Кіріспе

Британдық статистик (шамамен 1701 – 1761)

Томас Бейз (/b//eɪ//z/ BAYZ ; шамамен 1701 7 сәуір 1761) – ағылшын статистигі, философ және пресвитериандық пастор, оның есімін алған теореманың белгілі бір жағдайын жасағанымен танымал: Бейз теоремасы. Бейз өзінің ең танымал жетістігін тірілігінде жариялаған жоқ; оның жазбаларын Рихард Прайс оның қайтысынан кейін өңдеп жариялады.

Бейзиандық

Бейес ықтималдығы – ықтималдықтың бірнеше байланысты түсіндірмелеріне берілген атау, ол эпистемиялық сенімділіктің деңгейі – сенімдердің, гипотезалардың және т.б. күші – жиіліктен ерекшеленеді. Бұл ықтималдықты анықтамалық класы бар ұсыныстарға ғана емес, кез келген пікірге қолдануға мүмкіндік береді. "Бейестік" термині осы мағынада 1950 жылдан бері қолданылып келеді. 1950 жылдары қайта жанданудан бері, есептеу технологиясының жетістіктері көптеген сала ғалымдарына дәстүрлі Бейес статистикасын кездейсоқ серу әдістерімен үйлестіруге мүмкіндік берді. Бейес теоремасының қолданылу аясы ғылымда және басқа да салаларда кеңейді. Бейес өзі қазіргі Бейестік деп аталатын кең ауқымды түсіндіруді қабылдамаған болуы мүмкін, оны Пьер Симон Лаплас бастап, танымал еткен; Бейестің ықтималдыққа қатысты философиялық көзқарастарын бағалау қиын, себебі оның мақаласы түсіндіру мәселелерін қарастырмайды. Онда Бейес оқиғаның ықтималдығын "оқиғаның орын алуына байланысты күтуді есептеуге тиіс мән мен оқиға орын алған жағдайда күтілетін нәрсенің мәні арасындағы қатынас" деп анықтайды (5-анықтама). Қазіргі заманғы пайдалылық теориясында, күтілетін пайдалылықтың анықтамасын өзгерту арқылы дәл осы анықтамаға жетуге болады (оқиғаның орын алу ықтималдығы, соның ішінде аз сомада тәуекелді сатып алу немесе үлкен сомада қауіпсіздікті сатып алу сияқты ерекше жағдайларды қоса алғанда) ықтималдықты табу үшін. Стиглер атап өткендей, бұл субъективті анықтама және қайталама оқиғаларды талап етпейді; алайда, оқиға байқалатын болуы керек, әйтпесе оның "орын алғанын" айту мүмкін емес. Стиглер Бейес өз нәтижелерін қазіргі Бейестіктерге қарағанда тар шеңберде қарастырғанын айтады. Бейестің ықтималдық туралы анықтамасын ескере отырып, биномдық үлестірілімнің параметріне қатысты оның нәтижесі оның байқалатын салдарына ставка жасауға болатын жағдайда ғана мағыналы. Бейес статистикасының философиясы – шартты ықтималдықтарды қамтитын, мысалы, тізбектік бағалау, ықтималдық машиналарын оқыту әдістері, тәуекелді бағалау, бір уақытта локализациялау және картография жасау, реттеу немесе ақпарат теориясы сияқты дерлік барлық қазіргі заманғы бағалау тәсілдерінің негізінде жатыр. Дегенмен, ықтималдық теориясының толыққанды қатаң аксиомалық негізі 200 жылдан кейін, 20 ғасырдың басында және ортасында, 1913 жылы Планшерелдің эргодикалық теориясындағы жаңарулы нәтижелерінен бастап қаланды.