Кіріспе

Цитизин, баптитоксин, цитизиниклин немесе софорин деп те аталатын химиялық қосылыс - бұл табиғи түрде бірнеше өсімдіктер тұқымдасында кездесетін алкалоид, мысалы, Фабацеялар тұқымдасына жататын Лабурн және Цитис. Бұл дәрі темекі тартуды тастауға көмектесу үшін медициналық мақсатта қолданылған. Шығыс Еуропада темекі тартуды тоқтату үшін кеңінен қолданылса да, цитизин одан тыс жерлерде салыстырмалы түрде белгісіз болып қала береді. Алайда, ол бірнеше клиникалық сынақтарда тиімді деп табылды, оның ішінде АҚШ-та және Жаңа Зеландияда үлкен сынақтар жүргізілді. Сонымен қатар, кейбір америкалық топтар мескальбандар арқылы энтеогендік түрде қолданылды, тарихи түрде Рио-Гранде аңғарында тіпті пейоттан бұрын.

Темекі тартуды тоқтату

Цитизин посткеңестік мемлекеттерде 40 жылдан астам уақыт бойы темекі тартуды тоқтатуға көмек ретінде болгарлық Sopharma AD фармацевтикалық компаниясының Tabex брендімен қол жетімді. Ол алғаш рет 1964 жылы Болгарияда сатылды, содан кейін ол сол кездегі Кеңес Одағында кеңінен таралды. Польшада Desmoxan брендімен сатылады, сондай-ақ Канадада Cravv брендімен сатылады. Оның молекулалық құрылымы никотинге ұқсас және дәрілік әсері де ұқсас. Темекі тартуды тоқтатуға көмектесетін варениклин сияқты цитизин де никотиндiк ацетилхолин рецепторларының (nAChR) ішінара агонистi болып табылады. Цитизиннің жартылай құрып кету мерзімі 4, 8 сағатқа созылады. Нәтижесінде, бұл экстракт темекі шегушілерге темекі шегуге ұқсас қанағаттандырады, темекі тартуға деген құмарлықты жеңілдетеді және никотинді тастау белгілерінің ауырлығын азайтады, сонымен қатар темекі шегуден келетін кез келген сыйлықты азайтады. Цитизин организмнен тез шығарылады. 2011 жылы 740 науқас қатысқан рандомизацияланған бақылаудағы сынақ цитизиннің никотинді 12 ай бойы қабылдаудан бас тартуды плацебомен 2, 4% -дан цитизинмен 8, 4% -ға дейін жақсартқанын анықтады. 2013 жылы сегіз зерттеуге жасалған мета- талдауда цитизиннің варениклинге ұқсас тиімділігі, бірақ қосалқы әсерлері едәуір төмен екені дәлелденді. 2014 жылғы жүйелі шолу мен экономикалық бағалау цитизиннің темекі тартуды тоқтату үшін варениклинге қарағанда тиімді болуы ықтимал деген қорытындыға келді.

Көңіл көтеру

Цитизинді құрайтын өсімдіктер, соның ішінде шотландтық қоқыс пен мескальбин, де рекреациялық мақсатта пайдаланылады. Оң әсерлерге никотин тәрізді интоксикация жатады.

Уыттылық

Цитизиннің милардың тыныс алуына кедергі келтіріп, өлімге әкеп соғатыны анықталды; милардың ішке құю мөлшері шамамен 2 мг/ кг. Цитизин тератогенділік қасиеттері де бар. Маман (Sophora chrysophylla) цитизиннің құрамында көпшілік жануарлар үшін қауіпті мөлшерде болуы мүмкін. Палила (Loxioides bailleui, құс), Uresiphita polygonalis virescens және Cydia түрлері (кенелер), және мүмкін қойлар мен ешкілер әр түрлі себептермен токсинге әсер етпейді және тамақ ретінде маманды немесе оның бөліктерін пайдаланады. U. p. virescens қаусырмалары цитизинді оқшаулап, өздерін желуден қорғай алады; олардың апосемалық түсі бар, бұл ықтимал жыртқыштарды ескертеді.