Кіріспе

Өліп кеткен австралиялық абориген тілі Мурувари (Муравари, Мурувари, Мурувари) - ПамаНюган отбасы құрамындағы оқшауланған австралиялық абориген тілінің түрі. Баранбинжа диалектісі болған болуы мүмкін. Мурувари - "қолда ұрыс таяғы бар (муру) күйіп құлау" деген мағынаны білдіреді. Мурувари тілдер аймағына Квинслендтегі Пароу және Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Брюаррина аймақтары жатады. Мурувари тілі Brewarrina Jimmie Barker, Emily Horneville (Mrs Ornable) және Shillin Jackson of Goodooga және Weilmoringle Robin Campbell жазған көптеген таспалардағы тілдік материалдардан жинақталды. Муравари тілін алғаш рет 1900 жылдардың басында Р. Х. Мэтьюс және тағы да Ян Симс, Джуди Трефри, Джанет Мэтьюс және Линетт Ф. Оутс (1988) жариялады. Оутстың грамматикасы Джимми Баркер мен Джанет Мэтьюздың 1968-1972 жылдар аралығында, сондай-ақ Билл Кэмпбелл мен Джуди Трефридің 1967 жылы жазған жазбаларына негізделген, сондай-ақ Гуддугадағы соңғы қалған толық спикерлер, миссис Эмили Хорнвилл мен Мистер Робин Кэмпбеллмен бірге өзінің далалық жұмысымен толықтырылған.

Басқа тілдермен қарым-қатынасы

Линетт Оутстың Мурувари мен Барранбиния туралы жұмысы екі тілдің де диалекттік қатынаста болуы мүмкін деген пікірді растайды, бұл екі сорттың арасында 44% туыс санауды береді. Муруари мен Баранбиняны жазған Р. Х. Мэтьюс (1903) сөздік айырмашылықтардан басқа, Муруари мен Баранбиняның грамматикасы бірдей екенін айтты. Мұрувари мен Барранбиня тілдері бірге Пама-Нюган тілдері отбасының ішінде оқшауланған топты құрайды, олар көптеген жағынан географиялық көршілеріне (көптеген Пама-Нюган субтоптарына жататын) өте ерекшеленеді. Шығыс жағынан екеуіне де вирадхури тілдері, ювалиаи және юваларрай тілдері, оңтүстік жағынан нигиамбаа тілдері (сонымен қатар вирадхури тілдері), солтүстік жағынан мари тілдері, соның ішінде гуаму және баджри тілдері жатады. Батыста олар Курну тілінде сөйлейтіндерге көрші болды (Пааканти диалектілік континуумның бөлігі). Мурувари тілі осы көршілес тілдердің көпшілігімен қарым-қатынас арқылы әсер еткен, тіпті Карник тілдері мен Батыс шөлдің тілдеріне әсер етуі мүмкін. Жақында Клэр Боуэрн мен Квентин Аткинсонның лексикостатистикалық жұмысы мурувариді вирадхури тілдерімен біріктіріп, "Орталық NSW тобын" құрады, оған басқа да оңтүстік-шығыс пама нюган тілдері қатысты.

Морфосинтаксис

Оутстың айтуынша, Мурувари - бұл тіркесті көшіретін тіл (артур Капеллден терминді қарыз алған): көптеген жұрнақтар (әсіресе уақыт, аспект және тұлға жұрнақтары, сонымен қатар тамыр құрайтын жұрнақтар) етістіктен сөйлемдегі басқа сөздерге 'өткөрілуі' мүмкін. Есімдіктер, қосымша сөздер, демонстративтер, етістікті өзгертуші (пинья 'тек' және вори 'қалай екеніне сенімді емес'), қосымша сөздер (наруру 'қайта' сияқты), сұраныс және алмастырушылар сөздік жұрнақтар ала алады. Оның нақты қызметі белгісіз.