Кіріспе

Канадалық философ және психолог Джон Малкольм МакЭкран (1877 жылы 16 қаңтарда дүниеге келген, 1971 жылы туған) - Канадалық философ және психолог. Оның ең танымал еңбектері Альберта университетінің психология және философия кафедрасын құрумен байланысты. Ол Канада психологиялық қауымдастығының негізін қалаушы және Альберта евгеника кеңесінің төрағасы болып тағайындалды, ол мыңдаған Альберталықтардың стерилизациясын мақұлдауға жауапты болды, олардың жүздегендері келісімсіз болды.

Алғашқы жылдары (1877-1909)

Джон Малкольм МакЭкран Канаданың Онтарио штатының Гленко қаласында Дэвид пен Кристина МакЭкранның отбасында дүниеге келген. Гленко мемлекеттік мектеп жүйесінде бастауыш білімін аяқтағаннан кейін, ол Онтариодағы Куинс университетіне оқуға қабылданды. Ол жерде МакЭкран психикалық және моральдық философия бойынша магистр дәрежесін алды (1902), профессор Джон Уотсонның тағайындалған көмекшісі болды және 1906 жылы алғашқы PhD дәрежесін алды. Өзінің шәкірттік курсынан кейін МакЭкран Германияның Берлин қаласына барып, онда белгілі ғалымдар Фридрих Полсен және Карл Штумпфпен жұмыс істеді, осылайша қазіргі заманғы психология, этика және білім беру философиясы туралы білімін арттырды. МакЭкран кейін Германияда ресми түрде оқуды бастады, онда ол Лейпциг университетінде психолог / философ Вильгельм Вундттың студенті болды (1907). Бұл жерде ол өзінің докторлық диссертациясын Der Pragmatismus (1909) жазды, бұл оған екінші докторлық диссертациясын берді. Кейін МакЭкран Парижге барып, Эмил Дюркгеймнің қолында әлеуметтануды оқыды және жақында IQ тестісін жасаған Альфред Бинеттің сабағын өтті (1908). МакЭкранның Анри Бергсонмен академиялық қарым-қатынасы оның философия мен биология ғылымдарын біріктіруге деген қызығушылығын арттырды. 1909 жылы доктор МакЭкран жаңадан құрылған Альберта университетінің философия және психология кафедрасын басқаруға ұсынысын қабылдады.

Альберта университеті жылдары (1909-1945)

1909 жылы Ж. М. МакЭкран Альберта университетінің психология және философия кафедрасының меңгерушісі болып тағайындалды. Жаңа кафедраның меңгерушісі ретінде МакЭкран оқу бағдарламасын нөлден бастап жасады және U of A-дағы алғашқы жылы МакЭкран эксперименталды және заманауи психология бойынша кіріспе курстарды ұсынды. Бағдарлама дамыған сайын, МакЭкран кіші және аға деңгейлі курстарды қол жетімді етті және 1911 жылы ол MA және B дәрежесін алуды мүмкін етті. Психология саласында "А" Оқу бағдарламасына қосылған басқа сабақтар: психология және логика, салыстырмалы психология (жануарлардың эволюциясы, бала психологиясы және нәсілдік психология), физиологиялық психология, аномальды психология және дін психологиясы. Осы кезде МакЭкран философия және психология бағдарламаларын толық әзірлеп, қолдап, кем дегенде бір магистрлік деңгейдегі студентті басқаратын. Ол 1911 жылы университет үшін әкімшілік міндеттерді де бастады және 1912 жылы Альберта университетінің бірінші проректоры лауазымын ресми түрде қабылдады. Осы міндеттердің барлығы оған 4900 доллар жалақы әкелді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1916-1918), Дж. М. МакЭкран 1916 жылы 15 наурызда 196-шы Батыс университеттер батальонында капитан болып әскери қызметке қабылданды. Ол сондай-ақ 19-шы резервтік батальон, C. E. F. Жас сарбаздар батальоны және 13-ші бригада C. F. Францияда қызмет етті. 1938 жылы МакЭкран Канада психологиялық қауымдастығын құрды және 1939 жылы бірінші құрметті президенті болды. Қосымша факультетпен сабақтардың саны мен ауқымы кеңейді. 1930 жылдардың аяғы мен 1940 жылдардың басында зертханалық психология қалыптасты. 1945 жылдың тамызында философия және психология кафедрасын және университеттердің әкімшілік жұмыстарының көп бөлігін құрғаннан кейін МакЭкран философия профессоры лауазымынан зейнеткерлікке шықты. 1960 жылы Философия және психология кафедрасы жеке кафедраларға бөлінді.

Альберта евгеника кеңесі (1928-1965)

Ж. М. МакЭкран 1928 жылы Альбертаның евгеника басқармасының басшысы болып тағайындалды, Альберта үкіметі жыныстық стерилизация туралы заң қабылдағаннан кейін. МакЭкран евгеника қозғалысының философиялық негіздемесін әзірлеу мақсатында төраға болып тағайындалды. Философия мен психология салаларындағы біліміне байланысты ол осы лауазымға өте лайық адам еді. Альберта евгеника кеңесінің мақсаты Жыныстық стерилизация туралы заңның 4 бөлімінде көрсетілген: Жыныстық стерилизация туралы заңның 4 бөлімінде психиатриялық аурухананың дәрігерлік инспекторына психиатриялық аурухананың емделушісін стерилизация мақсатында евгеника кеңесінің қарауына немесе оның қатысуымен қарауға рұқсат берілген. Заңның 5-бабында стерилизацияның екі себебі анықталды: қарастырылып отырған адамның ұрпақ алуы оның ұрпағына психикалық кемшіліктерді немесе кемшіліктерді беруі немесе осындай адамға немесе оның ұрпағына психикалық зақымдану қаупі төндіруі мүмкін. Эдмонтоннан Дж. М. МакЭкран (U of A, төраға), Эдмонтоннан Э. Л. Поуп (U of A, медицина профессоры), Калгариден Э. Г. Мейсон және Сперфилдтен Дж. Х. Филд (хатшы) комиссияның алғашқы төрт мүшесі болды, олардың жұмысы жыныстық стерилизация туралы заңның нұсқауларына сәйкес пациенттерді стерилизациядан өткізуді мақұлдау немесе қабылдамау болды. Алберта евгеника кеңесінің 1929 жылы өткен алғашқы отырысынан бес жыл өткен соң, 1934 жылы Канада медицина қауымдастығының (CMA) жылдық отырысында евгеника кеңесінің 288 жағдайды стерилизация үшін мақұлдағаны және олардың 60% -ы науқастардың отбасылық жазбаларында ауыр психикалық немесе жүйке ауруларына қатысты екендігі атап өтілді. Екі топ адам стерильдендірілді: ақыл-ой деңгейі төмендер және психикалық жағынан қатты зардап шеккендер, сондықтан оларды ата-ана болуға дәрігерлер ұсынбады. Сондай-ақ, науқастарға жасалатын операцияларға жеке адамның немесе отбасы мүшелерінің келісімі қажет екені айтылды. Егер ешкім келісім беруге жарамсыз болса және науқас физикалық немесе психикалық кедергілерге байланысты жеке келісімге қол қоя алмаса, Денсаулық сақтау министрі мұны жасай алады. 1933 жылы Эвгеника кеңесі төрағалық еткен доктор МакЭкранның стерилизация операциясының қашан жүргізілетінін белгілеуге өкілетті екенін мойындады. CMA мүшелері келісті: дәлелдер стерилизацияның дұрыс, адамгершілік және тиімді процедура екенін және әр провинциядан күтім жасауға шақырылған психикалық аурулар мен психикалық кемшіліктер санының өсуімен байланысты ауыр проблеманы шешудің басты құралдарының бірі екенін көрсетті. 1937 жылы әлеуметтік несиелік үкімет евгеника кеңесінің пациенттердің стерилизацияға келісім алу қажеттілігін қатаң шектейтін түзетуді қабылдады. Бұл стерилизация процесінің тиімділігін арттырды, өйткені евгеника кеңесі стерилизацияға көбірек науқастарды мақұлдады. Алберта үкіметі кеңеске билік берген 44 жылда 2822 стерилизация жүргізілді. МакЭкран 1965 жылы 30 маусымда Альберта евгеника басқармасының төрағасы қызметінен 38 жыл қатарынан кетті. Төрағалық ету кезінде МакЭкран ересектер мен балаларды стерилизациялауды мақұлдаған 3200-ден астам өтінішке қол қойды (мақұлдаулардың ~ 60% стерилизацияға әкелді). Оның орнын 1972 жылға дейін, яғни жыныстық стерилизация туралы заң жойылғанға дейін басқарған Р. К. Томсон басқарды.

Альберта университеті МакЭкранның атынан құрмет көрсетуді тоқтатады (1990 жылдар)

1975 жылы Альберта университетінің психология кафедрасы МакЭкранның құрметіне жыл сайынғы лекциялар сериясын ашты. Жыл сайын психологияның белгілі бір ғалымы МакЭкранның құрметіне студенттер мен оқытушыларға лекция оқып беру үшін шақырылатын. МакЭкранның құрметіне марапаттар мен стипендиялар да берілді, алдымен 1958 жылы, содан кейін 1972 жылы оның мүлкімен. 1972 жылдан кейін білім факультеті мен философия және психология кафедралары МакЭкранның жетістіктерін құрметтеген студенттерге жыл сайын стипендиялар берді. 1997 жылы 3 қыркүйекте Альберта университетінің комитеті лекция сериясын қайта атауға дауыс берді, өйткені МакЭкран көптеген Альберталықтардың заңсыз стерилизациясына қатысты. 1998 жылы Альберта университетінің комиссиясы Ж. М. МакЭкранның атына сыйлық беруді тоқтату туралы өтініш берді. Бұл өтініш Лейлани Мьюр мен Альберта провинциясының сот процесінен алынған деректерге негізделген, бұл көптеген стерилизациялардың Альберта евгеника кеңесімен заңсыз мақұлданғанын көрсетті. Ж.М.Макакакран басқарған кеңес пациенттің кемшіліктері оның ұрпағына беріледі деген айқын дәлелсіз стерилизацияны мақұлдады. Комиссия "ақыл-ой қабілеті бұзылған" деп саналмаған науқастарды стерилизациялауды мақұлдады. Сонымен қатар, әйелдердің етеккірін тоқтату мақсатында. Лейлани Мьюр және Альберта ісі туралы судья Жоанна Б. Вейт былай деп атап өтті: Доктор Томпсонның [Алберта евгеника кеңесінің бұрынғы төрағасы] дәлелдемелері кеңестің іс-әрекеті ғылыми негізде басталып, ғылыми емес тәжірибелерге айналды. Басқарманың шешімдері заңмен белгіленген стандарттарға сәйкес емес, сонымен қатар, "осы адамдардың" көбеюін бақылау әлеуметтік тұрғыдан орынды деп есептегендіктен қабылданды. Жоғарыда айтылған себептер бойынша 1998 жылы Альберта университетінің философия кафедрасы МакЭкранның атын атап, марапаттауды тоқтатты.