Кіріспе

Ортағасырлық музыка құрастыру мектебі Сент-Марсиал мектебі - Франциядағы Лимож қаласындағы Сент-Марсиал аббатханасында орналасқан ортағасырлық музыка құрастыру мектебі. Кейбір ғалымдар оның іс-әрекеттерін, музыкасын және қолжазбаларын "Аквитан" деп атайды. Ол троптар, ретілер және ертедегі органдар құрамымен танымал. Осыған байланысты ол Нотр-Дам мектебінің маңызды алғысы болды. Адемар де Шабаннес және оның ағасы Роджер де Шабаннес, Адемарды нотамен әншілік шеберлікке енгізген, бұл мектептің маңызды қолдаушылары болды, олардың қолдары 1995 және 2005 жылдар аралығында Джеймс Гриердің зерттеулерімен жақында ғана ашылған. Олар нотацияның тік дәл ұйымдастырылуының жергілікті нұсқасын және жергілікті тонардың жаңа түрін ойлап тапты, олар қолданыстағы ән жазу қолжазбаларын қайта ұйымдастырды және өз уақытында жаңа ұйым болып табылатын, бірақ Сент-Марсиал мектебінде маңызды рөл атқарған жаңа типті ретті тропердің либеллий құрылымын жасады.

Лимождің Сен-Марциал абатшылығының тарихы

Қазіргі заманғы музыкалық зерттеулердің көбісі "Қасиетті Марсиал мектебі" туралы 12-ғасырдағы ерекше жаңа композициялар бар төрт қолжазбаға назар аударады. Көп жағдайда бұл фрагменттер рубрикаларда канторлардың атаулары болмағандықтан, Оңтүстік Франциядағы түрлі монастырлардан алынған деп есептеледі. Алайда, Сара Фуллер бұл жағдайдың болмауы мүмкін екенін айтты, ол "Бейбітшілік мектебінің аңызын" талқылады, онда ол фрагменттер аббатхананың канторының дидактикалық қызметіне қарағанда, аббатхананың кітапханашыларының ұжымдық қызметі екенін айтады. Бұл қолжазбалар (F Pn lat. 1139, 3549, 3719 және GB Lbl Add MS 36881) St Martial-да құрастырылған немесе құрастырылғаннан гөрі, кітапханашы Бернард Итье жинаған және біріктірген болуы мүмкін. Бұл қолжазбалар бір-біріне ұқсас болғанымен, жинақта көптеген нұсқалар бар. Репертуарда поэзияның заманауи түрлері мен музыкалық композицияның заманауи түрлері біріктірілген, ол процес, троптар, реттіліктер, литургиялық драмалар және органнан тұрады. Тіпті, хатты оқудың полифоникалық орнауы да гүлді органом ретінде сақталған. Қазіргі заманғы басқа музыкологиялық зерттеулер осы көздердің біріктіру орталығын анықтауға тырысты, мысалы, Лимож емес, Клуни, Клуни монастырь қауымдастығы, Флери және Париж (әсіресе Нотр-Дам мектебінде), Сент-Денис аббатшылығы және Сент-Мур де Фоссе аббатшылығы. Клюниге қатысты саяси және шіркеу тарихын зерттеу арқылы периферия мен орталық туралы сұрақтарға жауап беруге болады. Фуллер зерттеуінен айырмашылығы, Джеймс Гриердің бұрынғы монофоникалық Просер секвентарийлерін зерттеуі олардың 100 жыл бұрын Сен-Марциаль аббатшылығының скрипторийінде (полифоникалық композицияларды қоса алғанда, бұрын аталған фрагменттерден) Роджер мен Адемар де Шабаннның Лимождегі литургиялық пайдалану үшін жасалғанын көрсетеді. Сондықтан, өздерінің жаңалықтарын жаңадан жасалған литургиялық кітаптарда libellum құрылымымен құжаттаған жергілікті канторлар мектебінің тұжырымдамасы (кейін басқа жерлерде (олай болса, тіпті париждік Magnus liber organi) әлі де сенімді; кем дегенде 11 ғасырда.

Роджер және Адемар де Шабанн және тропер-секвентарий

Адемар де Шабаннес өзінің ағасы Роджер де Шабаннен кантор және ақын ретінде білім алды. Роджер де Шабаннның немере інісімен бірге жазған немесе қайта қараған қолжазбалары троперлік прозерлер және реттілік түрінде жаңа диастематикалық формадағы неум белгісімен (F Pn lat. 1240, 1120, 1121, 909), ол көп ұзамай Вильгельм Вольпианоның әріп белгісінен әлдеқайда танымал болды. Олар әндер кітабының жаңа түріне жатады, ол енді тек литургиялық кітап емес, керісінше литургиялық формаларға негізделген жаңа поэзияны жинады (музыкада да, поэзияда да). Бұл жаңа түрдегі әндер кітабы бірнеше кітаптан ("libelli") тұрады: "прозер" немесе "тропер" өлеңдер мен троптар үшін, "секунциар" прозулалар мен реттіліктер үшін (троптармен жасалған аллелуия рефрендері), процессиялық антифондармен процессиялық, оферторийлер үшін оферторийлер және т.б. және тонарлық. Бұл жаңа құрылымдық форма көп ұзамай Аквитаниядан тыс Францияда және Нормандияда танымал болды, бұл өз ықпалын кеңейтіп, литургиялық пайдалану үшін Сент-Марциал абатханасындағы канторлар мектебінің жұмысын қабылдаған Клюниа монастырының орденіне байланысты. Клюни аббатшылығына Вильгельм I негізін қалады және Адемардың кезінде оның зайырлы қауымы барған сайын көп аббатханаларға, олардың канторына және олардың скрипториумына билік құрды. Адемардың Ангулемдегі Сент-Кибардтың абат болуына деген жемісі жоқ күш-жігері жеке көңіл күйін түсірді, бірақ оның амбициялары Клюниялық ықпалға ұшыраған монастырлар үшін өте симптомдық болды. Джеймс Гриердің айтуынша, Адемар де Шабанн екі троперлік реттілікте (F Pn lat. 1121, 909) аймақтағы ең жақсы тонарлық бар. Ол бұл соңғы іс-әрекетті ағасынан үйренген шеберлік деп санайды, өйткені ол ескі қолжазбаларды қайта қарастырып, көбінесе ертедегі қолжазбаларға модальді қолтаңбалар қосу арқылы. Бірақ тондықтардың интонациялық формулалары да айқын шығармашылық функцияға ие болды, оны диастематикалық неумдарда жазылған ерте қолжазбадан дәлелдеуге болады. Кейбір композициялар осы ертеректегі тропер прозердің реттілік (F Pn lat. 1118-ке хабарласу. 114р) деген сөздер бірінен кейін бірі өрбіген интонацияның жай қайталануы ғана, бірақ өлең бірліктері мелодикалық мотивті әртүрлі бөліктерге бөледі, көбінесе оның модальдық құрылымына қарсы. Бұл ертедегі пермутация әдісі кейіннен пайда болған изоритмикалық композиция әдістерін алдын ала болжады.

Аквитан полифониясының қолжазбалары

Ертедегі қолжазбаларда көп дауысты әннің бірнеше соңғы іздерімен салыстырғанда, Аквитанияның төрт негізгі қолжазбалары мен көптеген ұқсас қолжазбалары кейінгі дамуға толы, сондықтан олардың көп түрлі формалары, каллиграфиясы, жарықтандырулары және поэзиясы филологтар мен музыканттар үшін тартымдылығын жоғалтқан жоқ. Белгілі бір мысал - бұл "Стипс иессе", бұл "Бенедикамус домино" кантусының үстіндегі гүлді органумнан басқа ештеңе емес, ол Клюника монастырь қауымдастығында кеңінен таралған, оның ішінде Нотр-Дам мектебінің Магнус либер органы. "Бенедикамус домино" өлеңдерімен барлық ғибадат орындары аяқталатындықтан, Клюниандық канторлар олардың көп түрін білетін деп есептеледі. Олардың көбі жаңа композициялар болғандықтан, поэзия мен музыкалық композициядағы жаңа эксперименттер үшін сүйікті тақырыпқа айналды. Флорид органумының өзі кез-келген тропус сияқты екі жағынан қарастырылуы мүмкін, бір жағынан белгілі бір кантусты дәл нотадан нотаға жаттап алу үшін пайдалы жаттығу ретінде немесе жақсы білікті солист немесе прецентордың өте тазартылған және әшекейленген орындауы ретінде. Stirps iesse іс жүзінде екеуінің де үйлесімі болды, өйткені Бенедикамус cum organo маңызды литургиялық мейрам кезінде ұзақ орындалған, бірақ троптық органдық дауыс оған белгілі бір Мариандық өлеңді қосты, ол оны Рождество мен Жаңа жыл арасындағы аптада бекітті. "Сан Марциал С" және "Д" қолжазбалары тіпті уағыздар жинағының қосымша кватерниясы ғана болды. Полифониялық композициялар жазылған қолжазбалардың көпшілігі Лимождағы Сент-Марциаль аббатханасынан ғана емес, сонымен қатар Аквитанияның басқа жерлерінен де алынған. Бұл қолжазбалар әсіресе Сен-Марциалдың өнімдерін қаншалықты бейнелейтіні белгісіз, керісінше, Оңтүстік Францияның әртүрлі жерлерінен жиналған просарлар болған сияқты. 12 ғасырда мектеп композиторларының есімдері өте аз, ал жаңа поэтикалық тәжірибелер тек латын тілінде ғана емес, олар, әрине, трубадурлардың әулет поэзиясына да ықпал етті. Сент-Марциал поэзиясы (версустар, троптар және реті) толығымен латын тілінде болғанмен, аббатхананың қолжазбаларында жиналған кейбір әуендер ескі окситан поэзиясын құрастыру үшін де қолданылған. Шансоннерлердің жинақтарынан бұрын, қазіргі заманғы көне окситандық әндер бар, барлық строфалары үшін музыкалық ноталар бар, олар Сент-Марсиал аббатханасының скрипториясында жазылған, мысалы, O Maria, Deu maire. Бұл аббатханада болған аристократиялық топтар трубадурлармен тығыз байланысты екенін көрсетеді.