Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тоғыз жылдық соғыстың 1697 жылғы теңіз шайқасы Жан Франсуа де Галаптың 1782 жылғы шабуылы, граф де Ла Перуза Гудзон шығанағының шайқасы, сондай-ақ Йорк фабрикасының шайқасы деп те аталады, Ұлы одақ соғысы кезінде (Англияның Солтүстік Америка колонияларында "Патша Уильям соғысы" деп аталады) болған теңіз шайқасы. Бұл шайқас 1697 жылы 5 қыркүйекте болды, онда капитан Пьер Ле Мойн д'Ибервиллдің командалық француз әскери кемесі капитан Джон Флетчердің командалық британиялық эскадрильяны жеңді. Бұл шайқастың нәтижесінде француздар Хадсон шығанағы компаниясының сауда бекеті болған Йорк фабрикасын басып алды.
1697 naval battle of the Nine Years' War
the 1782 raid by Jean François de Galaup, comte de La Pérouse
The Battle of Hudson's Bay, also known as the Battle of York Factory, was a naval battle fought during the War of the Grand Alliance (known in England's North American colonies as "King William's War"). The battle took place on 5 September 1697, when a French warship commanded by Captain Pierre Le Moyne d'Iberville defeated an English squadron commanded by Captain John Fletcher. As a result of this battle, the French took York Factory, a trading post of the Hudson's Bay Company.
Кіріспе
Патша Уильям соғысы кезінде Франция бірнеше рет Гудзон шығанағына фортты басып алу немесе жою үшін күш жіберді. 1690 жылы Пьер Ле Мойн д'Ибервилл соған тырысты, бірақ оны үлкен ағылшын кемесі қуып кетті. 1694 жылы д'Ибервилл қайтып оралып, күш көрсету арқылы Йорк фабрикасын басып алды; ол оны Форт Бурбон деп атады. Келесі жылы ағылшын теңіз әскерлері қайтып келіп, фортты француз гарнизонынан қайтарып алды. 1697 жылы Д'Ибервиллдің флагманы Пеликан (44 пушка) Гудзон шығанағының ағылшын бақылауына қарсы шығуға жіберілген үлкен француз эскадрильясының бір бөлігі болды. Д'Ибервиллдің командасы Ле Пеликан (50 [44] пушка, капитан Пьер Ле Мойн д'Ибервилл), үшінші соғыс адамы елу пушкаға бөлінген және жүз елу адамнан тұратын кеме компаниясы. Сержи "Le Profond" (фрегаты / "қоймалық кеме") (460 т, флют de 32 пушкалар [+2 Le Pélican-дан], Пьер Дю Гю, Sieur de Boisbriand командалық жасады.). Бойсбриант Le Vesp/Weesph (фрегаты) (кап. Chatrie (chevalier de Chastrier) - шамамен 300 тонналық кеме, 20-26 пулеметпен). Le Palmier (фрегат) (бесінші соғыс адамы, 300 т, капитан Джозеф Ле Мойн де Сериньи) шамамен 2026 қарулы кеме, және бастапқыда "Violent" L'Esquimau / Esquimaux (Эскимо) деп аталды, жабдықтау кемесі (150 тонналық бригантин) Жан Оутелас, капитан, 10 -дан 12 дейін қару таси алады; бір хабарламада соңғысы мұздықпен қысылған деп айтылады. Ұрыс алдында Пеликан француз эскадрильясының қалған бөлігінен қатты тұманның астында бөлінді, бірақ Д'Ибервилл алға қарай жылжуды таңдады. Бұл оқиғалар үлкен қиындықтарға қарамастан, бір кемелік шабуылдың аз танымал, бірақ тамаша көрінісіне жол ашты. Ағылшын эскадрильясы капитан Флетчердің басқаруындағы 50 пушканы құрайтын әскери кемені құраған, HBC Royal Hudson's Bay (200 т) капитанның командасы астында. Николас Смитсенд және 32 пушканы орнату және HBC Дерринг (осы атаудың үштен бірі HBC-ге тиесілі) (260 т) (кап. Майкл Гримгтон) 36 пуляны орнатуда. "HMS Owner's Love" (217 т) атты оттық кемесі (кап. Ллойд), экспедицияға қосылған, Гудзон бұғазының өтуінде мұздың астында қалды.
During King William's War, France several times sent forces to Hudson Bay to capture or destroy the fort. In 1690, Pierre Le Moyne d'Iberville tried but was driven away by a larger English ship. In 1694, d'Iberville returned and captured York Factory with a show of force; he renamed it Fort Bourbon. English naval forces returned the next year and retook the fort from its small French garrison. In 1697, D'Iberville's flagship, Pélican (44 guns), was part of a larger French squadron dispatched to contest English control of Hudson Bay. D'Iberville commanded Le Pélican (50 [44] cannons, captain Pierre Le Moyne d'Iberville), a third rate man of war cut for fifty guns, and with one hundred and fifty men ship's company. Serigny commanded the Le Profond (frigate/'storeship') (460 t, flûte de 32 canons [+2 from Le Pélican], commanded by Pierre Du Gué, Sieur de Boisbriand.). Boisbriant commanded Le Vesp/Weesph (frigate) (Capt. Chatrie (chevalier de Chastrier) a vessel of about 300 t with about 20–26 guns). Le Palmier (frigate) (fifth rate man of war, 300t, captain Joseph Le Moyne de Serigny) a vessel of about 20–26 guns, and originally the "Violent" renamed L'Esquimau/Esquimaux (the Eskimo), a supply ship (150 ton brigantine) Jean Outelas, Capt., capable of carrying from 10 to 12 guns; one report says the last was crushed by the ice pack. Before the battle, Pélican became separated from the rest of the French squadron in heavy fog, but D'Iberville elected to forge ahead. This set the stage for a little known but spectacular single ship action against heavy odds. The English squadron comprised the warship under Captain Fletcher, mounting 50 guns, HBC Royal Hudson's Bay (200 t) commanded by Capt. Nicholas Smithsend and mounting 32 guns, and HBC Dering (a third of this name owned by the HBC) (260 t) (Capt. Michael Grimington) mounting 36 guns. Fireship HMS Owner's Love (217 t) (Capt. Lloyd), which also joined the expedition, was crushed by ice earlier in the passage of the Hudson Strait.
Шайқас
Д'Ибервиллдің жағалаудағы жасағы қол жетпейтін жерге жетпей, шайқасқа шығуға шешім қабылдады. Соғыс қашықтықтан басталды, бірақ екі жарым сағаттан кейін Д'Ибервилл ағылшындармен жақындады және Пеликан мен Хэмпшир арасында кең ауқымды ұрыс болды. Ағылшындықтар Пеликанның суға құйылған қанынан басымдыққа ие болып жатқандай болды. Капитан Флетчер Д'Ибервиллдің берілуін талап етті, бірақ Д'Ибервилл бас тартты. Флетчер Д'Ибервилдің батылдығына тост айтып, шарап құйып, Хэмпширдің оқ-дәрі қоймасын жарытқанда, Пеликаннан келесі кең жақтағы жарылыс болған. Хэмпшир жарылып, суға батты.
D'Iberville, his shore party out of reach, elected to give battle. The battle began as a running fight, but after two and a half hours, D'Iberville closed with the English and a brutal broadside to broadside engagement took place between Pélican and Hampshire. The English seemed to be gaining the upper hand with blood running from the scuppers of Pélican into the water. Captain Fletcher demanded that D'Iberville surrender, but D'Iberville refused. Fletcher is reported to have raised a glass of wine to toast D'Iberville's bravery when the next broadside from Pélican detonated Hampshire's powder magazine. Hampshire exploded and sank.
Салдары
Хадсон шығанағы мен Дерринг ұрыстың соңғы кезеңінде шектеулі ғана көмекші рөл атқарған сияқты. Хадсон шығанағы зақымдалып, Хэмпшир жарылғаннан кейін Пеликанға түсті. Деринг келісімді бұзып, қашып кетеді, бірақ Пеликан қатты зақымдалғандықтан, оны қуып жетуге болмайды. Пеликан да соғыста өлімге ұшырады. Су сызығынан төмен орналасқан кеме тасталып кетуі керек болды, бірақ француз эскадрильясының қалған бөлігі 1697 жылы 13 қыркүйекте Йорк фабрикасының берілуіне және Д'Ибервиллдің керемет мансабының жалғасуына әкелді. Йорк фабрикасы 1713 жылға дейін француздардың қолында болды, содан кейін ол Утрехт бейбітшілігінде ағылшындарға қайтарылды.
Hudson's Bay and Dering seem to have played only a limited supporting role in the final stage of the engagement. Hudson's Bay was damaged and struck her colors to Pélican after Hampshire blew up. Dering broke off the engagement and fled, but Pélican was too badly damaged to pursue. Pélican was also fatally damaged in the battle. Holed below the waterline, the ship had to be abandoned, but the arrival of the remainder of the French squadron shortly thereafter led to the surrender of York Factory on 13 September 1697, and the continuation of D'Iberville's remarkable career. York Factory was held by the French until 1713, when it was returned to the British in the Peace of Utrecht.