Кіріспе

Славия алаңы - Белградтағы Kralja Milana, Beogradska, Makenzijeva, Svetosavska, Bulevar oslobođenja, Deligradska және Nemanjina көшелерінің қиылыстары арасындағы ірі сауда торабы. Бұрын алаңға Сербияның танымал социалисті Димитрие Тукович атындағы алаң деп аталатын.

Орналасқан жері

Славья Теразиеден оңтүстікке қарай (Белградтың орталығы) орналасқан, биіктігі 22 км. Площадьды қоршап тұрған Славия ауданы солтүстікте Cvetni Trg, солтүстік пен солтүстік-шығыста Grantovac және Krunski Venac, оңтүстік-шығыста Englezovac және Savinac аудандарымен шектеседі. Маниж саябағы солтүстікке, ал Батыс Врачар батысқа қарай, екеуі де Савский Венацта орналасқан.

19 ғасыр

1880-жылдарға дейін Славия айналасындағы аймақ қаланың шығыс шетіндегі үлкен тоған болды. Саздықты қазіргі Неманжина көшесімен, Савамала маңындағы Циган көлдігіне қарай Врачарский құмырасы табиғи жолмен құйып жіберді. Ондағы судың қалдығы - қазіргі Славия қонақ үйінің астындағы жер асты су көзі. Славьядан жоғары орналасқан Врачар төбесіндегі жер тоғанды жабу және суды ағызу үшін пайдаланылды, бұл өз кезегінде төбені тегістеп, қазіргі Врачар платосын жасады. Аянттың қалыптасуы белгілі шотландтық бизнесмен және назареттік Фрэнсис Маккензи қазіргі алаңнан жоғары үлкен жер учаскесін сатып алып, оны сату үшін бөлген кезде басталды (одан кейін бұл аймақ Энглезовак деп аталды). Көп ұзамай Маккензи Славиада (ескі "Славиада" кинотеатры болған жерде) өзіне үй салды, ол 1910 жылы жұмысшы қозғалысының жиналатын орны Социалистік халық орталығына айналдырылды. Kralja Milana және алаң бұрышында орналасқан басқа, кішігірім ғимараттар, бұрын атақты "Tri seljaka" және "Rudničanin" кафелері болған, Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын және соғыс кезінде қираған. Қазіргі уақытта қиратылған, бастапқы қонақүй, кейіннен "Славия" қонақ үйі 1882 жылдан 1888 жылға дейін салынған. Қафана қонақ үйдің Белградтағы ең танымал кафелерінің біріне айналды. Ойынның өткізілетін орны үлкен зал, сондай-ақ ашық ауада кең саябақ болды. Мейрамханада концерттер, театр қойылымдары мен хор қойылымдары өткізілді. "Славия" сөзі - бұл славяндар мекендейтін жердің жалпы атауы.

20 ғасыр

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Славия сегіз көшеден тұратын, әртүрлі бұрыштарда қиылысатын, реттелмеген жол қиылысы болып қала берді. Айналасында кішкентай көшелер тіркестері орналасқан, олар 20 ғасырдың басында таспен қаланған болса да, Осман дәуірінен қалған ескі, лас жолдардың қалдықтары болды. Алайда, соғыс аралығындағы жоспарлар Славияның толықтай өзгеруін, оның ішінде Белград опера театры мен "Митич мұнарасы", ең үлкен дүкен және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең биік ғимаратты қоса алғанда, көптеген маңызды ғимараттарды салуды қамтыды. 1982 Slavija Svetozara Markovića Nemanjina Kralja Milana бөліміндегі коммуналдық бизнес орталығы ғимаратының жобалау конкурсы. Нәтижесінде Гружо Голианин жобалаған және тек 2006 жылы аяқталған Сербия Ұлттық Банкінің ғимараты салынды. Оның негізінде қала 2015 жылы егжей-тегжейлі реттеу жоспарын әзірледі, бірақ жаяу жүргіншілер үшін жер асты үңгірлері жоқ. Архитекторлардың сын-пікірлері көлік шешімдері көлік ағынын жылдамдатуға мүмкіндік бермейтініне, осындай жердегі фонтанның қажетсіздігіне және жалпы алғанда, жаңа қалалық үкімет жобадан ең жақсы бөліктерді алып тастап, ең нашарларын қалдырды. Архитектор Драголюб Бакич жобаның да, одан кейінгі орындалудың да "жаман сапалы" екенін айтты. Шын мәнінде, қайта құру кезінде бұрыннан-ақ көп адам жүретін айналма жолдың аумағы бір жолаққа қысқартылады.

Су бұлағы

Су бұрқағының құрылысы 2016 жылдың 3 желтоқсанында басталды. Бұл қаладағы ең көп көлік жүретін жолмен қоршалып, жаяу жүргіншілер үшін қолжетімді емес, сондай-ақ Сербияның экономикалық жағдайы үшін мұндай құрылыс үшін өте жоғары баға (214 миллион динар немесе 1,75 миллион евро) деп есептелетін бағаға жауап ретінде Белградтың қалалық басқарушысы Горан Весич музыкалық фонтаны ұнатпағандар оны тыңдауға міндетті емес деп мәлімдеді. 2016 жылдың 15 желтоқсанында оның сүйектері Белградтың Жаңа зиратындағы Ұлылар аллеясына қайта жерленді. Тукович отбасының тірі қалған мүшелері қатыспады, ал Туковичті өзінің туған ауылы Гостильеге жерлеу және бюсті Ужице қаласына ауыстыру туралы тілектері елемей қалды. Туковичтің бюстінің кішірек нұсқасы оның қабіріне қойылды. 400 жарық шамдарымен жарық көрген фонтан 2017 жылдың 6 маусымында ашылды, бір ай кешіктіріліп, 254 миллион динар (2,06 миллион евро) шығындалды. Қазір Славьядағы көлік қозғалысын бақылайтын полиция қызметкерлері дәстүрлі ақ киім киеді. Фонтанға жетуге болмайтынын ескерген Весич жаңа саябақ "азаматтар жиналып, фонтанға қарап, суретке түсіретін" орын болатынын айтты. Сынақ кезінде ол ресми түрде ашылмас бұрын, музыка күні бойы ойналатын (ашылғаннан кейін ол түстен бірнеше сағат бұрын және кешке бірнеше сағат бұрын) және шынымен де тым қатты болды, ол бірнеше блокқа дейін естілді. Жергілікті тұрғындар коммуналдық инспекция мен жергілікті полицияға хабарласып, бірақ екеуі де өздерін құзырсыз деп танытты. Белград университетінің көлік және жол инженерлік факультетінің профессоры Милан Вужанич бұл фонтан әлі де қауіпсіздікке қауіп төндіретінін мәлімдеді. 1979 жылы Славияның қала құрылысы жоспарын жасаған архитектор Борислав Стойков оны "китч парад", ақшаны ысырап ету және "Белградтың ортасындағы Потемкин ауылы" деп атады. Архитектура теоретигі және Сербияның сәулет академиясының мүшесі Слободан "Гиша" Богунович оны "қап-қарап костюмнің лапасындағы розмарин", "саясатшылар мен надан кеңесшілердің дәмін ұнататын сауатсыз" және "көп ақшаны жұтқан құдық" деп сипаттады. Жазушы және сыншы Милан Влажич оны "Белградты қорлау", "Қытайдың қоңырауы" және "тақырыбы жоқ" деп атады. Бакич оны "көздің жауын" және "су құю" деп атады. Құрылыс, көлік және инфрақұрылым министрі Зорана Михайлович өзінің ойынша, Славия фонтанымен әдемірек. Сербия президенті Александр Вучич бұл жобаны қорғап, "өздерінің фонтанға кіре алмайтынына шағымданатын адамдарға, олар не күткенін, олар аяғын жууға мүмкіндік алады" және "бұрын бүкіл әлемді жек көретін адамдарға" жауап бере алмайтынын айтты. Вучич бұрқақты сынға алғандар оны кешіре алмайтынын, өйткені ол "соңғы үш сайлау кезеңін атап, қазіргі Сербия тарихындағы ең күшті, ең күшті үш жеңіске қатысқан" деп қосты. Ол бұл фонтанның Еуропадағы ең әдемі он бұлақтардың бірі екенін айтты. Фонтан 2017 жылдың желтоқсанында үш көлік соқтығысқанда қатысқан фургон оның сыртқы гранитті тақталарына соққы беріп, бір апта бойы қызметтен шығаруға мәжбүр болған кезде зақымдалған. 2018 жылдың қыркүйегінде қандай әндерді ойнатуды таңдау үшін комиссия құрылды. Ол ресми түрде "Славия алаңындағы фонтанның көркемдік жұмысын жүзеге асыру жөніндегі комиссия" деп аталды. Құрылыс кезінде болған барлық оқиғалар мен соңынан (жөндеу жұмыстары кезінде жолдардың бұзылуы, жөндеу жұмыстары кезінде жолдардың жабылуы, бірнеше автокөлік апаттары, соның ішінде су бұрқағына соққы берген автокөліктер) оны даулы, "құрылыс" және "жалған аттракцион" деп сипаттады. Фонтанға кездейсоқ соққы 2019 және 2021 жылдары да жалғасты. COVID-19 пандемиясы бойынша даулар жалғасты, көбінесе вице-мэр Весичтің арқасында. Ол фонтан 15 ақпанда мемлекет құрылған күні "патриоттық" әндерді орындайтынын мәлімдеді. Мәдениет саласындағы кейбір адамдар оны қабылдауға болмайтын, мереке мен саяси науқанның мән-мағынасына қайшы деп атады. Бұл идеяның жария етілмегенімен, құдық мерекеде үндемеді. Весич 6 сәуір қарсаңында, 1941 жылы Белградты неміс бомбалауының жыл мерекесі қарсаңында, бірнеше мың адамды өлтіріп, қаланың 25% -ын қиратып, Германияны аурумен күресуде қолдап, фонтан мен басқа да қала көрнекіліктерін неміс туының жарығымен жағып қоюды бұйырды. Бұл әрекет қалың жұртшылықтың бір ауыздан жек көруіне ұшырады. Сербиялық денсаулық сақтау қызметкерлерін қолдау мақсатында 11 сәуірде ол жалпы пандемиялық коменданттық сағат кезінде фонтан айналасында әртүрлі көліктерді тоқтатқан қалалық коммуналдық қызметкерлердің �...

Айналма жол

Су бұрқағы ашылғаннан кейін 2017 жылдың 10 маусымында қайта құрудың бірінші кезеңі басталды. 2017 жылдың жазы жаман жоспармен жақсы идеяның үлгісі ретінде аталып, "тозақ жаз" деген лақап атпен аталды, ал қала арқылы жүру "қалай жаман" деп сипатталды. "Ратко Митрович" жұмысшыларының уақытша ереуілдері жағдайды одан әрі нашарлатты, өйткені олардың жалақысы бірнеше ай кешіктірілді және компания әлеуметтік және медициналық сақтандыруды төлемеді. Олар 13 шілдеде және 11 қыркүйекте ереуіл ұйымдастырды. Компания 2014 жылдан бері жұмысшылардың сақтандыру және зейнетақы төлемдерін төлемегені туралы хабарланды, бұл қала қалайша осындай компанияны таңдады деген сұрақ туды, өйткені олардың бір шарты - олардың мемлекетке берешегі жоқ. 2017 жылдың 13 қазанында Slavija-да экскаватормен канал қазған кезде қаланың осы бөлігіндегі негізгі су құбырына қақпақтан қатты материал құлап, жарылып кетті. "Тұман" деп аталатын құбырдың жарылуы нәтижесінде су ауаға шығарылып, алаңның ортасында тереңдікке дейін тоған пайда болды. Су содан кейін Kralja Milana көшесінің соңғы бөлігіне ағып, жол қозғалысын одан әрі қиындатты. Мәселе сол күні шешілсе де, әлеуметтік желідегі қауымдастықтар пікірлер мен фотомонтаждаулар арқылы алаңға шықты. Олар әсіресе, қала әкімі Синиша Малидің Slavija фонтанындағы оқиғаға қатысты ("оның жарылғаны жоқ, ол төгіліп жатыр") және оның және президент Александр Вучичтың Белград су жағасындағы сүйікті жобасына (серб тілінде, Beograd na vodi, "Судағы Белград") қатысты пікірін мазақ етті. 2017 жылдың 16 қарашасында ең проблемалық үш нүкте бір мезгілде (Славия, Булевар Ослобождения, Рузвельтова бульварларына іргелес) жол қозғалысына ашылды, бірақ олардың ешқайсысы толық аяқталмаған. Қала тұрғындары мұндай ұзақ уақытқа созылған қайта құрудан кейін көп нәрсе өзгермегенін атап өтті, ал Мэрия басшысы Мали Славияда тек қана тротуар өзгергенін мойындады. Көп ұзамай, проблемалар пайда болды, әрине, шашыратып, сапасыз жұмыс жасағанының салдарынан. 2018 жылдың қаңтарына қарай тротуарлардағы гранит тақташалар мен трамвай жолдары үшін бетон төсеу жарылып, көшелер асфальтталған асфальт бетон бұзылып, боялған белгілер мен белгілер қурап кетті.

Алаң

Билік өкілдері уәде еткен саябақ үлкен бетонды гранитті плато болып шықты. Тіпті әлі де салынып жатқан болса да, жарықтар мен бұзылу 2018 жылдың ақпан айына қарай айқын көрінді. 2018 жылдың сәуірінде зақымданулар мен жарылулар кеңінен таралды және платоның гранитті қаптауы ыдырай бастады. Қалалық хатшылар, мердігерлер мен жобалаушылар бірін-бірі айыптап, жаман жобаны, демпингтік бағаны, жаман қосалқы мердігерлерді және т.б. кінәлады. Осыған дейін "MBA MIljković" деген сол мердігер бірнеше рет қалаға жұмысқа қабылданды және әр жолы проблемалар туындады (Войводе Степе көшесі, Рузвельтова көшесі), бірақ қала оларды "әрқашан ең төменгі бағаға ие болғандықтан" жалғастырды. Қала әкімшілігі оларға мәселені мамыр айына дейін шешуге бұйрық берді, әйтпесе айыппұлдар өндіріледі. 2018 жылдың 18 сәуірінде аяқталмаған платоны жөндеу жұмыстары басталды, ал мерзім мамырдың ортасына дейін белгіленген. Жұмыс жүрмегендіктен, қала әкімшілігі бұл мерзімді тамыздың басына дейін ұзартты. Славьядағы құрылыс "Славья ғимараты" деп аталады, бұл эпостық поэма Скадар ғимараты. Онда қамал салуға кекшіл пери кедергі келтірді, ол жұмысшылардың күндіз салатын барлық нәрселерін түнде жойды. Содан кейін мерзім 31 тамызға дейін ұзартылды. 1 қыркүйекте жұмыс ресми түрде аяқталып, су құю бұлағы орнатылды, журналистер мұндай шала жұмыс үшін ешкімді кінәламайды немесе жазаламайды деп атап өтті. Ал алтауының орналасуы одан әрі жалғасты. 2018 жылдың қарашасына қарай плато қайтадан жарылып, кейде жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқаны айқын болды. Қала әкімшілігі жаңа трамвай жолдарын жоспарлап отырғанымен, бұл жолдар трамвайлардың жүріп өтуіне байланысты болған. Бетон жарық үстінде қақпақ салу басталды, бірақ қақпақ тез нашарлай бастады және жарылып кетті, тіпті оны орналастыру аяқталмастан. Туковичтің бюсті 2018 жылдың 16 қазанында алаңға қайтарылды, бірақ Ұлттық банк ғимаратына жақын жердегі платода салынған жаңа пьедесталға орналастырылды. 2019 жылдың шілдесінде, жұмыс ресми түрде аяқталғаннан кейін он айдан кейін, қала әкімшілігі залалдың бар екенін мойындады, бірақ ол бұрыннан белгілі болды (жарылулар, оның ішінде кейбір өте ұзақ және терең, әсіресе платоның каскадты бөлігінде, сынық және құлап қалған отыратын жерлер, барлық жерде сынған тақташалар, елеусіз қалдырылған және ішу бұрқағы). Қалалық әкімдік мердігерлерді шақырды, олар өздерін қорғап, қала бұрынғыдан да көп жұмыс орындарын қосты, сондықтан олар бұрын қабылданған жұмыстарды дұрыс орындай алмады, бірақ сонымен қатар ауа райын кінәлады. Қалалық әкімдік кейде конькимен сырғанаушылар да тақталарды сындырып тастайды деп айыптайды. Қала мердігерлерге 2019 жылдың желтоқсанына дейін платоны жөндеуді тапсырды, онда кепілдік мерзімі аяқталады, немесе қала кепілдікті іске қосады. Алаңның бір бұрышындағы биік бөлігі Белград туристік ұйымының кеңсесі, қоғамдық дәретхана және киоск ретінде қарастырылды. 2019 жылдың шілдесіне дейін ештеңе салынбаған. Архитектор Боян Ковачевич үшін тұрғындар мен әлеуметтік компоненттің жоқтығы Славияның нақты алаң емес екенін растайды. Құрылыс салушы Maison Royal компаниясы конкурста қарастырылған жобалаудың орнына жер бетінен жоғары (соның ішінде төмен) жалпы еден аумағын сұраған кезде, Sudžums бұл орынға сәйкес келмейтінін айтып, кері қайтып кетті. Бұл жобаның иесі де дау тудырды. Бұрынғы футболшы Деян Станковичке ішінара тиесілі, ол қалалық лауазымды адамдармен жемқорлық жасасуы және заңсыз немесе фактіден кейін рұқсат етілген құрылыстармен танымал. Блокты бұзу 2023 жылдың 17 тамызында басталды. Бұл аймақ әлеуетті мәдени ескерткіш ретінде ішінара алдын ала қорғауға алынды. Алайда алдын ала қорғау 2020 жылдың 25 желтоқсанында аяқталды, қорғау расталмады және бұзуға рұқсат берілді. Құлатылған ғимараттарға 19-ғасырдағы Ескі азаматтар жинақ банкі (Светозара Марковица мен Kralja Milana көшелерінің бұрышында), Азаматтар жинақ банкі (1929, Стивен Тоболар; 43 Svetozara Markovića) және 1927 жылы Милан Злоковичтің ғимараты кіреді. 47-ші орын. Барлық ғимараттардың жеке сәулет құндылықтары бар, бірақ олар қорғалмаған.

Әкімшілік

Slavija қазіргі уақытта Врачар және Савский Венац муниципалитеттері арасында бөлінеді. Савский Венацтың бөлімі Батыс Врачардың жергілікті қоғамдастығында болды, ал Врачардың бөлімі 1981 жылы 4 608 және 1991 жылы 4 281 тұрғыны бар Славияның жергілікті қоғамдастығы ретінде ұйымдастырылды. Бұл жергілікті қоғамдастық кейіннен Cvetni Trg-ге қосылды (2002 жылы жалпы саны 25 759 адам), бірақ Врачар муниципалитеті кейіннен жергілікті қоғамдастықтарды мүлдем жойды.

Сәулет

Алаңды қоршаған қалалық тіннің сәулеттік құрылымындағы көптеген және тұрақты өзгерістерге байланысты Славия сәулет тұрғысынан сұмдық және қираған ауданның синониміне айналды және Белградтағы ең танымал қалалық аңыздардың бірі: Митичева рупасының қарғысы ("Митичтің шұңқыры").

Митичева рупа

XIX ғасырда "Рудничанин" кафанасы Београдская және Король Милана көшелерінің қазіргі бұрышында орналасқан. Белградтың негізгі теміржол вокзалы 1884 жылы ашылғанға дейін онжылдықтарда бұл орын Белградтағы ірі жүк тиеу және таңбалау орындарының бірі болды. Оның ауқымды ауласы болды, сонымен қатар саудагерлер мен бұқалар үшін қоралар мен бөлмелер болды, онда ішкі аймақтан келген тауарлар мен азық-түлік сақталып, қала базарларына қайта оралды. Кешен 1920-жылдарға дейін сақталған. 1935 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Белградтағы ең бай адамдардың бірі Влада Митич Балқандағы ең үлкен дүкенді салу үшін жерді сатып алды, бірақ соғыс басталғанда іргетастар қазылған болса да, іске асыру тоқтатылды. Бұл жоба сол кездегі Белградтағы және Балқандағы ең биік ғимарат және алғашқы аспан қыртысы болған Palace Albania-ның үшінші егізін құрайтын болды. Болашақ дүкенге "Митич қоймасы" немесе "Митич мұнарасы" деп аталды және ол тіпті Албанияның өзінен де биік болуы жоспарланды. Соғыстан кейін коммунистік үкімет Влада Митичті тұтқындады және оның бүкіл мүлкін тәркіледі, соның ішінде Славиядағы жері, Кралья Милана мен Београдская көшелерінің бұрышында және дүкен құрылысына дайындалған ақша. 1946 жылдан 1980 жылға дейін 26 жоба орындалды, бірақ олардың ешқайсысы жүзеге асырылмады. Белградтың сол кездегі мэрі Богдан Богданович 1980 жылдардың бірінші жартысында бұл жерге үлкен күн сағатын қоюға шешім қабылдады. 1990 жылдардың басында Милошевич режимі кезінде Понцидің ірі схемаларының бірі болған Dafiment banka жерді сатып алып, монументалды сауда орталығын салуды жариялады, бірақ схема толығымен сәтсіз аяқталғаннан кейін жер қоршаумен қоршалып, қоқыс тастауға айналды. 2000 жылы режим өзгергеннен кейін, аудан тазартылды және оның орнына балалар ойын алаңы бар уақытша саябақ салынды. Жобалар сәтсіз аяқталды, соның ішінде Израиль инвесторлары жасаған өте заманауи, алып сауда орталығы, ол толықтай қалжың екені анықталды. Осылардың бәрі адамдар үшін "тозақты" қарғыс атқан орын деп санауға жеткілікті болды. Парк 2017 жылдың сәуірінен шілдесіне дейін жаңартылды. Бүкіл жерді қамтиды және 2021 жылға қарай оның үштен бірі Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы иелеріне қайтару процесінде қайтарылды. 2021 жылдың наурыз айында жеке меншік иелері өздерінің учаскелерін "Марина Дорчол" және "Авала Град" үйлерін сатып алған "Себре" чех құрылыс компаниясына сатқаны туралы хабарланды. Аймақтың дамуына негіз болған 2005 жылғы алаң жобасы бойынша үлкен коммерциялық және тұрғын үй құрылысы жоспарланған. Азаматтар бұл жағдайға қарсылық білдіріп, саябақтың сақталуын сұраған өтінішхат ұйымдастырды. 2021 жылы Белградтың суға батуына жол бермеу ұйымы "Славиядағы саябақ үшін" петиция ұйымдастырды, бұл аймақты тұрақты, тиісті саябаққа айналдыру. 2022 жылдың қазанында паркке 1997 жылы Митичева Рупа маңында скинхедтер ұрып өлтірген 13 жасар цыган баласының есімімен Душан Йованович паркі деп атау ұсынылды. Бұл өтініш 2023 жылдың қазан айында ресми түрде қалалық үкіметке берілді.

Кино Славия

1888 жылы салынған Фрэнсис Маккензидің резиденциясы 1889 жылы салтанатты түрде ашылғаннан кейін "Бейбітшілік салоны" деп аталды. Оның жанында дәріханашы Коста Николич бір қабатты үй салды, ол жақсы танымал дәріханаға айналды, сонымен қатар бірнеше кішігірім ғимараттар дүкендермен, соның ішінде консерв жасаушы Антон Шустермен бірге. Сербияның Социал-демократиялық партиясы ғимаратты 1910 жылы сатып алып, оны өркендеген жұмысшылар қозғалысының орталығына айналдырды. 1930 жылдардың басында бұл орын қонақүйге айналды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жаңа билік барлық нәрсені мемлекет меншігіне алып, бұрынғы Маккензидің үйін "Славия" кинотеатрына айналдырды. Онжылдықтар бойы Белградтың символдарының бірі болған кинотеатр 1991 жылы қиратылды, бірақ Митичтің шұңқыры сияқты, бұл жерде құрылыс жобаларының ешқайсысы жүзеге асырылмаған, бірақ бүкіл ауданның, оның ішінде бұрынғы Николичтің кешенінің қирауының ресми себебі жаңа Беобанка ғимаратының құрылысы болды. Бос тұрған жерді не істеуге болатынын білмейтін қала әкімшілігі оны уақытша көлік қою орнына айналдырды. 2020 жылдың жағдайы бойынша бұл аймақ әлі де көлік тұрағы болып табылады және жер ұлтқа айналдырудан бұрынғы иелерінің ұрпақтарына қайтарылу процесінде. Ұлттықлендірілген учаскелердің бірі, медицина дәрігері және радиолог Александр Маркович (1878-1961) иелігінде, ол 2020 жылдың қазан айында оның ұрпақтарына қайтарылды. Қазіргі заманғы көлік тұрағының көпшілігі осы жерде орналасқан.

Сербия Ұлттық Банкі

Сербия Ұлттық Банкінің жаңа ғимаратының құрылысы да 1990 жылдардың басында басталды. Ол алаңнан сәл алыста орналасқан, бірақ оның көлеміне байланысты ол Белградтың көптеген бөліктерінен көрінеді. Қаржылық қиындықтар он жарым жыл бойы кешіктірулерге себеп болды. Көптеген белградтықтар бұл ғимаратты көркі нашар және орынсыз деп санады, ал 1994 жылы банк басшысы Драгослав Аврамович жаңа ғимаратқа, ол уақытында аяқталса да, кірмейтінін мәлімдеді. Үлкен шыны ғимарат 2006 жылы аяқталды.