Кіріспе

Гүлді өсімдік түрі Pulmonaria officinalis, жалпы атаулары lungwort, жалпы lungwort, Мәриямның көзіне жас немесе біздің әйелдің сүт тамшылары, бұл шөптесін ризоматты әрқашан жасыл көпжылдық өсімдіктер, Pulmonaria тұқымдасына жатады.

Этимология

Жанр атауы латын тіліндегі "pulmo" - өкпе деген мағынаны білдіреді және алғаш рет неміс дәрігері және ботаниканың үш негізін қалаушыларының бірі Леонхарт Фукс (15011566) қолданған. Бұл түрді Карл Линней осы өсімдіктердің медициналық қасиеттері үшін officinalis деп атады, ол орта ғасырлардан бастап жөтел мен кеуде ауруларын емдеу үшін қолданылған, өйткені христиан дәрігерлері қолтаңбалар туралы ілімге сенгендіктен, кез-келген дене мүшесіне ұқсайтын өсімдіктер осы бөліктегі ауруларды емдеу үшін қолданылуы мүмкін, өйткені Құдай адамзатты басқару үшін өсімдікке өз қолтаңбасын қойды.

Сипаттама

Базальды жапырақтары жасыл, жолақ тәрізді, аз-кем созылып, тік, әрқашан дөңгелек және жиі айқын ақ немесе ашық жасыл түсті. Жапырақтың жоғарғы бетінде ұсақ-түйек дөңестер бар және ол өте түкті. Бұл өсімдіктің жапырақтарын Ethmia pusiella көбелектігінің кеміргіштері жейді. Көктемде өсімдікке кішкентай гүл шоқтары түседі. 5 жапырақты гүлдер бастапқыда қызыл немесе қызғылт түсті, кейін жапырақшалардың ішіндегі рН-н өзгерту арқылы антез кезінде көк қызғылт түске айналады. Шын мәнінде гүлдерінде антоцианиндер тобына жататын бояғыш бар және қызыл (қышқыл) түстен көк (таз) түске ауысады. Pulmonaria officinalis - диплоидты және хромосомалық нөмірі 2n = 14 . Гүлдеу мерзімі наурыздан мамыр айына дейін созылады, ал тұқымдар мамырдан маусымға дейін піседі. Аңтануды жәндіктер (энтомофилия) негізінен аралар, шошқалар және көбелектер береді.

Тарату

Бұл жергілікті өсімдіктер Еуропадағы ең кең таралған өсімдіктер. Ол батысқа қарай Арденн аралығында Нидерланды, Дания және оңтүстік Швецияға дейін таралған. Ол Норвегияда жоқ және ол тек Британ аралдарында ғана табиғи түрде кездеседі. Ол Ресейдің орталық бөлігіне және Кавказға дейін жетеді, Балқан жағалауларында және Италияның солтүстігінде және ортасында кездеседі.

Тіршілік ету ортасы

Pulmonaria officinalis - жер асты түрлерінің бірі. Бұл өсімдік жазық жерлерден тауларға дейін жапырақты және бук аралас ормандарда өседі. Ол ылғалды және көлеңкелі аймақтарды, қоректік заттарға бай және негізінен тасты немесе таза саз балшықты топырақты, теңіз деңгейінен 1500 метр биіктікте жақсы көреді. Көктемгі геофит ретінде ол өсімдік кезеңіне ағаш қабаттарының толық жапырақтануынан бұрын бастайды. Бұл уақытта ол күн сәулесінің көп мөлшеріне ұшырайды, бұл өсімдік үшін қауіпті. Жапырақ шыққаннан кейін күн сәулесінің мөлшері азаяды. Өсімдіктің қорғаныс және қалпына келтіру механизмдері тиімді (жапырақтың морфологиялық ерекшеліктері, эпидермалық құрылымы, УФ-В сіңіретін заттар) өзгермелі жағдайларға бейімделген. Жапырақтанғаннан кейін, күн сәулесі аз болғандықтан, өсімдіктер жапырақтарындағы фотосинтездік пигменттердің мөлшері сәл артады. Керісінше, жапырақтанғаннан кейін УФ-В сіңіретін заттар (флавоноидтар мен антоцианиттер) айтарлықтай азаяды.