Кіріспе
1943 жылы Джордж Кукордың түсірген фильмі. MGM студиясының басшысы Луис Б. Майер сценарийді сүйікті сценарийшілерінің бірі Дональд Огден Стюартқа тапсырды. Мейердің таңдауы ерекше болып көрінді, өйткені сол уақытқа дейін Стюарт тек Шығыс жағалауындағы бай қоғамның қайраткерлері қатысатын жеңіл романтикалық комедиялар жазған болатын, бірақ Мейер Стюарттың солшыл саяси бейімділігі оған жақсы сценарий жасауға мүмкіндік береді деп ойлады. Стюарт бұл жобаға қуана-қуана қарады, ол "жақсы соғыста күресіп жатқан кезде біздің елімізді жалмап жатқан фашистік тышқандар туралы романынан бейімделген фильм жазғанын" айтты. Стюарт өзінің саяси көзқарасы үшін Голливуд оны бірнеше жыл бойы жазалады деп сенді және ол тапсырманы ақталды деп санады, ол "мен өз үлесімді қосуға тырысқан радикалды әрекетімді саботажғаным үшін менің өтемақым" деп мәлімдеді. Сценарий оның бүкіл мансабындағы ең мақтаныш сәті болды. Алайда Стюарт романды экранда түсіруде үлкен қиындықтарға тап болды, сондықтан фильм түсіру 1942 жылдың маусым айында басталуы тиіс еді, бірақ ол сценариймен жұмыс істеген кезде бірнеше айға кейінге қалдырылды. Ол 1942 жылы маусымда патриотизмді насихаттау және халықты отандық тыңдау туралы ескерту үшін құрылған АҚШ-тың соғыс ақпарат басқармасының кинофильмдер бюросымен кеңескен. Спенсер Трейси фильмдегі ер адам рөлін MGM романның құқықтарын сатып алғаннан кейін бірнеше күн өткен соң ойнаған. Джордж Кукор 1942 жылдың сәуір айының соңында режиссер болып таңдалды, өйткені ол бұрын қиындыққа тап болған және қасарысқан актерлермен жақсы жұмыс істеді, ал Трейси режиссерлік қиын актер деп саналды. Фильмнің музыкасын жазуға нацистік Германиядан 1935 жылы MGM-ге келген Бронислав Капер тағайындалды. Уильям Х. Дэниелс оператор болып тағайындалды. Кэтрин Хепберн 1942 жылдың сәуір айының ортасында Стюарт оған аяқталмаған сценарийдің көшірмесін жібергеннен кейін актерлік құрамға қосылды. Хепберн Кристиннің кейіпкеріне қызықты, және фильмді түсіру соғыс күш-жігеріне үлес қосудың жолы болады деп ойлады. MGM басшылары Хепберннің суретке қосылуын қаламады, өйткені ол оның Трейсимен "Жыл әйелінде" (1942) (алғашқы) бұрынғы жұптасуы үшін орынсыз жалғау болды, бірақ Хепберн талап етті және MGM жеңілдеді. Хепберн Стюарт сценарийді қайта жасауды алаңдатады, өйткені ол романның махаббат әңгімесін азайтып, О'Мэллидің кейіпкеріне және әрекетіне көбірек көңіл бөлді. Ол фильмде романтиканы көбірек көрсетуді сұрады. Хепберн өткен жылдың көп бөлігін өзі мен Трейси үшін бірдей күшті ерлер мен әйелдер рөлдері бар сценарийлерді іздестіруге жұмсағанмен, ол енді О'Мэлли рөлінің романдағы қызметіне (О'Мэлли импотентті, қиындыққа ұшыраған және махаббаттан үмітсіз) қалпына келтірілуін және өзінің рөлі кеңейтілуін сұрады. Фильм продюсері Виктор Савилл өзгерістер енгізілсе, отставкаға кететінімен қорқытты, ал Спенсер Трейси оны қолдады, бұл өзгерістердің қабылданбауына әкелді. Алайда, сценарийде әлі де көптеген проблемалар бар еді, ал Стюарт бұл кемшіліктерді мойындаудан бас тартты. 1942 жылдың жазында Кукор өзінің сүйікті драматургтары мен сценарийшілерінің бірі Зоэ Акинсті сценарийге көмектесу үшін алды. Виктор Савилл Стюарт сценарийдің көбіне Луис Б. Майердің ең жақын достарының бірі Уильям Рэндольф Херстке негізделгеніне алаңдаушылық білдірді және бұл фильмнің табысына қауіп төндіреді. Сценарий бойынша жұмыстар жалғасып, 1942 жылдың ортасында фильмге актерлерді таңдауға кірісті. Рихард Ворфты маусымның басында жауыз Клайв Керндонның рөліне таңдады. Паулин Лорд шілде айының соңында, ал Даррил Хикман тамыздың басында қосылды. Бастапқыда кейіпкері нақты көрсетілмеген Крейвенге доктор Ройсонның рөлі берілді. Тамыз айының басында. Форрест Такер мен Перси Килбрайд актерлік құрамның соңғы мүшелері болды. Филис Брукс маусымның ортасында фильмге қатысу үшін сынақтан өтті, бірақ актерлік құрамға қабылданбады. Тіпті Роберт Форресттің дауысына да іздеу жүргізілді.
MGM studio head Louis B. Mayer assigned the script to Donald Ogden Stewart—one of his favorite screenwriters. Mayer's choice seemed unusual, because up to that time Stewart had written only light romantic comedies featuring wealthy East Coast socialites, but Mayer felt Stewart's strongly leftist political leanings would enable him to chalk out a better screenplay. Stewart approached the project with gusto, remarking that he "wrote an adaptation from a novel that tells about the fascist mice who are nibbling away at our country while we're busy fighting a good war." Stewart believed Hollywood had punished him for years for his political views and felt vindicated by the assignment, declaring that "here was my compensation for the sabotage of my radical attempt to do my bit ". The script was the proudest moment of his entire career. Stewart, however, had extensive problems adapting the novel for the screen, and filming—originally due to begin in June 1942—was delayed for several months while he worked on the screenplay. He consulted with the Bureau of Motion Pictures in the U. S. Office of War Information, an agency of the federal government created in June 1942 to promote patriotism and warn the public about domestic spying. Spencer Tracy had been cast as the male lead in the film just days after MGM purchased the rights to the novel. George Cukor was chosen to direct in late April 1942 because he had dealt well with troubled and headstrong actors in the past, and Tracy was considered a difficult actor to direct. Bronisław Kaper, who had come to MGM in 1935 from Nazi Germany, was assigned to compose the film score. William H. Daniels was named the cinematographer. Katharine Hepburn joined the cast in mid April 1942 after Stewart sent her a copy of the unfinished script. Hepburn was fascinated by the character of Christine, and felt that doing the film would be a way of contributing to the war effort. MGM executives did not want Hepburn attached to the picture, feeling it was an inappropriate follow up for her (first) previous pairing with Tracy in Woman of the Year (1942), but Hepburn insisted, and MGM relented. Hepburn showed some concerns with Stewart's redrafting of the script, in that he toned down the novel's love story, placing more emphasis on the character of O'Malley and the action. She asked for more romance in the film. Although Hepburn had spent much of the prior year searching for scripts with equally strong male and female parts for her and Tracy, she now requested that the O'Malley role be restored to the function it served in the novel (where O'Malley is impotent, troubled, and despairing of love) and her own part expanded. Film producer Victor Saville threatened to resign if the changes were made, and Spencer Tracy supported him, which led to the changes being rejected. Nonetheless, the script still had numerous problems, and Stewart refused to recognize these shortcomings. In late summer 1942, Cukor brought in Zoë Akins, one of his favorite playwrights and screenwriters, to help with the script. Victor Saville expressed concern that Stewart was basing more and more of the script on William Randolph Hearst, one of Louis B. Mayer's best friends, and that this might jeopardize the success of the picture. As script work continued, casting on the film (which had been delayed months) went ahead in mid 1942. Richard Whorf was cast as the villain, Clive Kerndon, in early June. Pauline Lord was cast in late July, and Darryl Hickman added in early August. Craven, whose character was not initially specified, was given the role of Dr. Fielding in early August. Forrest Tucker and Percy Kilbride were the last members of the cast hired. Phyllis Brooks tested for a part in the film in mid June, but was not cast. A search was even made for the voice of Robert Forrest.
Негізгі түсірілім және пост-өндірістік
Негізгі түсірілім 1942 жылдың тамызының соңғы аптасында басталды. Фильмнің барлығы дыбыс сахнасында түсірілді, ешқандай локация түсірілмеді. Хепберндің Спенсер Трейсимен некеден тыс қарым-қатынасы басталған болатын, ал қойылым Хепберннің Трейсиге деген құштарлығымен танымал болды. Трейси түсірілім кезінде қатты ішіп, Хепберн оның тұрақты қамқоршысы, медбикесі, қызметшісі және осы уақыт ішінде қызметшісі болды. Ол оны барлардан аулақ ұстауға тырысты, мас болған кезде оған көмектесті, оның эгосын күшейтті және онымен бірге сөйледі. Алайда, Хепберн сценарийге ренжігенін жалғастырды және бұл проблеманы өзінің рөлін түсіндіруге көңіл бөлу үшін өзін достары мен отбасынан оқшаулап шешті. Фильм түсіру процесі өте тиімді болды, ол соншалықты жақсы жүріп жатты, өндіріс ортасында Кукор Хепбернді Джуди Гарландпен сөйлесуді сұрады. Өндіріске реализмді қосу үшін Кукор Юнайтед Пресс тілшілерімен кеңес алып, Форресттің жерлеу рәсіміне газетшілер қалай қарайтыны туралы кеңес алды. Олардың сын-пікірлеріне сүйене отырып, Кукор ауыл мейманханасының бардағы көріністі өзгертті, сондықтан журналистер ішу мен жерлеу туралы сөйлесудің орнына, өздерінің жазу машиналарында мақалалар жазып, жұмыс істей бастады. Сценарийде де барменге репортерлер ішудің орнына жұмыс істеу керектігі туралы әзіл айтуға рұқсат беру үшін өзгерістер енгізілді. Қыркүйек пен қазан айларында қайта түсірілді. Катарина Хепберн қыркүйек айының басында Голливудқа қайта түсірілімге оралды, ал Паулин Лордты қазан айының басында қайта шақырды. Бірақ ол ұсынылмаған. "Жал сақшысы" премьерасы 1943 жылдың 28 қаңтарында Цинциннатидегі Альби театрында өтті, бұл қала үшін кассалық рекорд орнатты. Қазан айында тағы бірнеше рет көрсетіліп, 1943 жылы 18 наурызда Нью-Йорк радиосының музыка залында премьерасы болды. Премьера Ашық тазалық қауымдастығы (қоғамдық жарықтандыру мен қоқыс заңдарын жүзеге асыруға арналған топ) үшін қаржы жинау ретінде қызмет етті. Премьера жақсы өтпеді: MGM басшысы Луис Б. Майер байлықты фашизммен теңеген фильм жасауға шақырғанына ашуланып, ашуланды. Ол 1943 жылы 1 сәуірде бейсенбі күні Лос-Анджелестегі Грауманның қытай театрында ашылды. "Жалдың сақшысы" Австралияда 1943 жылы маусымда Мельбурн қаласындағы Метро театрында премьерасын көрсетті. Ол 1957 жылдың наурызына дейін американдық теледидарда көрсетілмеген.
Кассалық жинақ
Фильм Radio City Music Hall-да төртінші апта бойы көрсетілсе де (көптеген фильмдер бір аптаға созылды), ол ұлттық кассада жақсы жұмыс істемеді және Хепберн Трейси фильмдерінің ең сәттісі деп саналады. Ол АҚШ пен Канадада 2 190 000 доллар, ал басқа жерлерде 1 032 000 доллар табыс тауып, жалпы пайдасы 1 040 000 доллар болды.
Қабылдау
Фильм саяси дау тудырды. Конгресс-конгресс мүшелері фильмнің айқын солшыл саясатына наразылық білдіріп, Кино өндірісі кодексінің президенті Уилл Х. Хейстің кино индустриясының үгіт-насихаттарына қатысты нұсқаулар жасауын талап етті. Сол кездегі сын-пікірлер әртүрлі болды. Кем дегенде бір рецензент фильмді "Азамат Кейн" және "Ребекка" секілді фильмдерді еске түсіретінін сезінген кезде, Краутер фильмді "батыл және уақытылы драма" деп атады және Трейси мен Хепбернді "қатаң салтанаттылық" танытқан қойылымдары үшін мақтады. Бірақ сценарий біркелкі емес сияқты ("бұл әңгіменің табиғаты - бұл кісі өлтіру құпиясы, алайда қызығушылық аң аулауға қарағанда өлі адамға көбірек бағытталған"), және маңызды мәселе - көрермендер "Форресттің табиғаты туралы журналистен гөрі ертерек хабардар болады, және біз журналисттің жетелейтінін күте отырып, әңгіме созылады". Осыған орай, "Хартфорд Курант" газетінде фильм туралы: "Хепберн мен Трейси бізге "Жалпының сақшысы" деген керемет фильм берді, өйткені оны жасауға батылдық пен батылдық қажет болды, керемет өндіріс, оның ішіндегі тамаша актерлік өнер және оның мазмұнындағы қызықты, шиеленісті оқиға ". Жалпы алғанда, фильм АҚШ-тың шығыс бөлігінде жақсы қабылданды. Кукордың өзі фильмге қатты наразы болды. "Мен бұл оқиғаның негізінен алаяқтық болғанын күтемін", - деді ол сұхбаттасушыға. Көптеген сыншылар сияқты, ол "арнайы сюжет ретінде, құпияның ашылуы ретінде, "Жалдың сақшысы" фильмінің бірінші жартысы өте жақсы шоу" деп ойлады, бірақ фильмнің қалған бөлігі маңызды проблемаларға тап болды. Ол Спенсер Трейсидің жұмысын мақтап: "Трейси суретте ең жақсы болды. Ол тыныш, салқын, ол Forrest өлімін тексеруге жіберілген репортер қатыгездікті жеткізді тырысып көрінбей. Ол өлтірілген жігіттердің клуб қаһарманының құпиясын зерттей отырып, шынайы және күмәнмен ойнаған, ол шын мәнінде фашист еді. Ол Хепбернге рөл мен оған деген көзқарасы кедергі болды деп ойлады. "Бұл Кейттің соңғы романтикалық қыз ролі болды, ол RKO-да қалдырған жасандылықпен әрекет етті. Мен бұл оқиғаға шынымен сенген жоқпын, бұл таза ойнау болды, ал оның рөлі жалған, жоғары деңгейде болды. " Бірақ ол Хепберннің барынша тырысқанын сезінді: "Бұл өте қиын, солай емес пе? Ал ол шатыр үстіндегі оның суретіне ұзақ, өткір қарамайды ма? Жақсы. Менің ойымша, ол ақыры сәл жалған рөлді атқарды, өйткені оның адамгершілігі және оның әзіл-сықағы өзін-өзі танытты. Олар әрқашан солай істеген". Жалпы алғанда, Кукор фильмді қорғасынды деп санады және оның "ұс жұмыс сапасы" бар деп айтты. Тіпті сценарий авторы Стюарт фильмді "талғанды, ағаш және ауыр" деп санады. Соңғы уақытта кейбір сыншылар фильмге оң баға берді және оны 1943 жылдың "үлкен эмоционалды драмасы" деп атады. Сыншылар мен ғалымдар фильмнің Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Америкада шығарылған антифашистік фильмдердің жақсы үлгісі екенін атап өтті. Кевин Старр фильм "америкалық қоғамдық пікірді қалыптастыруға батыл күш салуымен таңғалдырады" және "қатал Popular Front хабарын уағыздайтын" фильм екенін айтады. Роберт Файн, "Дүниежүзілік соғыстың Голливудтық пропагандасы" (1997) атты кітабының авторы, фильмнің "американдықтарға демагогия, отандық фашизм және ақыл-ойды бақылау туралы қатаң ескерту жасағанын, сонымен қатар баспасөз еркіндігінің игілігін мадақтағанын" атап өтті. Бір кинотарихшы "Жалдың сақшысы" киносы "қасиетті лидер арқылы қоғамды адамгершіліксіз және тираникалық идеялар басып алғанда, жеке адамның құқықтарына келтірілетін маңызды зиянды және америкалық фашизмнің мүмкіндігін елестету үшін Голливудтың бірнеше шабуылдарының бірі болғаны үшін шынымен де қозғайды" деген қорытындыға келді. Басқа авторлар фильмнің сол кезеңдегі антифашистік фильмдерден ерекшеленетінін атап өтті, өйткені ол байлық пен фашизмді анық байланыстырады және патриотизмді фашистік мақсаттарға оңай айналдыра алатындығын көрсетеді. "Жалдың сақшысы" ойынының техникалық сапасы шығарылғаннан бері жоғары бағаланды. Уильям Х. Дэниелстің кинематографиясы мен жарық дизайны пысқыр және виртуоздық ретінде сипатталды, және ол фильмдегі жұмысы үшін әріптестерінен мақтау алды. Кукордың өмірбаяны және кино сыншысы Эммануэль Леви "Жалдың сақшысы" фильмінің күшті атмосферасын және Кукордың "кызықты готика стилін" мақтады. Басқа тарихшылар фильмнің музыкасы өте жақсы екенін атап өтті. Мысалы, бір шолуда Кристин Форрест Стивен О'Мэллиге өзінің құпиясын ашатын көрініс кезінде музыканың үндемейтіндігі а�...