Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бен майы Моринга олейфераның тұқымынан алынады. Майдың ерекшелігі - оның ұзақ сақталуы және тәмі жұмсақ, бірақ жағымды. Майдың атауы бехен қышқылының бар болуынан алынған. Майдың құрамдас бөліктері: Құрамдық пайызОлей қышқылдары 65,7% Пальмитті қышқыл 9,3% Стеаро қышқыл 7,4% Бехен қышқылы 8,6% Тұқымдар 22 38% майдың салыстырмалы түрде жоғары өнімділігін ұсынады. Бен майы мыңдаған жылдар бойы хош иісті заттардың құрауышы ретінде қолданылып келеді және бүгінгі күні де сол қызметінде қолданыла береді. Мұнайды отын ретінде де пайдалануға болады. Беркиллдің хабарлауынша: ол түтінсіз, ашық жарықпен жанды. Бұл өте жақсы салат майы, және жақсы сабын береді. Ол машиналарды майлау үшін пайдаланылуы мүмкін, және шынымен де бұл мақсатта сағат майы ретінде беделге ие, бірақ қазір сперма майымен алмастырылған.
Ben oil is pressed from the seeds of the Moringa oleifera, known variously as the horseradish tree, ben oil tree, or drumstick tree. The oil is characterized by an unusually long shelf life and a mild, but pleasant taste. The name of the oil is derived from the presence of behenic acid. The oil's components are:
Seeds offer a relatively high yield of 22 38% oil. Ben oil has been used for thousands of years as a perfume base, and continues to be used in that capacity today. The oil can also be used as a fuel. Burkill reports:
It burns with a clear light and without smoke. It is an excellent salad oil, and gives a good soap It can be used for oiling machinery, and indeed has a reputation for this purpose as watch oil, but is now superseded by sperm oil.
Грекия
Ежелгі гректер бен майын және басқа да өсімдік майын өндірген. Біздің заманымыздан бұрынғы IV ғасырда өмір сүрген Теофраст қай майды иісмай жасауға қолдануға болатынына қатысты өте қатаң пікір білдірді, ал бен майы тізімде бірінші орында тұрды.
The ancient Greeks manufactured ben oil and other herbal oils. Theophrastos, in the fourth century BC, had very strong opinions about which oils to use to make perfumes, and ben oil was firmly at the top of the list.
Рим
Римде 70 жылы Плиний Үлкен ағашты және оның жемістерін грек сөзі "мирон" дегенді білдіретін "миробалан" деген атпен сипаттады. Диоскорид сол кезде жемісті balanos myrepsike деп сипаттаған (шамамен "жемісті иісмай дайындауға жақсы сайлайтын ағаш пішінді жемістер"). Ол "адамдар дәнді бұршақтарды майлап, майдан май шығарады" деген. Диоскоридтің ұсынысы "баланс" жемістерін және олардың майын дәрілік мақсаттарда қолдануды насихаттауға ықпал етті.
In Rome, around 70 AD, Pliny the Elder described the tree and its fruits under the name myrobalanum after the Greek word myron meaning "ointment". Around the same time Dioscorides described the fruit as balanos myrepsike (roughly "acorn shaped fruit well suited for preparation of fragrant ointments"). He observed that "grinding the kernels, like bitter almonds, produces a liquid which is used instead of oil to prepare precious ointments." Dioscorides' recommendation was influential in promoting the "balanos" fruits and their oil for medicinal purposes.
Александрия
Сол дәуірде египеттегі Александрия қаласына иісмай өндірудің басты орталығы айналды. Бұл арабтар 642 жылы қаланы басып алған кезде де солай болды және олар жемістермен де, мұнаймен де танысты. Араб тіліндегі "миробалан" сөзі жемісті ғана емес, одан алынатын май мен өсімдік майын да білдіреді. Араб өсімдік майына әдетте мирра шайырлары, үнді кальмары және басқа да кальмарының түрлері кіретіндігі көпшілікке түсініксіз болып келеді: 16-шы ғасырда Қиыр Шығысты зерттей бастаған португал ботаниктері иіс шығаратын миробалан майын өндіретін ағашты табуға тырысып, жылдар бойы тек қана өздері білетін өсімдіктің экстракты екенін түсінгенге дейін.
During the same era, Alexandria in Egypt had become the predominant center for the production of perfumes. This was still true when the Arabs captured the city in 642 AD and became familiar with both the fruits and the oil. The Arabic word for myrobalanum included not merely the fruit, but also the oil and the herbal oils extracted from it. That Arabic herbal oils usually included myrrh resin, Indian cardamom, and other types of cardamom lead to a common misunderstanding: Portuguese botanists who started exploring the Far East in the 16th century wasted years trying to find the tree that produced the fragrant myrobalan oil before they realized that it was just an extract of a plant which they already knew.
Еуропа
Тағы бір түсініспеушілік жаңа малайзиялық жемістің арабтар арқылы Еуропаға жеткенімен туындады. Еуропалықтар оны миробаланмен шатастырып, жаңа жемістерді "миробалан" деп атады. Бұл мәселені ескі жемістің атын өзгертіп, жаңа атауға араб тіліндегі "бан" сөзін беру арқылы ғана шешті. Бұл екі өнімді ажырату үшін жеткілікті болды, бірақ екі өнім де дәрі-дәрмектерде қолданылғандықтан, бірнеше жүз жыл бойы шатасу әлі де кең таралған болды. Әрине, ежелгі кездегі жеміс-жидектер қазіргі кездегі жеміс-жидектермен бірдей емес.
Another misunderstanding arose when a new Malaysian fruit reached Europe through the Arabs. The Europeans confused it with myrobalan and called the new fruits "myrobalans". The problem was only solved by simply renaming the old fruit, borrowing the Arabic bân for the new name. It was enough to separate the two products, but confusion was still common for several hundred years since both were used in medicines. Naturally the ben fruits of antiquity were not the same as the ben fruits of modern times.
Жамайка
Ямайкадағы бен майына қызығушылық XIX ғасырдың бірінші жартысында пайда болды. Мұнай өте берік деп танылған және жиі ұсақ механизмдерді майлау үшін пайдаланылған (мысалы, сағаттар). 1848 жылы мұнайға алғаш рет талдау жүргізіліп, қаныққан май қышқылының жаңа түрі табылды және оған бехен қышқылы деген атау берілді.
Interest in ben oil in Jamaica began in the first half of the 19th century. The oil had a reputation for being extremely durable and was often used to lubricate fine mechanics (clocks, for example). In 1848, the oil was analyzed for the first time and a new type of saturated fatty acid was found and was given the name behenic acid.
Шөп
Францияның Грасс қаласындағы парфюмерия фабрикасында бен майы өсімдік майының мацерация майы ретінде қолданылған, ол 1870 жылдары арзан мұнай, алкоголь және жаңадан ойлап табылған еріткіш агенттермен алмастырылды. 1930 жылдары ол қайтадан қолданылды, бірақ көптеген еуропалық колониялардағы саяси ахуалға байланысты парфюмерия жасау компоненті ретінде ұмытылды. Бен майы 20 ғасырдың қалған бөлігінде сағат майы ретінде ұмытылды.
At the perfume manufactury in Grasse, France, ben oil was used as a maceration oil for herbal oil until it was replaced by cheaper types of oil, alcohol and newly invented solvent agents in the 1870s. In the 1930s it was again put to use, but was then again forgotten as a component of perfume making, probably mostly due to political turmoil in many European colonies. Ben oil was forgotten for much of the rest of the 20th century as a watch oil.
Теріге арналған косметикада қолдану
XXI ғасырдың басында бен майына сұраныс қайта жанданды, негізінен оны косметика майы немесе "маска майы" ретінде пайдаланудың артуына байланысты. Қазіргі кезде бен майына деген сұраныс әлемде артып келе жатқандықтан, климаттық жағдайы моринга өсіруге қолайлы бірқатар Африка және Кариб елдері экспортқа арналған майын өндіруді бастады.
The early 21st century has seen a resurgence in demand for ben oil, in large part due to its increasing use as a cosmetic oil or "beauty oil". In the context of a currently increasing global demand for ben oil, a number of African and Caribbean countries with climates suitable to moringa cultivation have begun to produce the oil for export.