Кіріспе

Орта ғасырдағы норвегиялық гаэль патшалық отбасы Uí Ímair (; мағынасы scions of Ivar), сондай-ақ Ivar әулеті немесе Ivarids деп аталады, бұл 9 ғасырдың ортасынан бастап Ирландия теңізінің көп бөлігін, Дублин патшалығын, Шотландияның батыс жағалауын, оның ішінде Хебридтер мен Солтүстік Англияның кейбір бөлігін басқарған норвегиялық гаэль әулеті болды. Династия 10 ғасырдың ортасында Йорктің бақылауын жоғалтты, бірақ басқа домендер бойынша билік жүргізді әртүрлі даулы уақытта, қай билеушілердің олардың ұрпақтарының қатарына жатқызуға болатынына байланысты. Бұл мәселе ғалымдарға қиын болып көрінді, өйткені сенімді тұқым тектер сақталмайды. Сонымен қатар, үш-төрт онжылдықта Уи Имайр Шотландия Корольдігінің өзінде патша болды. Бәлкім, Ұлы бутпарастар армиясының жетекшісі, Ивар осылайша аңыздағы Ивар сүйексіз (fl. 865-860), Рагнар Лодброктың ұлы. Кез келген жағдайда, Уи Имайр әулеттері Британиядағы мансабы кезінде Шығыс Англияның патшалары ретінде билік жүргізген болуы мүмкін. Алекс Вулф әміршілікті "бірлік империясы" деп қарастыру қателік болар еді деп көрсетеді; бұл бір туыстың билеген әміршіліктердің жиынтығы болды, олардың бірлігі тек сол кездегі саяси жағдайларға және жеке басшылардың харизмасына байланысты әртүрлі болды. Әсіресе алғашқы кезеңде династия байлығының үлкен бөлігі, мүмкін, басым бөлігі, халықаралық құл саудасынан, құл сатушылар ретінде де, салық салудан да келді, олар өз уақытында атақсыз болды. Бұл ролде олар 12-ші ғасырдың басында Ирландияның эпикалық саяси трактатында "Ирландияның шетелдіктермен соғысы" атты басты антагонисттер ретінде ойнайды, бірақ бұл есеп тым асыра айтылған. Викингтер дәуірінің ең ұлы әулеттерінің бірі Уи Имайр өз дәуірінің ең биік тұсында Британия аралдарында және одан да алыс жерлерде ең қорқынышты және кеңінен таралған билік болды. Шығыс Рурикидтер сияқты олар түпнұсқа халықпен бірікті, бірақ олардың Шотландия мен Ирландия тарихына әсері әлі күнге дейін олар құрған қалалар мен артында қалдырған норвегиялық Gael ұрпақтары арқылы көрінеді.

Ата-бабалар жері

Кейбір тарихшылар Имар мен Ивар сүйексізді бірдей деп санайды, басқалары олар екі түрлі адам деп санайды. Ирландиялық жылнамаларға сәйкес, Имар Лохланның патшасы Гофрайдтың (сонымен қатар Гофрид, Гофрид немесе Гудрёд) ұлы болған. Бұл кезде норвегтерді ирландтар жиі Лохлан деп атаған. Лохланн ғалымдар арасында Норвегиямен бірдей деп кеңінен қабылданды; алайда, жақында бұл туралы Доннад О Коррайн және басқалар күмән келтірді. Оның және басқалардың теориясы бойынша Локланн "Викинг Шотландиясы" (Шотландия аралдары мен солтүстік материктегі норвегиялық / норвегиялық қоныстар) болды. Ирландиялық жылнамалар Локлан деген терминді Норвегияға немесе Шотландиядағы норвегиялық елді мекендерге қатысты қолданғаны әлі де талқылануда; алайда, 11-ғасырда бұл термин Норвегияны білдіретін болды. Доннад О Коррайнның айтуынша, Дания патша әулетінің бірде-бір тармағы Ирландияда билік құрғанына ешқандай дәлел жоқ. Ол сондай-ақ Имардың ағасы Амлаиб Конунгтың (аты "Конунг" көне норвегиялық konungr-дан шыққан және жай ғана "патша" дегенді білдіреді) Норвегияның корольдік әулетінің (Ynglingene) бөлігі ретінде жиі анықталатын, шын мәнінде емес екенін айтады. Ол Имар мен оның ағалары да Шотландия материгінде және оның айналасында орналасқан норвегиялық династияның бір бөлігі болған деп айтады.

Кейін Уотерфорд пен Лимерик

Уотерфордтың Ивар (өлгені 1000) құрған немесе жалғастырған Уотерфордтың тәуелсіз әулетін Дублин патшаларының "орталық" желісімен генеалогиялық тұрғыдан байланыстыруға болмайды, бірақ Джеймс Хенторн Тодд оған ешқашан билік жүргізбеген Рагналл уа Имайрдан шыққан. Олардың Дублинге деген дәуірі мен династиясының есімдері олардың династияға тиесілі екенін көрсетеді. Уотерфорд әулетінің соңғысы сияқты, Лимерикте билік жүргізген соңғы норвегиялықтардың тегі де белгісіз. Лимерик Ивар (977 жылы қайтыс болған) және Уа Химэйр деген тегін атаған, XII ғасырдың басындағы сагада көрнекті орын алады Cogad Gáedel re Gallaib, бірақ ол анналда аз көрінеді, олар қысқа және жалпы алғанда Батыс Ирландия үшін кедей. Кез келген жағдайда ол және / немесе Уотерфорд әулеті, мүмкін, О'Донован отбасымен аралас некелер арқылы бүгінгі күні сақталған, олар екеуі де тексерілген және орта ғасырларда Уи Имайр әулеті есімдерін қолданғаны үшін белгілі. О'Доновандардың Sliocht Íomhair немесе "Ivor тұқымы" деп аталатын елеулі септасы ерте заманаға дейін сақталған. Сондай-ақ, кейде отбасы мүшелерінің кейбірі тіпті Уотерфордтық Ивардың еркек ұрпақтары болуы мүмкін деп мәлімделеді, оның нұсқасы (оның ұлы Дондубан арқылы) бірнеше онжылдықтар бойы Британ энциклопедиясында пайда болды. Бұл әлі расталмаған және отбасы бұл соңғы мәлімдемені өздері жасамайды. Барлық (өмір сүретін) септіктер гаэльдік тектес.

Дублиннің жоғалуы

Уи Имайр 1052 жылы Уи Ченнселэйгке жоғалтып алғаннан кейін Дублинде қанша уақыт болғаны белгісіз. 1072 жылы Диармит мак Майл на Мбо қайтыс болғаннан кейін патшалық билік Гофраид мак Амлайб меик Рагнайлдың қолында болған көрінеді, ол Тоирдельбах Уа Брианның қолдауымен үміткер болған болуы мүмкін. Оны Тоирдельбах орнатқаны айтылса да, жылнамаларда мұндай мәлімдеме жоқ, бірақ бір ғана қысқаша 1075 жылы Гофрайдтің өлімі туралы хабарланады және оны әртүрлі түрде Шетелдіктердің патшасы және Дублиннің патшасы деп атайды. Бірақ Инисфалденнің жылнамасында айтылғандай, "Ат-Клиаттың патшасы Рагналлдың немересі Гофрайдты Теирдельбах Уа Бриан теңізден айдады, ол теңізден кейін қайтыс болды, үлкен флотты жинап, Ирландияға келді". Сондықтан Гофрид, ол таққа қалай отырса да, Гейлдерге қарамастан, Дублинде тәуелсіз династияны қалпына келтірудің мүмкіндігі бар деп ойлады. Годред Крованнан кейін бір кезең сәтті өткен болуы мүмкін.

Кейінгі Ирландия жалпы және аралас некелер

Уи Имайр әулеті Ирландиядағы бірнеше отбасылардың бастауы болды, олар галликалық және норвег тілінде сөйледі. Алайда, Ирландияға Норманның басып кіруі ортағасырлық норвегиялық ирландтық және гэльдік аристократияның басым көпшілігінің жойылуына әкелді. Бұл жойылу Тюдордың кейінгі жаулап алуымен аяқталды. Дегенмен, норвегиялық әулетпен тығыз байланысты берілген есімдердің тығыз кластерлерін идеялық гейл отбасыларында, Дубхалтах Мак Фирбиши және Ку Чойгкрих О Клеирхтың ұлы генеалогиялық жинақтарында және басқа да түрлі көздерде табуға болады. Династия Дублин, Уотерфорд және Лимерикте, яғни Ирландияның оңтүстік жартысында шоғырланған болса, кейінірек өздерінің есімдерін жиі қолданатын гэльдік отбасылар негізінен Ирландияның солтүстік жартысында кездеседі: олардың тұқымдары оларды Коннахта, Уи Мэн және Солтүстік Уи Неиллмен байланыстырады. Бұл солтүстік әулеттердің ешқайсысының да Уи Имайрмен ерікті түрде байланысқан тарихы жоқ, ал алғашқы екеуі туралы ешқандай байланыс жоқ. Ирландиялық әулеттерден Уи Имайр тек Осрайх (Фитц Патрик), Лайгин, О'Брайен әулеттері, Оңтүстік Уи Неилл Кланн Чолмайн және Силь Нэдо Слайне және жоғарыда аталған О'Донавандармен ғана некелескен. Қалай болғанда да, Уи Имайрдың жеті атасының тұқымдарын қамтитын бір ғана ұзақ уақыт сақталған дереккөз - Леканның Ұлы кітабындағы бөлім. Бұл бөлім, әсіресе, Ирландияның норвегиялық отбасыларының тегі мен іс-әрекеттеріне бағытталған, 17 ғасырда әлі де бар еді, бірақ кейін жоғалып кетті.

Крован әулеті

Дублиндік Уи Имайрдың ұрпақтары, оның ата-бабалары туралы толық келіспегеніне қарамастан, Дублиннің патшасы және Манн мен аралдардың патшасы Годред Крованның сызығында 13 ғасырға дейін сақталған болуы мүмкін. Ол жоғарыда аталған Имар мак Араилттің немересі, Дублиннің соңғы белгілі Уи Имар патшаларының бірі және Амлайб Куаранның немересі болған. Годредтің ұрпақтары, Норвегия патшаларының вассалдары болса да, 1260 жылдары билік етуді жалғастырды, соңғысы Магнус Олафссон (1265 жылға дейін) немесе қысқаша оның ұлы Гудрёдр (1275).

Сомхоа кланы

Олардың Годред Крованнан шыққан ұрпағы әйелдер желісі арқылы болса да, Алекс Вулф Клан Сомхоу (Клан Дональд және Клан Макдугалл) немесе Аралдардың иелері Уи Имайрдың "кадеттік саласы" ретінде қарастырылуы мүмкін деп санайды, өйткені олар өздерінің Аралдарға деген дәулеттерін осы ұрпаққа негіздеген (Вулфтың пікірінше). Олардың негізін қалаушы Сомерлед Манн және аралдар королі Олафред Годредсонның қызы, Годред Крованның ұлы Рагнхильдке үйленді. Бұл, әрине, бұл династиялар Уи Имайрға тиесілі деп болжайды. Сэр Иан Монкрейф ерлердің Эчмаркх мак Рагнайлдан Сомерледке дейінгі шығу сызығын қалпына келтіруге тырысты, бірақ Питер Куррильд Клитгаард ұсынылған сызықтың бірнеше жағынан проблемалық екенін көрсетті.

Гвиненд

Амлаиб мак Ситриук (Олафр, Дублин патшасы Сигтриг Жибекжардың ұлы) Гвиненд патшаларының ата-бабасы болды. Оның қызы Рагнхильд, Цинана аб Ягоның әйелі және әйгілі Груффуд ап Цинананың анасы болды.