольдігінің патшалары мен ақсүйектерінің қабірлерін белгілеген болуы мүмкін. Мұндай тастар викингтер қоныстанған Солтүстік Британия аймақтарында табылады. Аль Клудты жоғалтқаннан кейін Стратклид Корольдігінің кеңейіп, даму кезеңі болған сияқты. Нақты уақыт тізбегі белгісіз болғанымен, 927 жылға қарай оңтүстік шекарасы Пенритке жақын Емонт өзеніне жеткен көрінеді. Бұл оңтүстікке қарай кеңеюдің себебі – скандинавиялықтардың қолынан Нортумбрия Корольдігінің күрт құлдырауы болуы мүмкін, ал кеңеюге кумбриялықтар мен аралдық скандинавиялықтардың IX ғасырдың соңы мен X ғасырдың басындағы ынтымақтастығы көмектескен болуы мүмкін. Бұл күштер арасындағы жақсы қарым-қатынасты Говандағы заманауи скандинавиялық ықпалдағы мүсіндердің керемет жинағы дәлелдейді. Эокейд Стратклид Корольдігінің кеңею кезеңінде билік еткен болуы мүмкін деп болжауға негіз бар. Пиктік және британдық мемлекеттер Эокейдтің өмір сүрген кезеңінде викингтердің шабуылына ұшырағаны туралы жазбалар жоқ. Сонымен қатар, пиктік және британдық королдіктердің бірігуі оған британдық билікті оңтүстікке қарай кеңейтуге мүмкіндік берген болуы мүмкін.

Пиктілер патшалығының өзгеруі

thumb|alt=Капшнға сілтеме жасау|сол жақ|Домналь мак Кустантин, Альбаның бірінші тіркелген патшасының атағы, Оксфорд Бодлиан кітапханасы Rawlinson B 489-дың 27v-бетіндегідей көрінеді. Шотландия патшалығына келетін болсақ, Альба патшаларының жылнамасында оның патшасы Домналь мак Кустантин деп аталады. Домналдың патшалық билігін оның 900 жылы қайтыс болғаны туралы хабарлаған Ольстер жылнамасы мен Chronicon Scotorum растайды. Альба патшаларының жылнамасында Домнальдың билік ету мерзімі он бір жыл деп айтылған, бұл оның билік етуінің 889 жылы басталғанын көрсетеді, сондықтан Эохайдтың билік ету мерзімі он бір жыл деп расталады. Осы уақытқа дейін гаэль тіліндегі "Альба" "Британия" дегенді білдіретін. Шын мәнінде, ағылшын, ирланд және шотланд тілдеріндегі түрлі дереккөздердегі терминдер піктілердің осы кезеңдегі тарихы түбегейлі өзгергенін дәлелдей алады. thumb|alt=Капшнға сілтеме жасау|оң жақ|Британ кітапханасы Cotton Tiberius B I (Англосаксон жылнамасының "C" нұсқасы) 124r-бетінен алынған үзінді: "Peohtas". Бұл үзіндіде сегізінші ғасырдағы Пикттер патшалығы туралы айтылады. Мысалы, англосаксондық жылнамада 890-жылдарға дейін ирландтар "scottas" ретінде аталады. 920-жылдарға қарай бұл термин бұрын пиктик деп саналған адамдарға берілді (соңғы рет 870-жылдары тіркелген). Ирландиялық жылнамаларға келетін болсақ, әсіресе Ирландияның болжамды жылнамасына келетін болсақ, "Picti" және "rex Pictorum" ("Пикттердің патшасы") терминдері соңғы рет 870 жылдары пикттер мен олардың патшаларына берілген. Шын мәнінде, соңғы пиктілік патша Домналдың ағасы Аед болды. 900-шы жылдары бұл халыққа арнап "fir Alban" ("Альбаның адамдары") және "rí Alban" ("Альбаның патшасы") терминдері қолданылды. Альба патшаларының жылнамасында "Pictavia" термині соңғы рет Домналдың билігі кезінде қолданылған. Содан бері бұл аймақ "Albania" деп аталады. thumb|alt=Капшнға сілтеме жасау|сол жақ|Британ кітапханасы Cotton Tiberius B I 141r-бетінен алынған үзінді: "Scotta leode". Бұл үзіндіде Х ғасырдағы Шотландияның Альба патшалығы туралы айтылған. Тоғызыншы ғасырдың соңғы ширегінде пиктілік патшалық бастан кешкен саяси және династиялық толқулар Альпинидтерді патшалық билікке қайта орнатуға негізделген түбегейлі жаңа саяси тәртіптің катализаторы болды деп күтуге негіз бар. Сонымен қатар, трансформация нақты Гирик пен Эохаидтың өркендеу кезінде орын алған болуы мүмкін. Мысалы, Гирик Пиктавияға шабуыл жасаған тынымсыз викингтердің тонауынан туындаған төңкерісті пайдаланып, таққа ие болды деп ойлануға болады. Бұрынғы уақытта Геллдік Даль Риата патшалығы осындай қысымнан құлдырап кеткен көрінеді, сондықтан Гирк пиктік тақты күшпен басып алу үшін осы бұзылған үкіметтен әскери күш алған болуы мүмкін. Кез келген жағдайда, елеулі гаэльдік аристократиялық биліктің дірілдеп тұрған пиктик патшалығында орналасуы Пиктавияның Альбаға айналуының себептері болуы мүмкін. thumb|alt=Капшнға сілтеме жасау|оң жақ|Эохайдтың анасының әпкесі, Máel Muire ingen Cináeda, Оксфорд Бодлиан кітапханасы Rawlinson B 489 28v-бетіндегідей көрінеді. Альпинидтер пиктілік тақтан уақытша шеттетіліп, Ирландияға жер аударылуы мүмкін еді. Әрине, Домналдың әкесінің әпкесі, Маэль Мюре инген Цинаеда, Тараның екі патшасының әйелі ретінде маңызды ирландтық байланыстарға ие болды – Áed Findliath және Flann Sinna mac Maíl Shechnaill, – және тағы біреуінің анасы – Niall Glúndub mac Áeda. Егер Домналь мен оның бірінші туысы Кустантин мак Аида, Альбаның патшалығын қабылдамас бұрын, жастарын Ирландияда өткізген болса, олардың гаэльдік тәрбиесі Пиктавияның гаэльдікті жалғастыруын қамтамасыз еткен болар еді. thumb|түзу|сол жақ|alt=Солтүстік Британия картасы|Альба және Стратклайд патшалықтары, Скандинавия және Нортумбрия аумақтары шамамен 900 жылдары. Сонымен қатар, егер пиктілік түрлендіру шынымен де Гирик пен Эохаидтың өркендеуімен байланысты болса, жаңа терминология Альба корольдігі пиктік, гаэльдік, британдық және ағылшын тұрғындарын қамтиды деп күтілгенін білдіруі мүмкін. Бірнеше патша тізімдері Гирик өзінің билігі кезінде Ирландия мен Англияны бағындырған деп мәлімдейді, бұл оның билігімен көп ұлтты солтүстік одақ орнағанын дәлелдеуі мүмкін. Осылайша, Альба – бұрын Ұлыбритания үшін қолданылған термин – жаңа саяси құрылымды, "Солтүстік Британияның" саясатын қамтуға арналған болуы мүмкін деп күтуге негіз бар. Тағы бір ықтималдық – терминологиядағы "rex Pictorum" және "Picti"-дан "rí Alban" және "fir Alban"-ға дейінгі өзгерістер тек латын тілінен гаэль тіліне аудармалық ауысу болуы мүмкін.

thumb|alt=Refer to caption|left|The title of Domnall mac Custantín, the first recorded King of Alba, as it appears on folio 27v of Oxford Bodleian Library Rawlinson B 489. As for the Scottish kingdom, the succeeding king is identified as Domnall mac Custantín by the Chronicle of the Kings of Alba. Domnall's kingship is corroborated by the Annals of Ulster and Chronicon Scotorum which report his death in 900. The fact the Chronicle of the Kings of Alba accords Domnall an eleven year reign places the inception of his rule in 889, and therefore corroborates the eleven year reign accorded to Eochaid. Prior to about this period, the Gaelic Alba stood for "Britain". In fact, the shifting terminology employed by various English, Irish, and Scottish sources may be evidence that the Pictish realm underwent a radical transformation during this period in history. thumb|alt=Refer to caption|right|An excerpt from folio 124r of British Library Cotton Tiberius B I (the "C" version of the Anglo Saxon Chronicle): "Peohtas". The excerpt refers to eighth century Picts of the Kingdom of the Picts. For example, the Anglo Saxon Chronicle identifies the Irish as Scottas up until the 890s. By the 920s, this term came to be accorded to the people formerly regarded as Pictish (and last recorded as such in the 870s). As for the Irish annals—specifically the hypothesised Chronicle of Ireland—the terms Picti and rex Pictorum ("king of the Picts") are last accorded to the Picts and their kings in the 870s. In fact, the last Pictish king to be styled thus was Domnall's uncle, Áed. By the 900s, the terms fir Alban ("men of Alba") and rí Alban ("king of Alba") are utlilised for these people. The Chronicle of the Kings of Alba last utilises the term Pictavia in the midst of Domnall's reign. Thereafter, the realm is called Albania. thumb|alt=Refer to caption|left|An excerpt from folio 141r of British Library Cotton Tiberius B I: "Scotta leode". The excerpt refers to tenth century Scottish people of the Kingdom of Alba. There is reason to suspect that the political and dynastic upheaval endured by the Pictish realm in the last quarter of the ninth century was the catalyst for a radically new political order based upon the reestablishment of the Alpínids in the kingship. Alternately, the transformation could have taken place specifically during the floruit of Giric and Eochaid. For instance, it is conceivable that Giric gained the throne by seizing upon the upheaval caused by the incessant Viking depredations that assailed Pictavia. At an earlier date, the Gaelic realm of Dál Riata appears to have crumbled under such pressures, and it is possible that Giric drew military power from this broken polity to forcefully seize the Pictish throne. In any case, the accommodation of significant Gaelic aristocratic power in the wavering Pictish realm could account for the eventual transformation of Pictavia into Alba. thumb|alt=Refer to caption|right|The name of Eochaid's maternal aunt, Máel Muire ingen Cináeda, as it appears on folio 28v of Oxford Bodleian Library Rawlinson B 489. The temporary exclusion of the Alpínids from the Pictish throne could well have meant that they endured exile in Ireland. Certainly, Domnall's paternal aunt, Máel Muire ingen Cináeda, possessed significant Irish connections as the wife of two successive kings of Tara—Áed Findliath and Flann Sinna mac Maíl Shechnaill—and the mother of another—Niall Glúndub mac Áeda. If Domnall and his succeeding first cousin, Custantín mac Áeda, indeed spent their youth in Ireland prior to assuming the kingship of Alba, their Gaelic upbringing could well have ensured the continuation of Pictavia's Gaelicisation. thumb|upright|left|alt=Map of northern Britain|The kingdoms of Alba and Strathclyde, and the Scandinavian and Northumbrian territories in about 900. Furthermore, if the Pictish transformation indeed stems from the floruit of Giric and Eochaid, the new terminology could indicate that the Kingdom of Alba was envisioned to include Pictish, Gaelic, British, and English inhabitants. Several king lists allege that Giric subjugated Ireland and England during his reign, an outlandish claim that could instead evince a multi ethnic northern alliance under his authority. As such, there is reason to suspect that Alba—a term previously used for Britain—may have been meant to encapsulate a new political construction, a polity of "North Britain". Alternately, another possibility is that the recorded shift in terminology—from rex Pictorum and Picti to rí Alban and fir Alban—may merely be a translational shift from Latin to Gaelic.|group=note

Мұра

thumb|right|alt=Шотландияның жоталы таулы аймағындағы төбенің суреті|Дундерн ортағасырлық бекінісінің орны, Гирик соңғы күресін өткізген жер деп есептеледі. Бір болжам бойынша, Эокейд Гирикпен бірге осы жерде қаза тапқан. Эокейд пен Гириктің билік мерзімі шамалы және нақты емес болғанымен, Гирик соңынан аңызға айналып, Гел шіркеуін пикттерден босатқан және Ирландия мен Англияны бағындырудың күйкі тірегі деп есептелді. Ал Эокейд туралы мәліметтер тек Альба патшаларының жылнамасы мен Берханның болжамында кездеседі. Гирикке қарағанда, кейінгі ортағасырлық патшалар тізімі мен жылнамалары Шотландия тарихында Эокейдтің есімін атамайды. Шындығында, Эокейд пен кейінірек Альпинит Аmlaíb mac Illuilb, Альба королі, – шотланд патшалары тізімінде есімдері жоқ жалғыз патшалар. Эокейд пен Гириктің билік құрған кезеңі, Альба королі Cináed пен Máel Coluim mac Cináeda мансабы арасындағы жалғыз уақыт, онда Альпиниттің пикт/альбандық мемлекетін басқарғаны белгісіз. Эокейдтің 889 жылы қуылғаны туралы мәлімет жоқ, ал оның қайтыс болған күні белгісіз. Әртүрлі патша тізімдеріне сәйкес, Гирик Дундернде қаза тапқан. Осы оқиғаға байланысты орында кең ауқымды өртеудің іздері табылды, бұл бекіністің қолданыстан шығуының белгісі болуы мүмкін. Егер Гириктің құлауы туралы айтылғандарға сенер болсақ, және егер олар сол кезде одақтас болса, Эокейд пен Гирик бірге қаза тапқан болуы мүмкін. Сонымен қатар, Гириктің өлтірілуі Эокейдтің патшалықтан қуылған себебі болуы мүмкін. Гириктің қайтысына кім жауапты екені белгісіз, бірақ бір үміткер – оның орнына келген Domnall. Domnall таққа отыруына жол ашқандары кейін оны шақырған саясаткерлер болуы мүмкін. thumb|left|alt=Суретке сілтеме|Стратклайд королі Дифнвалдың, Эокейдтің болуы мүмкін ұрпағы, Париж Ұлттық кітапханасының Latin 4126, 29r-бетіндегі жазуы: "rex Britanniorum". Strathclyde патшалығы туралы ештеңе жазылмаған, бірақ 10-ғасырдың басында Альба патшаларының жылнамасында Стратклайд королі Дифнвалдың қайтысы туралы хабарлама бар. Дифнвалдың тегі белгісіз. Бір жағынан, ол Рунның тағы бір ұлы болуы мүмкін. Екінші жағынан, ол Эокейдтің ұрпағы болуы мүмкін: ұлы немесе немересі ретінде. Сонымен қатар, Дифнвал осы әулеттің алыс тармағын ұсынуы мүмкін. Эокейдтің сондай-ақ, 12-ғасырлық Баншенханың Леканның Ұлы кітабында расталған, Ниалл Глюндұбтың әйелі Ланн есімді қызы болған болуы мүмкін. Осылайша, Баншенхаға сенер болсақ, Эокейдтің аналық немересі Ланнның ұлы Мюрчертач мак Неилл болды.

thumb|right|alt=Photo of a hill in the Scottish Highlands|The site of the mediaeval fortress of Dundurn, said to be the site of Giric's last stand. One possibility is that Eochaid perished with Giric here. Although the apparent reigns of Eochaid and Giric are obscure and uncertain, Giric eventually came to remembered as a legendary figure, credited as the liberator of the Gaelic Church from the Picts, and the architect of military conquests of Ireland and England. Eochaid, on the other hand, is only attested by the Chronicle of the Kings of Alba and the Prophecy of Berchán. Unlike Giric, later mediaeval king lists and chronicles fail to include Eochaid within their accounts of Scottish history. In fact, Eochaid, and the later Alpínid Amlaíb mac Illuilb, King of Alba, are the only Scottish kings not noted by the king lists. The window within which Eochaid and Giric appear to have reigned marks the only point between the careers of Cináed and Máel Coluim mac Cináeda, King of Alba that a patrilineal Alpínid is not known to have ruled the Pictish/Alban realm. Eochaid is unattested after his apparent expulsion in 889, and the date of his death is unrecorded and unknown. According to various king lists, Giric was slain at Dundurn. Evidence of extensive burning at the site may relate to this event, and may mark the end of the fort's use. If the accounts of Giric's downfall are to be believed, and if both he and Eochaid were allied together at the time, it is conceivable that both Eochaid and Giric fell together. Alternately, Giric's killing could have contributed to Eochaid's ejection from the kingship. Although it is unknown who was responsible for Giric's reported demise, one candidate is the succeeding Domnall. Alternately, Domnall's path to throne could have been paved by magnates who afterwards sent for him. thumb|left|alt=Refer to caption|The title of Dyfnwal, King of Strathclyde, a possible descendant of Eochaid, as it appears on folio 29r of Paris Bibliothèque Nationale Latin 4126: "rex Britanniorum". Certainly, nothing is recorded concerning the kingship of Strathclyde until the turn of the tenth century, when the Chronicle of the Kings of Alba notes the passing of a certain Dyfnwal, King of Strathclyde. Dyfnwal's parentage is uncertain. On one hand, he could have been another son of Rhun. On the other hand, he could have been descended from Eochaid: either as a son or grandson. Alternately, Dyfnwal could have represented a more distant branch of the same dynasty. Eochaid may have also had a daughter, Lann, the wife of Niall Glúndub attested by the Great Book of Lecan version of the twelfth century Banshenchas. As such, if the Banshenchas is to be believed, a maternal grandson of Eochaid was Lann's son, Muirchertach mac Néill.