Кіріспе

Пашту халық ертегісі Юсуф Хан мен Шербано - паштулардың танымал махаббат ертегісі. Оның пішімі - қиса немесе дастан деп аталатын ұзақ әңгіме. Адам хан мен Дүрханаи, Рамадад хан және Әжаб ханмен бірге пашту дастандары ретінде тізімделген.

Даму

Юсуф Хан мен Шербаноның оқиғасын 1960 жылдары ақын Әли Хайдар Жоши (Жоши - псевдоним) өлеңге айналдырды және 1970 жылы жарық көрген Юсуф Хан Шер Бано атты фильмге айналдырылды. Поэманы француз тіліне Бенедикт Джонсон (1982 жылы) және ағылшын тіліне Хестон мен Насир (1988 жылы) аударды. Әңгіме қисса кванс арқылы беріледі, бұл термин әдетте "хикаяшы" деп аударылады, олар "айтады" немесе "күйлейді" (Вейел) тармақтар. Жошидің материалдың шығу тегі туралы жазғаны бойынша, ол жергілікті жәрмеңкеде дәріге оралған парсы тілінде жазылған әңгімені қамтитын қолжазбаны тапты. Ол сатушыға барып, қолжазбаның көбісін алды. Жошидің оқиғасы 1982 жылы Мүмтаз Насырдың "Лок Вирса" деген таспасында жазылған.

Мазмұны

Бұл әңгіменің табиғаттан тыс элементтері бар, мысалы, бес қасиетті адам (пирлер) кейіпкерге отыз қадаммен үлкен қашықтықты жүруге мүмкіндік береді, жын-шайтандар әйелді және төсекті мешітке түнде алып келеді. Бұл элементтер паштун мәдениетінен тыс тарихқа әсер еткенін көрсетеді. Алайда, әңгіменің әлеуметтік құрылымдары, әсіресе аталық туысқандардың еркек туыстарын зұлымдар ретінде пайдалану паштундық әңгімелер үшін тән, ал әртүрлі әлеуметтік таптардың көптеген паштундары этнолог Вилма Л. Хестонның айтуынша, әңгімені өздерінің бірі ретінде анықтайды.

Аудармалар

Бенедикт Джонсон, Легендарлық әңгімелер паштун: кассеталардың коммерцияландыруын талдау және аударма. (1982) Memoire presente pour une maitrise d'etudes iraniennes [MA диссертациясы], Париж университеті