Кіріспе

328 жылы Афанасий Александрияның епископы немесе патриархы болып сайланды. 246) Алайда жеті жылдан кейін Тирдің бірінші Синодында немесе Тир кеңесі (335 жылы), император Константин I өзіне қарсы қойылған айыптарды бағалау үшін шақырған епископтардың жиналысында, ол мелиттіктерге қарсы варварлық зорлық-зомбылық жасады деп айыпталды, Александрияның архиепискобынан шеттетілді және экскоммуникацияланды.

Өмірбаян

Біз IV ғасырдың басында болған "Мелиттік шикасты" осы ғасырдың аяғында болған "Мелиттік шикастан" ажыратуымыз керек. Соңғысы Антиохиядағы Никеялық екі топтың арасындағы дау болды, ең алдымен Құдайдағы гипостаздар саны туралы. Ал мелиттіктер Мысырдағы батыл мәсіхшілер еді. Олар IV ғасырдың басында болған Ұлы қудалау кезінде Ликопольдік епископ Мелитийдің ізімен сол қудалаудан жасырынудан бас тартты. Алайда, мелиттіктер сол қуғын-сүргін кезінде сенімінен бас тартқан мәсіхшілерді қауымға қайтадан қабылдамады. Олар Александрияның епискобы Петірдің "жалған" мәсіхшілерді қайтадан қабылдауға қатысты айтқан талаптарына қарсы болды. Бұл шіркеуде жікке бөлінуге себеп болды, бірақ 325 жылы Никея кеңесі мелитяндарға қатысты шаралар қабылдады. 328 жылы Александр қайтыс болды, ал Афанасий Александрияның епископы немесе патриархы болып сайланды. Бірнеше жылдан кейін мелиттіктер императорға Афанасийден қорғаныш сұрап жүгінді. Олар оны шіркеу ғимараттарына кіруден бас тартқан, шіркеулерді өртеп жіберген, түрмеге қапқан, ұрып-соққан, тіпті кісі өлтірген деп айыптады. Бірақ олардың шағымдары қабылданбады. Никеядан кейін жер аударылған, бірақ бірнеше жылдан кейін қайта қабылданған және император мен патша отбасына ықпал еткен Арийдің жақтастарының бірі Никомидиялық Евсевий болды. 333 немесе 334 жылы, Афанасий Александрияның епископы болғаннан кейін бес жыл өткен соң және Мелиттіктердің шағымдары сәтсіз аяқталғаннан кейін, Евсевий оларға жақындап, олармен одақ құру туралы келіссөздер жүргізді: Евсевий, егер олар Арийді қабылдап, жақтаса, императормен аудиенция алуды уәде етті. 334 жылы Евсевий Афанасийдің мінез-құлқын бағалау үшін кеңес шақырды, бірақ Афанасий қатысудан бас тартты.

Синод

335 жылы император Константин Иерусалимде (Қасиетті қабірдің алғысы) тұрғызған шіркеудің құлшылыққа арналуына епископтардың Синодының қатысуын бұйырды. Ол олардың жолға шыққанда, бірінші кезекте, Афанасийге қарсы қойылған айыптарды тексеру үшін, Тирде жиналуға бұйырды. Император Афанасийді осы кеңесіне қатысуға мәжбүр етті. Император Афанасийге хат жазып, егер ол өз еркімен Синодқа бармаса, оны күшпен алып кететінін түсіндірді. "Бұл үлкен жиын емес еді, онда тек алпыс епископ болды, бірақ ол кеңінен өкілдік етті". Никомедиялық Евсевий сонда маңызды рөл атқарды және, Эпифаний Саламис деген жазушының айтуынша, сонда төрағалық етті. Кеңес Мысырға комиссия жібергеннен кейін, ол Афанасийді өзінің билігін басқаруда қорғауға болмайтын зорлық-зомбылық үшін эксклюзивтен шығарды және оны Александрияның архиепископынан босатты.Бұл әркімге белгілі болған болуы керек, ол біраз уақыт бойы өзінің билігін басқаруда қорғауға болмайтын зорлық-зомбылықты қолданған, тіпті оны нақты айыптау үшін кітапқа түсіру оңай болмаса да. (Хансон, 262-бет) "Тир Кеңесінің кейбір іс-шаралары жоғары деңгейде болса да, Афанасийдің Ортаға қарсы зорлық-зомбылықпен әрекет еткені және оның жалпы мінез-құлқында өзінің билігінің ықпалын пайдалану үшін шешілген авторитарлық сипат бар екендігі күмәнсіз болды". Хансон үшін ең маңызды дәлел - 20 ғасырда Мысыр құмынан табылған папирус хаттары.

Атанасийдің жауабы

Атанасий бұл айыптаулардың жалған екенін мәлімдеді. Әдетте шіркеу оның түсіндірмесін қабылдайтын. Кейбір айыптаулардың жалған екені дәлелденді. Алайда XX ғасырда табылған папирус хаттары, оларды ойлап шығарған, өшіріп жазған немесе жалған деп қарастыра алмаймыз, олар Афанасийдің қатыгездікпен айналысқанын сипаттайды. Сондықтан, "Ол өзінің кафедрасында ұятсыз мінез-құлық жасағаны үшін әділ сотталды" (Хенсон, 254 б. 5) "Оның үкімінің ілімдік мәселелерге ешқандай қатысы жоқ". "Біз 335 жылдан кейін кем дегенде жиырма жыл бойы Шығыс епископтарының ешқайсысы Афанасиймен сөйлеспегенін енді түсіндік. Ол өзінің кафедрасында ұятсыз жүріс-тұрысы үшін әділ сотталған. "Евсевийлер мелитийлермен одақтасқандықтан, Афанасий оны өзінің теологиясы үшін қудалауда екенін және бұл айыптауларды "арийлер" оны теологиялық қарсыластары ретінде жою үшін жасады деп мәлімдеді. Алайда, оның сенімі ілімдік мәселелерге ешқандай қатысы жоқ. (Хансон, 255-бет) Арийлер деп аталатын арийлер мелитийлермен тек мелитийлер императорға өтінгеннен кейін ғана одақтасты. Атанасийдің шабуылдары "арийлерге" қарсы емес еді. Атанасийдің агрессиясының негізгі себебі - ол Никеяда мелиттіктер туралы жасалған келісімді қабылдамады. Атанасий қарсыластарын жамандап қорғайды.

Салдары

"Афанасий өз ісін тікелей императорға жеткізу үшін Константинополға қашып кетті". "Бірақ оның жаулары оны Мысырдан астық әкелуді тоқтатты деп айыптап, Константин оған қарсы шықты: Афанасий Трирге жер аударылды", - деп жазылған Римнің Галлия префектурасының (қазіргі Германия) сол кездегі бөлігі. 337 жылы Константин қайтыс болғаннан кейін ғана барлық жер аударылғандарға оралуға рұқсат етілді. Алайда ол қайтып келгеннен кейін "Шығыс" Афанасийге қарсы жаңа айыптар қойды. Константин қайтыс болғаннан кейін оның ұлдары империяны өз ара бөлісті. Бұл Батыс пен Шығыс шіркеулерінің әртүрлі бағытта дамуына мүмкіндік берді. 335 жылы Афанасий жер аударылғаннан кейін, ол сабеллиан Марцеллмен одақ құрды. Оның қолдауымен Афанасий Никеяға қарсы шыққандардың бәрі Арийдің ізбасарлары екенін және Никеяға қолдау көрсеткені үшін өзі қуылғандығын мәлімдеген өзінің полемикалық стратегиясын әзірледі. 340 жылы ол батысқа жүгінді, ал 341 жылы Рим кеңесі кезінде батыс шіркеуі Афанасий мен Марцеллге баға берді және оларды православие деп жариялады. 340 жылдары империяның бөлінісі сақталды. Батыс Афанасий мен Марцелдің қабылдауына жауап ретінде Шығыс 341 жылы негізінен сабеллиандыққа қарсы шыққан бағышталу кредосын шығарды. Сердикадағы сәтсіз кеңесте Батыс бір гипостаз туралы нақты сенім білдірді. Шығыс 344 жылы Макростихпен жауап берді. Ариан Кридс дегенге қараңыз. Осы кезеңде Афанасий саяси және теологиялық жағынан өте ықпалды болды. Ол Батыс "парагоны" болды (Хансон, 304-бет). 350-ші жылдардың басында империя Констанцийдің қол астында қайтадан бірікті. Ол батысты Шығыс Хомоиялық сенімдерін қабылдауға көндіруге тырысты (және көп жағдайда сәтті болды), бірақ оның басты жауы Афанасий болды.