Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық саудагер, саясаткер және дипломат (1737/8–1789)
American merchant, politician, and diplomat (1737/8–1789)
Силас Дийн (23 қыркүйек 1789) – американдық саудагер, саясаткер және дипломат, Америка тәуелсіздігін қолдаушы. Дийн Континенттік конгресске делегат ретінде қызмет етті, онда ол Континенттік қауымдастыққа қол қойды, содан кейін Америка Құрама Штаттарының Францияға алғашқы шетелдік дипломаты болды. Ол 1778 жылғы Одақтастық шартын келіссөздер арқылы жасауға көмектесті, бұл Францияны Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Америка Құрама Штаттарымен одақтастырды. Соғыстың соңына қарай Конгресс Динді қаржылық тәртіпсіздіктерге кінәлады, ал британдықтар оның американдық іске үміт жоқ екенін білдірген хаттарын ұстап алып, жариялады. Соғыстан кейін Дийн Гент және Лондон қалаларында тұрды және Америкаға қайтуға тырысқанда құпия жағдайда қайтыс болды.
Silas Deane (September 23, 1789) was an American merchant, politician, and diplomat, and a supporter of American independence. Deane served as a delegate to the Continental Congress, where he signed the Continental Association, and then became the first foreign diplomat from the United States to France, where he helped negotiate the 1778 Treaty of Alliance that allied France with the United States during the American Revolutionary War. Near the end of the war, Congress charged Deane with financial impropriety, and the British intercepted and published some letters in which he had implied that the American cause was hopeless. After the war, Deane lived in Ghent and London and died under mysterious circumstances while attempting to return to America.
Жас шағы мен отбасы
Дийн Коннектикут штатының Гротон қаласында, темірші Сайлас Дийн мен оның әйелі Ханна Баркердің отбасында дүниеге келді. Жас Сайлас Йель университетіне толық стипендия алып, 1758 жылы бітірді. 1759 жылдың сәуір айында ол Коннектикут штатының Хартфорд қаласында жас Эдвард Банкрофты жеке сабақтарға алды. 1761 жылы Дийн адвокаттық алқаға қабылданды және Хартфордтан тыс жерде қысқа мерзімге заңгерлікпен айналысты, содан кейін Коннектикут штатының Уэзерсфилд қаласына көшіп, саудагер ретінде өркендеген бизнес құрды. Дийн екі рет үйленді, екеуі де Уэзерсфилдтен шыққан бай жесірлермен. 1763 жылы ол Мехитабель (Нотт) Веббке, оның бірінші күйеуінің мүлігін реттеуге көмектескеннен кейін үйленді. 1764 жылы олардың Джесси есімді ұлдары дүниеге келді. Мехитабель 1767 жылы қайтыс болды. 1770 жылы Дийн Коннектикут губернаторы Гурдон Солтонсталдың немересі Элизабет (Солтонсталл) Эварсқа үйленді. Элизабет 1777 жылы, Сайлас Францияда болғанда қайтыс болды. Мехитабель мен Элизабет Ескі Уэзерсфилд ауылының зиратына жерленген.
Deane was born on in Groton, Connecticut, to blacksmith Silas Deane and his wife Hannah Barker. The younger Silas was able to obtain a full scholarship to Yale and graduated in 1758. In April 1759, he was hired to tutor a young Edward Bancroft in Hartford, Connecticut. In 1761, Deane was admitted to the bar and practiced law for a short time outside of Hartford before moving to Wethersfield, Connecticut, and establishing a thriving business as a merchant. Deane married twice, both times to wealthy widows from Wethersfield. In 1763, he married Mehitable (Nott) Webb after assisting her with the settlement of her first husband's estate. They had one son, Jesse, born in 1764. Mehitable died in 1767. In 1770, Deane married Elizabeth (Saltonstall) Evards, granddaughter of Connecticut Governor Gurdon Saltonstall of the Massachusetts Saltonstall family. Elizabeth died in 1777 while Silas was in France. Both Mehitable and Elizabeth were buried in the Old Wethersfield Village Cemetery.
Континенттік конгресс
1768 жылы Дине Коннектикут штатының өкілдер палатасына сайланды; 1769 жылы ол Ведсерсфилд хат алмасу комитетіне тағайындалды; ал 1774 жылдан 1776 жылға дейін Коннектикут штатынан Континенттік Конгресске делегат ретінде қызмет етті. Конгресс мүшесі болғанда Дине өзінің ықпалын Континенттік армияға өгей ұлы Сэмюэл Б. Уэббке қызметке қабылдануына жұмсады, ол оны Филадельфияға бірге ертіп келген еді. Дине Конгресс комитеттерінде жақсы жұмыс істеді, Форт Тикондерогаға шабуылды үйлестіруге және АҚШ Әскери-теңіз күштерін құруға көмектесті. Дине мен Коннектикут штатының делегаты Роджер Шерман арасында Джордж Вашингтонның басшылығымен Израиль Путнамды генерал-майор қылып тағайындау мәселесі бойынша дау туды. Бұл дау Коннектикут заң шығарушы органының Динеді Конгресске делегат ретінде алмастыруына себеп болды; бірақ Коннектикутқа оралудың орнына Дине Конгресске көмектесу үшін Филадельфияда қалды.
In 1768, Deane was elected to the Connecticut House of Representatives; in 1769, he was appointed to the Wethersfield Committee of Correspondence; and from 1774 to 1776, he served as a delegate from Connecticut to the Continental Congress. While a member of Congress, Deane used his influence to obtain a commission in the Continental Army for his stepson Samuel B. Webb, who had accompanied him to Philadelphia. Deane excelled in the committee work of Congress, helping to coordinate the attack on Fort Ticonderoga and to establish the United States Navy. A dispute arose between Deane and fellow Connecticut delegate Roger Sherman over the appointment of Israel Putnam as a major general under George Washington's command. This dispute led the Connecticut legislature to replace Deane as a delegate to Congress; but instead of returning to Connecticut, Deane remained in Philadelphia to assist Congress.
Франция
1776 жылдың 2 наурызында Конгресс Динды Францияға құпия елші етіп тағайындады, оның міндеті – француз үкіметін колонияларға қаржылық көмек беруге көндіру болды. Ол Парижге келгеннен кейін бірден француз сыртқы істер министрі граф де Верженнмен келіссөздер жүргізе бастады. Дин драматург және Америка тәуелсіздігінің жақтаушысы Пьер Бомарше көмегімен колонияларға қару-жарақ пен оқ-дәрілерді жеткізуді ұйымдастырды. Сонымен қатар, Дин шотландтық Джеймс Эйткеннің (Жохан Суретші) Портсмут және Плимут қалаларындағы Корольдік теңіз флотының қоймаларын және кемежайларын Континенттік мүдде үшін жою жоспарына келісім берді. 1776 жылдың желтоқсанында Бенджамин Франклин мен Артур Ли Парижге келгеннен кейін Диннің лауазымы ресми түрде мойындалды, Конгресс үштікті Францияға дипломатиялық делегация ретінде тағайындады. Дин маңызды мақсатқа бірнеше шетелдік сарбаздарды тартты, олардың ішінде маркиз де Лафайет, барон Иоганн де Кальб, Томас Конвей, Казимир Пуласки және барон фон Штубен болды. Әртүрлі себептерге байланысты, көптеген шетелдік офицерлер Америкада танымал болмады, ал Конгресстегілер Динды олардың мінез-құлқы үшін кінәлады, нәтижесінде оны 1777 жылдың 8 желтоқсанында елге шақырып алды. 1778 жылдың 6 ақпанында Дин және басқа комиссарлар Достық және Сауда, сондай-ақ Одақ шартына қол қойды, осылайша Франция мен Америка колониялары арасындағы одақ ресми түрде құрылды.
On March 2, 1776, Congress appointed Deane as a secret envoy to France with the mission of inducing the French government to grant financial aid to the colonies. He began negotiating with French Foreign Minister Comte de Vergennes as soon as he arrived in Paris. Deane organized the shipment of arms and munitions to the colonies with the assistance of Pierre Beaumarchais, the playwright and outspoken supporter of American independence. Deane also tacitly approved the plot of Scotsman James Aitken (John the Painter) to destroy Royal Navy stores and dockyards in Portsmouth and Plymouth, England, on behalf of the Continental cause. Deane's position was officially recognized after Benjamin Franklin and Arthur Lee arrived in Paris in December 1776, with orders from Congress appointing the trio as the diplomatic delegation to France. Deane recruited the services of several foreign soldiers to the cause, including Marquis de Lafayette, Baron Johann de Kalb, Thomas Conway, Casimir Pulaski, and Baron von Steuben. For a variety of reasons, many of the foreign officers were unpopular in America, and many in Congress blamed Deane for their behavior, leading them to recall him on December 8, 1777. On February 6, 1778, Deane and the other commissioners signed the Treaties of Amity and Commerce and of Alliance, officially creating the alliance between France and the American colonies.
Конгресстегі айыптаулар
1778 жылғы 4 наурызда Дине Джеймс Ловеллден Конгресс қайта шақыру туралы бұйрық жазылған хат алды. Ловелл еуропалық мәселелер бойынша Конгресске есеп беру туралы ғана айтты, ал Дине бірнеше айдың ішінде Парижге қайта жіберіледі деп күтті. Франция Диниді әскери кемемен елге қайтарды. Луи XVI Динеге алмазбен әшекейленген портрет сыйлады, ал Верженн мен Франклин мақтау хаттарын жазды. Дине 1778 жылғы 14 шілдеде Филадельфияға келді және Конгресс оны өзінің әріптесі Артур Лидің баяндамаларына сүйене отырып, қаржылық тәртіпсіздіктер жасады деп айыптағанда қатты таңқалды. Дине өзінің есеп кітаптарын Парижде қалдырғандықтан, өзін тиісінше қорғауға да, Францияда жабдықтар сатып алуға жұмсаған ақшасын қайтаруға да мүмкіндік алмады. (Конгресске сөз сөйлеуді күтіп тұрғанда, Дине жаңадан Филадельфияның әскери губернаторы болып тағайындалған Бенедикт Арнольдпен бірге болды.) Айыптаулар бойынша ұзақ және ащы дау кезінде Диниді Конгресс алдында Джон Джей қорғады. Ол 1778 жылғы 5 желтоқсандағы «Пенсильвания пакеті» басылымында «Силас Диннің Американың еркін және адал азаматтарына жолдауы» деген тақырыпта қоғамдық қорғанысын жариялады, онда ол Артур Лиге, Ли отбасының басқа мүшелеріне және олардың серіктестеріне шабуыл жасады. Артурдың бауырлары Ричард Генри Ли және Фрэнсис Лайтфут Ли екеуі де Диннің айыптауларын жала жапқандық және американдық іске зиян келтіргендік деп айыптады. Алайда, шілде айының ортасында олар өз жоспарларын тоқтатты, себебі король Диннің отардағы әскери жағдайды үмітсіз деп сипаттаған және Ұлыбританиямен келісуді ұсынған ұсталған хаттарын оқыды. Диннің хат алмасуы генерал Генри Клинтонға жіберілді, ол Нью-Йорктегі «Rivington's Royal Gazette» газетінде жариялау үшін лоялист Джеймс Ривингтонға көшірмелерін берді. Диниді оның отардағы әріптестері сатқындықпен айыптады, ал Дине өзінің бұрынғы париждік хатшысы Эдвард Банкрофттың британдық шпион болғанын білмеді.
On March 4, 1778, Deane received a letter from James Lovell containing the recall order from Congress. Lovell only mentioned giving a report to Congress about European affairs, and Deane fully expected to be sent back to Paris within a few months. France sent Deane back home aboard a warship. Louis XVI also presented Deane with a portrait framed with diamonds, and both Vergennes and Franklin wrote letters of commendation. Deane arrived in Philadelphia on July 14, 1778, and was shocked when Congress accused him of financial impropriety on the basis of reports by his fellow commissioner Arthur Lee. Because Deane had left his account books in Paris, he was neither able to properly defend himself nor seek reimbursement for money he had spent procuring supplies in France. (While he waited to address Congress, Deane stayed with Benedict Arnold, who had just been appointed military governor of Philadelphia.) In a long and bitter dispute over the charges, Deane was defended before Congress by John Jay. He published a public defense in the December 5, 1778, issue of Pennsylvania Packet entitled The Address of Silas Deane to the Free and Virtuous Citizens of America, in which he attacked Arthur Lee, other members of the Lee family, and their associates. Arthur's brothers Richard Henry Lee and Francis Lightfoot Lee both denounced Deane's accusations as libelous and injurious to the American cause. However, in mid July they cancelled their plan after the king read intercepted letters in which Deane described the military situation of the Colonies as hopeless and suggested a rapprochement with Britain. Deane's correspondence was then forwarded to General Henry Clinton, who provided copies to Loyalist James Rivington to publish in his newspaper Rivington's Royal Gazette in New York City. Deane was then accused of treason by his fellow colonists. and unbeknownst to Deane, his former secretary in Paris, Edward Bancroft, had been a British spy.
Соғыс пен өлімнен кейін
1781 жылдың қазан айында Диан Гентке көшіп барды, онда ол Парижге қарағанда арзан өмір сүре алды. 1783 жылдың наурыз айында ол Солтүстік Америкаға оралғаннан кейін жүзеге асыруды жоспарлаған өндірістік кәсіпорындарға инвесторлар табу үмітімен Лондонға көшіп барды. 1783 жылдың соңында Англияның бірнеше өндірістік қалаларын аралап, ұн тартатын диірмендерді (grist mills) жұмыс істете алатын бу қозғалтқыштары үшін жоспарлар қарастырды, тіпті Джеймс Уаттпен кеңес алды. Ол сондай-ақ Шамплейн көлі мен Сент-Лоуренс өзенін байланыстыратын каналды салуға инвесторларды тартуға тырысты. 1784 жылы ол соғыстағы әрекеттерін қорғап, Солтүстік Америка Құрама Штаттарының еркін және тәуелсіз азаматтарына жолданған хат деп атады. 1787 жылдың күзінде Диан белгісіз аурудан төсекке жатып қалды және 1789 жылдың сәуіріне дейін толыққанды жазылған жоқ. Оның денсаулығының нашарлауы қалған ақшасын сарқып, достарының мейірімділігіне тәуелді болуға мәжбүр етті. 1788 жылдың жазында Фауллой есімді француз Томас Джефферсонға Париж қаласында Дианның дипломатиялық миссиясы кезіндегі есеп кітабы мен хаттар жинағын ұсынды, бұл кітаптар Диан ауырған кезде ұрланған болуы мүмкін. Фауллой егер Джефферсон оларды сатып алмаса, кітаптарды британ үкіметіне сатамын деп қорқытты, бірақ Джефферсон ақырында айтарлықтай төмендетілген бағамен келісімге келді. 1789 жылы Диан жоғалтқан байлығы мен беделін қайтару үшін Солтүстік Америкаға оралуды жоспарлады. "Бостон пакеті" кемесіне отырғаннан кейін ауырып, 23 қыркүйекте қайтыс болды, кеме күшті желден зардап шегіп, кері қайтқаннан кейін жөндеу күтіп тұрғанда. 1959 жылы тарихшы Джулиан П. Бойд Дианды Банкрофттың улаған болуы мүмкін екенін болжады, себебі Банкрофт Дианның Конгресске куәлік беруінен қорқып, өзін қауіпсіз сезінбеген болуы мүмкін.
In October 1781, Deane moved to Ghent where he could live more cheaply than in Paris. Then in March 1783, he moved to London, hoping to find investors for manufacturing ventures that he planned to pursue after he returned to North America. He toured several manufacturing towns in England in late 1783, considering plans for steam engines that could operate grist mills, even consulting James Watt for advice. He also tried to attract investors for a planned canal linking Lake Champlain and the St. Lawrence River. In 1784, he published a defense of his actions during the war entitled An Address to the Free and Independent Citizens of the United States of North America. In the fall of 1787, Deane became bedridden from an unknown illness and did not fully recover until April 1789. His condition depleted his remaining money and forced him to depend on the charity of friends. In the summer of 1788, a Frenchman named Foulloy approached Thomas Jefferson in Paris with an account book and a letter book dating from Deane's diplomatic mission, apparently stolen from Deane during his illness. Foulloy threatened to sell the books to the British government if Jefferson did not purchase them—which Jefferson eventually did after negotiating a greatly reduced price. In 1789, Deane planned to return to North America in an attempt to recoup his lost fortune and reputation. After boarding the ship Boston Packet, he became ill and died on September 23 while the ship was awaiting repairs after turning back following damage from fierce winds. In 1959, historian Julian P. Boyd suggested that Deane might have been poisoned by Bancroft, because Bancroft might have felt threatened by Deane's possible testimony to Congress.
Мұра
Сайлас Диннің немересі Филура (Дин) Алден оның мәселесін Конгресс алдына жеткізді, және оның отбасына ақырында 1841 жылы оған тиіс ақша үшін 37 000 доллар төленді (21-ші ғасырдың басында миллион доллардан астам), себебі Континенталдық Конгресс жүргізген бұрынғы тексеру "бір жақты, қате және Сайлас Динге жасалған ауыр әділетсіздік" деп танылды. Сайлас Диннің туған қаласы Уэзерсфилд (Коннектикут штаты) оның құрметіне аталған Сайлас Дин орта мектебі мен Сайлас Дин тас жолына ие. Коннектикут штатының Ледиард қаласында оның есімімен жол аталған. Диннің Уэзерсфилдтегі үйі, қазір Сайлас Дин үйі деп аталады, қайта жаңартылып, Ұлттық тарихи ескерткіш мәртебесіне ие болды және Вебб-Дин-Стивенс мұражайының бөлігі ретінде көпшілікке ашылды. Бруклиндегі Дин көшесі оның құрметіне аталған.
Silas Deane's granddaughter Philura (Deane) Alden pressed his case before Congress, and his family was eventually paid $37,000 in 1841 (more than a million dollars in the early 21st century) for the money owed to him, on the grounds that the previous audit by the Continental Congress was "ex parte, erroneous, and a gross injustice to Silas Deane". Deane's hometown of Wethersfield, Connecticut, has a Silas Deane Middle School and a Silas Deane Highway. A road in Ledyard, Connecticut, is named for him. Deane's home in Wethersfield, now the Silas Deane House, has been restored, declared a National Historic Landmark, and opened to the public as a part of the Webb Deane Stevens Museum. Dean Street in Brooklyn is named for him.