Кіріспе

Үндістандық әнші Тижан Бай (1956 жылы 8 тамызда туған) - шатысгархтан шыққан, дәстүрлі өнер түрінің бірі. Ол 1987 жылы Падма Шри, 2003 жылы Падма Бхушан, 2019 жылы Падма Вибушан, 1995 жылы Сангит Натак Академия сыйлығы, 1995 жылы Сангит Натак Академия, Үндістанның Ұлттық музыка, би және драма академиясы сыйлаған.

Ерте өмір

Тейжан Бай Бхлайдың солтүстігіндегі Ганияри ауылында, Чунюк Лал Парди мен оның әйелі Сухватиде дүниеге келген. Ол Чаттисгарх штатының Парди тайпасына жатады. Бес бауырының ішіндегі ең үлкені болған ол анасының әжесі Бриджлал Пардидің шатысгар жазушысы Сабал Сингх Чуахан жазған "Махабхаратаны" шатысгар хинди тілінде оқығанын естіп, бірден ұнаған. Көп ұзамай ол көп нәрсені жаттап алды, кейін Умед Сингх Дешмухтың басшылығымен бейресми түрде оқыды.

Мансап

13 жасында ол өзінің алғашқы қоғамдық өнерін көршілес ауыл Чандрахуриде (Дург) 10 рупияға берді. Ол "Пандавани" әнінің Ведмати стилімен ән шырқады. Бұл әйел үшін бірінші рет болды, өйткені дәстүрлі түрде әйелдер Ведмати стилімен ән шырқады. Дәстүрге қайшы, Тижан Бай тұрғанда, өзінің әдеттегі құрттық дауысы мен айқын күйімен биіктей ән шырқады. Көп ұзамай ол көрші ауылдарда танылып, арнайы мерекелерде өнер көрсету үшін шақырулар келіп жатты. Оның үлкен жетістігі - Мадхья-Прадештің театр қайраткері Хабиб Танвир оның талантын байқап, сол кездегі премьер-министр Индира Гандиге өнер көрсету үшін шақырды. Уақыт өте келе ол ұлттық және халықаралық танылу алды, 1988 жылы "Падма Шри", 1995 жылы "Сангит Натак Академия" сыйлығы және 2003 жылы "Падма Бхушан" сыйлығы. 1980 жылдардан бастап ол мәдениет елшісі ретінде әлемді аралап, Англия, Франция, Швейцария, Германия, Түркия, Тунис, Мальта, Кипр, Румыния және Маврикийге дейін барды. Ол Джавахарлал Нерудің кітабы бойынша Шям Бенгальдың "Бірақ бір құлшыныс" телехикаясы бойынша "Махабхарата" сериясын орындады. Бүгінде ол өзінің ерекше халық әндерімен, күшті дауысымен әлемдегі көрермендерді таңғалдырып, әнін жас ұрпаққа жеткізеді. Жақында ол 2019 жылы ең жоғарғы Padma Vibhushan құрметін алды.

Жеке өмір

12 жасында тұрмысқа шыққан ол "Пандавани" әнін айтқандықтан, пард тайпасынан шығарылды. Ол өзіне кішкентай үй тігіп, көршілерден ыдыс-аяқ, тамақ алып, өздігінен өмір сүре бастады, бірақ ешқашан ән айтудан бас тартпады, бұл ақырында оған өз шығындарын төледі. Ол бірінші күйеуінің үйіне ешқашан бармады, кейін ажырасып кетті. Кейінгі жылдары екі рет үйленіп, кейіннен әже болды.

Орындау стилі

Пандавани сөзбе-сөз махабараттағы аңыз ағалы-інілі Пандавалар туралы әңгімені білдіреді. Бұл әнді бір қолымен эктара немесе тамбура, екіншісімен картоламен бірге орындауды және ән айтуды білдіреді. Әңгіме өркендеген сайын, тамбура оның жалғыз тірекшісіне айналады, кейде гада, Бхиманың жезөкшесі немесе Арджунаның садағы немесе күймесі, ал басқа уақытта ол патшайым Драупадидің шашы болып, оған әртүрлі кейіпкерді тиімді оңайлықпен және ашық ойнауға мүмкіндік береді. Оның танымал қойылымдары: Драупади чиерхаран, Душасана вад және Махабарат Юдх, Бхишма мен Арджун арасында.