1919-1922 жылдардағы Ирландия Республикасының Конституциясы
Dáil Constitution
Ирландия Республикасының 1919-22 жылдардағы Конституциясы – Dáil Конституциясы. Бірінші Dáil қабылдаған, заң шығару және атқару билігін анықтаған құжат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Dáil Éireann Конституциясы (Bunreacht Dála Éireann), көбінесе Dáil Конституциясы деп аталатын, 1919–1922 жылдар аралығындағы Ирландия Республикасының конституциясы. Оны Бірінші Dáil 1919 жылғы 21 қаңтардағы алғашқы отырысында қабылдады және 1922 жылғы 6 желтоқсанға дейін қолданыста болды. Қабылданған кезде ол бес баптан тұрды. 1-бапта Dáil-дің «заң шығаруға толық өкілеттікке» ие екені және британ үкіметі өткізген сайлауларда сайланған өкілдерден құралатыны жарияланды. Атқарушы билікті жүзеге асыру үшін, Dáil-ге есеп беретін, «Príomh Aire» (практикада Dáil Éireann Президенті деп те аталды) басқаратын, Министрлік (Aireacht) деп аталатын кабинет құрылды. Конституция заң шығарушы және атқарушы органдардың функцияларының жобасымен шектелді; кейін Dáil Dáil соттары жүйесін құрды, бірақ конституцияда сот туралы ереже болған жоқ. Конституцияның соңғы бабында оның уақытша құжат екені, яғни өзгертуге жататыны жарияланды. Конституция қабылданған кезде шамамен 370 сөзден тұрды. Қарама-қарсылығы, қазіргі Ирландия Конституциясында шамамен 16 000 сөз бар. Жалпы, құжаттың құрылымы төмендегідей болды:
The Constitution of Dáil Éireann (Bunreacht Dála Éireann), more commonly known as the Dáil Constitution, was the constitution of the 1919–22 Irish Republic. It was adopted by the First Dáil at its first meeting on 21 January 1919 and remained in operation until 6 December 1922. As adopted it consisted of five articles. Article 1 declared that the Dáil had "full powers to legislate" and would consist of representatives elected in elections conducted by the British government. For the exercise of executive power it created a cabinet, answerable to the Dáil, called the Ministry (Aireacht), headed by a prime minister called the "Príomh Aire" (in practice also known as the President of Dáil Éireann). The constitution was limited to an outline of the functions of the legislature and the executive; the Dáil later established a system of Dáil Courts, but there was no provision in the constitution on a judiciary. The final article of the constitution declared that it was intended to be a provisional document, in the sense that it was subject to amendment. As adopted the constitution came to only around 370 words. In comparison, the modern Constitution of Ireland has approximately 16,000 words. Overall, the structure of the document was as follows:
1-бап: Dáil Éireann
2-бап: Dáil Éireann Министрлігі
3-бап: Dáil Éireann Төрағасы
4-бап: Қаржы
5-бап: Өзгерістер
Article 1: Dáil Éireann
Article 2: Ministry of Dáil Éireann
Article 3: Chairman of the Dáil
Article 4: Finance
Article 5: Amendments
Шарттан кейінгі жұмыс
1922 жылғы 7 қаңтарда Англия-Ирландия келісімі Дэйл Эранда ратификацияланғаннан кейін де Валера 1922 жылы қызметтен кетті. Президент лауазымына сайланғандар қайтадан Дэйл Эранның президенті деп тағайындалды: Артур Гриффит 1922 жылғы 10 қаңтарда және В. Т. Косгрейв 1922 жылғы 9 қыркүйекте. Келісімді іске асыру үшін Ұлыбритания Парламенті 1922 жылғы Ирландия еркін мемлекеті (Келісім) заңын қабылдады. Бұл Уақытша үкімет деп аталатын атқарушы билікті және оған есеп беретін "парламент палатасын" қарастырды. Дэйл Конституциясымен құрылған институттар британ үкіметі мойындаған осы құрылымдармен қатар жұмыс істеді. Дегенмен, іс жүзінде екі үкімет жүйесі біртінде біріктірілді. 1922 жылғы 9 қыркүйекте "парламент палатасы" шақырылғанда, қатысушылар оны Үшінші Дэйл деп санады, ал президенттікке және Дэйл Эран министрлігіне тағайындалғандар Уақытша үкімет ретінде қызмет еткен сол кабинет болды. 1922 жылғы 6 желтоқсанда Ирландия еркін мемлекетінің жаңа Конституциясы күшіне енген кезде Дэйл Конституциясы толыққанды күшін жойды.
After the ratification of the Anglo Irish Treaty by the Dáil on 7 January 1922, de Valera left office in 1922. Those elected to the position of president were styled again as President of Dáil Éireann: Arthur Griffith on 10 January 1922 and W. T. Cosgrave on 9 September 1922. In order to implement the Treaty the Parliament of the United Kingdom adopted the Irish Free State (Agreement) Act 1922. This provided for an executive, called the Provisional Government, and a "house of parliament" to which it would be accountable. The institutions established by the Dáil Constitution operated in parallel with these structures recognised by the British government. However, in practice the two systems of government were eventually merged. When the "house of parliament" was convened in 1922 on 9 September it was treated by those in attendance as the Third Dáil, and those appointed as president and Ministry of Dáil Éireann were the same cabinet serving as the Provisional Government. The Dáil Constitution finally became defunct when the new Constitution of the Irish Free State came into force on 6 December 1922.
Комментарийлер
Конституцияның институционалдық жүйесін Вестминстер үкімет жүйесіне тығыз ұқсатуы, әсіресе министрлік таңдалып алынатын және оған есеп беретін парламенттің енгізілуі ирланд саясаттанушылары мен тарихшылары, атап айтқанда профессор Брайан Фаррелл тарапынан атап көрсетілді. Ол, жаңа мемлекеттің басшылары Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігіне қатысу арқылы жаңа ирланд саяси элитасының жақсы білетін және онымен байланысты болған жүйесіне адал болды, олардың радикалды республикалық сөздеріне қарамастан.
The constitution's close modelling of its institutional system on the Westminster system of government, specifically with the inclusion of a parliament from whom a ministry was both chosen and to whom it was answerable, has been noted by Irish political scientists and historians, notably Professor Brian Farrell, who suggested that the leaders of the new state stuck to a system that, through Irish participation in the United Kingdom of Great Britain and Ireland, the new Irish political elite had close experience of, and identification with, notwithstanding their radical republican rhetoric.