Кіріспе
Одишадағы индуистік ғибадатхана, Үндістан Парвати (консорт) фестивальдар = Шиваратри, Ашокастами архитектура = Калинга Архитектурасы ғибадатхана саны = Монумент саны = Жазулар = Аяқталған жылы = 11 ғасыр. Жаратушы = Джаджати Кешари Лингараджа ғибадатханасы - Бхубанешвардағы ең үлкен ғибадатхана. Ғибадатхананың орталық мұнарасының биіктігі 54,86 м. Ғибадатхана Калинга сәулетінің түпнұсқасын білдіреді және Бхубанесвардағы сәулет дәстүрінің ортағасырлық кезеңдерінің шыңы болып табылады. Фергюсон ғибадатхананы біздің заманымыздың 615-657 жылдары билік құрған Лалат Индю Кешари бастаған болуы мүмкін деп санайды. Жиналыс залы (джагамохана), киелі үй және ғибадатхана мұнарасы XI ғасырда, ал құрбандық залы (бога мандапасы) XII ғасырда салынған. Натамандираны 1099-1104 жылдар аралығында Салинидің әйелі салған. Линграджа ғибадатханасы толықтай салынған кезде бұл аймақта Джаганнатх (Вишнуның түрі) сектасы өсіп келе жатты, бұл тарихшылардың пікірінше, ғибадатханада Вишну мен Шиваға табынудың бірге болуымен дәлелденген. Ганг династиясының патшалары Вайшнавизм, Шаивизм және Шактизмнің шынайы ізбасарлары болды және XII ғасырда Пуридегі Джаганнатх ғибадатханасын салды. Кейбір деректер бойынша, ғибадатхананы Сомаванши патшасы Яяти I (1025-1040) 11 ғасырда салған деп есептеледі. Мұнара биік, ал ауласында 150 кішігірім ғибадатхана бар. Биік мұнараның әр сантиметрі мүсіннен жасалған. Кіреберіс қақпасының есігі сандал ағашынан жасалған. Линграджа ғибадатханасы шығысқа қараған, құмтастан және латериттен салынған. Негізгі кіреберіс шығыста, ал солтүстік пен оңтүстікте кішігірім кіреберіс бар. Ғибадатхана Дүйіла стилімен салынған. Оның төрт компоненті бар: вимана (көкөпіршікті қамтитын құрылым), жагамохана (жиналыс залы), натамандра (байрам залы) және бхога мандапа (жұмыл залы). Би залы сол кездегі девадаси жүйесінің танымалдылығымен байланысты. Натамандираның (фестиваль залы) өлшемдері ішкі жағынан 12 м × 38 м, сыртқы жағынан 15 м × 50 м, бір негізгі және екі қосалқы кіреберісі бар. Залдың қабырғаларында әйелдер мен ерлі-зайыптылардың бейнелері бейнеленген сәнді мүсіндер бар. Оның жалпақ шатыры сатылап еңкейіп тұр. Сарайдың ішінде қалың бағаналар бар. Жагамохананың (жиын залының) өлшемдері ішкі жағынан 11 м × 9 м, сыртқы жағынан 17 м × 15 м, кіреберістері оңтүстік пен солтүстік жағынан және биік шатыры бар. Залдың пирамида тәрізді шатыры бірнеше көлденең қабаттан тұрады. Кіреберіс қасбеті арғы аяқта отырған арыстан бейнеленген перфорацияланған терезелермен безендірілген. Екінші бірліктің үстіндегі кері бұрылған қоңырауды каласа мен арыстандар безендіреді. Бұл ғибадатхананы салу кезінде басымдыққа ие болған Джаганнатх сектасының көтерілуіне байланысты. Гангтар ғибадатхананы қайта жаңғыртты және кейбір Вайшнавистік элементтерді енгізді, мысалы, Вайшнав Дуарапалаларының бейнелері, атап айтқанда, Джая мен Прачанда. Ғибадатхананың туы әдетте Шива ғибадатханаларында кездесетін үшбұрыш орнына Пинака доғасына бекітілді. Ғибадатхананың орталық құдайы Лингража Шива ретінде табынады. Бұл күні Лингаражаға арнап бел жапырақтары ұсынылады. Негізгі мерекелер түнде өтеді, онда құлшылық етушілер түн бойы дұға етеді. Әдетте ғибадатхананың мұнарасында Махадипа (үлкен шам) жағылғаннан кейін, діндарлар оразаларын бұзады. Бұл мереке Линграджаның жынды өлтіргенін еске алады. Жыл сайын мыңдаған болом бауырлар Шравана айында Маханади өзенінен су алып, ғибадатханаға дейін жүреді. Суньян күні хандық замандардан бастап Бхандра айында ғибадатхана қызметшілері, шаруалар және ғибадатхананың басқа иелері Лингражаға адалдық пен құрмет көрсететін күн болып табылады. Лингража ғибадатханасы, Бхубанешвардың басқа да ежелгі ғибадатханаларынан айырмашылығы, құлшылық ету орталықтары болып табылмайды. Ғибадатханаға индус еместерге кіруге рұқсат етілмейді, бірақ оны ғибадатхананың сыртындағы көру платформасынан көруге болады. Ғибадатхананың артқы жағына және көру алаңына ғибадатхананың басты кіреберісінің оң жағында орналасқан жолақты арқылы жетуге болады. Егер шетелдіктер кірсе, ғибадатхана тазару рәсімін орындап, құдыққа прасад (тамақ тартуы) құяды.
Parvati (consort)
| festivals = Shivaratri, Ashokastami
| architecture = Kalinga Architecture
| temple quantity =
| monument quantity =
| inscriptions =
| year completed = 11th century CE
| creator = Jajati Keshari
The Lingaraja temple is the largest temple in Bhubaneswar. The central tower of the temple is 54.86 m tall. The temple represents the quintessence of the Kalinga architecture and culminating the medieval stages of the architectural tradition at Bhubaneswar. Fergusson believes that the temple might have been initiated by Lalat Indu Keshari who reigned from 615 to 657 CE. The Assembly hall (jagamohana), sanctum and temple tower were built during the eleventh century, while the Hall of offering (bhoga mandapa) was built during the twelfth century. The natamandira was built by the wife of Salini between 1099 and 1104 CE. By the time the Lingaraja temple was completely constructed, the Jagannath (form of Vishnu) sect had been growing in the region, which historians believe, is evidenced by the co existence of Vishnu and Shiva worship at the temple. The kings of Ganga dynasty were ardent followers of Vaishnavism, [shaivism] and [shaktism] and built the Jagannath Temple at Puri in the 12th century. As per some accounts, the temple is believed to have been built by the Somavanshi king Yayati I (1025 1040), during the 11th century CE. The tower is high and the complex has 150 smaller shrines in its spacious courtyard. Each inch of the tall tower is sculpted. The door in the gate of the entrance porch is made of sandalwood. The Lingaraja temple faces east and is built of sandstone and laterite. The main entrance is located in the east, while there are small entrances in the north and south. The temple is built in the Deula style that has four components namely, vimana (structure containing the sanctum), jagamohana (assembly hall), natamandira (festival hall) and bhoga mandapa (hall of offerings), with all four in axial alignment with descending height. The dance hall was associated with the raising prominence of the devadasi system that existed during the time. The natamandira (festival hall) measures 38 feet (12 m) × 38 feet (12 m) from the inside, 50 feet (15 m) × 50 feet (15 m) from the outside, has one main entrance and two side entrances. The side walls of the hall has decorative sculptures displaying women and couples. It has a flat roof sloping in stages. There are thick pylons inside the hall. The jagamohana (assembly hall) measures 35 feet (11 m) × 30 feet (9 m) from the inside, 55 feet (17 m) × 50 feet (15 m) from the outside, entrances from south and north and has a tall roof. The hall has a pyramidal roof made of up several horizontal layers arranged in sets of two with intervening platform as in the Hall of offering. The facade to the entrances are decorated with perforated windows with lion sitting on hind legs. The inverted bell above second unit is adorned by kalasa and lions. It is attributed the raising prominence of Jagannath sect that became predominant during the construction of the temple. The Gangas remodelled the temple and introduced certain Vaishnavite elements like images of Vaishnava Dwarapalas namely Jaya and Prachanda, The flag of the temple was fixed to a Pinaka bow instead of trident usually found In Shiva temples The central deity of the temple, Lingaraja, is worshipped as Shiva. Apart from a full day of fasting, bel leaves are offered to Lingaraja on this auspicious day. The main celebrations take place at night when devotees pray all night long. The devout usually break their fast after the Mahadipa (a huge lamp) is lit on the spire of the temple. This festival commemorates Lingaraja having slain a demon. Thousands of bol bom pilgrims carry water from river Mahanadi and walk all the way to the temple during the month of Shravana every year. Sunian day is observed from royal times in the month of Bhandra, a day when temple servants, peasants and other holders of temple lands offer loyalty and tribute to Lingaraja. The Lingaraja temple is active in worship practises, unlike the other ancient temples of Bhubaneshwar which are not active worship centres. Non Hindus are not allowed inside the temple, but it can be viewed from the viewing platform located outside the temple. The viewing platform and the back of the temple can be reached via a laneway located to the right of the main entrance of the temple. In case of a foreign trespass, the temple follows a purification ritual and dumping of prasad (food offering) in a well.
Қызметкерлер мен әкімшілік
Линграджа ғибадатханасының негізін қалаушы деп саналатын Джаджати Кешари патша мұсылман басқыншыларының шабуылына байланысты жергілікті брахмандардан гөрі оңтүстік Үндістанға көшіп келген брахмандарды ғибадатхана діни қызметкерлері ретінде тағайындады. Бұл жерде басты назар ғибадатхананың дәстүрлерін ұлғайту, тайпалық рәсімдерден санскрит тіліне көшуге бағытталған. Бұл рәсімдерге қатысқан таптардың нақты саны белгісіз, бірақ брахмандар, рулық табынушылар және қол сұғылмас таптардың тұтқындары қатысады деп күтілуде. Боз (1958) - 22 жеке кастаның қатысуымен 41 қызметті, ал Махапта (1978) - 30 қызметті анықтады. Жазбалардан белгілі болғандай, әр түрлі дәуірдегі патшалар мен ғибадатхана басшылары өздерінің билік ету кезінде белгілі бір қызмет түрлерін, жәрмеңкелерді, тартулар мен касталық негізгі қызметтерді енгізген немесе тоқтатқан. 2012 жылы ғибадатханада 36 түрлі қызмет атқарылды. Қазіргі уақытта Лингража ғибадатханасының діни қызметкерлері үш қауымнан, атап айтқанда Пуджапанда Нижого, Брахман Нижого және Баду Нижого. Бадулар - брахман емес қызметшілер тобы, олардың шығу тегі нақты деректердің болмауынан анықталмаған, ал олар Экамерапурананың 62-тарауында Ваду ретінде сипатталған. Бадудың касталық тобы Ниёга деп аталады, олар жыл сайын Сандал ағашы мерекесі кезінде офицерлерді сайлайды. Бадулардың әрқайсысы үш түрлі рәсімнен өтеді: құлаққа тесу, неке және құдайға қол тигізу. Тарихи тұрғыдан қарасақ, бадулар ғибадатханада маңызды деп саналатын Палиабаду мен Фарака, ал төменгі саналатын Поча, Пахада және Хатасежа сияқты бес түрлі міндеттерді атқарған. 1962 жылдан бастап тек Палиабаду мен Фарака дәстүрлері ғана сақталып, қалғандары тоқтатылды. Бадулар сондай-ақ Сиддхаганеш пен Гопалини бейнелерін жуу және киюді жүзеге асырады. Ғибадатхананы Ғибадатханалық сенім кеңесі және Үндістанның археологиялық зерттеулер басқармасы (ASI) күтіп ұстайды. Ғибадатхананы Бхубанешвар полиция комиссарының және ғибадатхана әкімшілігінің күзеттері күзетеді. 2012 жылы Шиваратри мейрамына 200 мың адам келді. 2011 жылдың мәліметтері бойынша, Лингража ғибадатханасының жыл сайынғы табысы хундиден (жұмсару қораптарынан) шамамен 1,2 миллион теңгеге жетеді. Тағы 4 миллион теңге жыл сайын дүкендер, велосипедтер мен ауыл шаруашылығы жерлерінің жалға алу ақысы ретінде алынады. 2011 жылдан бастап ғибадатханада ғибадат етушілердің алты түрлі діни ғибадат (арнайы пуджалар) үшін ақша алынады.
In modern times, the Lingaraja temple priests are from three communities, namely Pujapanda Nijog, Brahman Nijog and Badu Nijog. The Badu are non Brahmin servant groups, whose origin is not ascertained due to unavailability of authentic records, while they are described as Vadu in chapter 62 of the Ekamrapurana. The caste group of Badu is called Niyoga, which elects the officers every year during the Sandalwood festival. Every Badu undergoes three distinct rites, namely, ear piercing, marriage, and god touching. Historically, the Badus performed five different temple duties Paliabadu and Pharaka, which were considered important and Pochha, Pahada and Khataseja, which were considered inferior. From 1962, only Paliabadu and Pharaka practises are followed and the others are discontinued. The Badus also carry out ablution and dressing of the images of Siddhaganesh and Gopalini. The temple is maintained by the Temple Trust Board and the Archaeological Survey of India (ASI). The temple is guarded by security personnel deputed by the Police Commissioner of Bhubaneswar and security guards appointed by the temple administration. The Shivaratri festival during 2012 witnessed 200,000 visitors. As of 2011, the annual income of Lingaraja temple from hundis (donation boxes) is around 1.2 million per annum. Another 4 million is collected annually from other sources like rents from shops, cycle stands and agriculture lands. Starting 2011, the temple charges an amount for six types of religious worship (special pujas) carried out by the devotees.