Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгриялық коммунистік революционер (1844-1896) Лео Франкель (; сондай-ақ Лео Френкель; 25 ақпан 1844, Уюлак (Будапешт) 29 наурыз 1896, Париж) - еврей тектес венгриялық социалистік революционер және еңбек көшбасшысы.
Hungarian communist revolutionary (1844–1896)
Leó Frankel (; also Léo Fränkel; 25 February 1844, Újlak (Budapest) – 29 March 1896, Paris) was a Hungarian socialist revolutionary and labour leader of Jewish descent.
Өмір
Ол 1844 жылы Уйлак (Будапешт) қаласында (қазіргі Будапешттің бір бөлігі, Венгрия) дүниеге келген. Алтын шебер ретінде оқыған ол алғаш рет 1861 жылы Германияға жұмыс істеуге барды, онда ол 1865 және 1866 жылдар аралығында Фердинанд Лассалдың Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein ұйымына қосылды. 1867 жылы Швейцарияда жарық көрген лассалистік журналдың париждік тілшісі болып тағайындалды. Парижде ол Бірінші Интернационал жұмысына қатысып, қалада неміс, венгр және басқа да шетелдік жұмысшыларды ұйымдастырды. 1870 жылдың басында саяси қызметі үшін және Интернационалға мүше болғандықтан тұтқындалған ол революция нәтижесінде 1870 жылы 4 қыркүйекте босатылды. Пруссияның Парижді қоршауы кезінде ол басқа интернационалистермен бірге Пруссияға қарсы тұру үшін Ұлттық қорғаныс үкіметінің күш-жігерін қатты сынға алды. Ол сонымен қатар 1871 жылы 28 қаңтарда пруссиялықтарға берілмейінше, қаланы қорғауда Ұлттық гвардияның мүшесі болып қызмет етті. 1871 жылы 26 наурызда Париж коммунасының мүшесі болып сайланды. Коммуна жеңілгеннен кейін, оны қорғауда жараланған революционер Елизавета Дмитриевпен бірге өлім жазасынан Швейцарияға қашып кетеді. 1871 жылы ол Лондонда тұрып, Бірінші Интернационалдың басшылығына қосылды. Ол 1876 жылы Австрия полициясы арқылы Венгрияға ұстап берілді. Осы кезден бастап ол венгр жұмысшы қозғалысын белсенді ұйымдастырды: ол неміс тіліндегі Arbeiter Wochen Chronik газетін басқарды және Венгрияның жалпы еңбек партиясын құрды (1880). Бостандыққа шыққан соң ол тағы да Францияға көшті. 1896 жылы Парижде қайтыс болды. Париждегі Пэр-Лашез зиратында оған арналған мемориалдық обелиск орнатылды.
He was born in 1844, in Újlak (Budapest) (now part of Budapest, Hungary). Trained as a goldsmith, he first went to work in Germany in 1861, where he became involved with Ferdinand Lassalle's Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein sometime between 1865 and 1866. In 1867, he was appointed as the Paris correspondent for the Sozialdemokraten, a Lassallist journal published in Switzerland. In Paris he participated in the work of the First International, organizing German, Hungarian and other foreign workers within the city. Arrested in early 1870 for his political activity and being a member of the International, he was liberated by the revolution on 4 September 1870. During the Prussian Siege of Paris, he, along with other Internationalists, was highly critical of the Government of National Defense's efforts to oppose the Prussians. He also served as a member of the National Guard in defense of the city until its surrender to the Prussians on 28 January 1871. On 26 March 1871 he was elected as a member of the Paris Commune. Upon the defeat of the Commune, wounded in its defence, the revolutionary escaped the impending death sentence to Switzerland, along with Elisabeth Dmitrieff. In 1871 he settled in London, where he joined the leadership of the First International. He was extradited to Hungary by the Austrian police in 1876. From that point on, he was active organising the Hungarian workers' movement: he edited the German Language Arbeiter Wochen Chronik and founded the Hungarian General Labour Party (1880)
He was convicted and sent to prison for a year and a half for the infringement of the prevailing press law in 1881. Upon his release he emigrated to France once again. He died in Paris in 1896. A commemorating obelisk was erected for him in Père Lachaise Cemetery in Paris.
Құрметтер
Мажарстан Париж коммунасының 80 жылдығына орай 1951 жылы 20 мамырда ескерткіш пошта маркасын шығарды.
Hungary issued a commemorative postage stamp on 20 May 1951 on the 80th anniversary of Paris Commune.