Кіріспе
Вавилондық еврей Талмудтанушысы Рав Хисда - қазіргі Ирактың Наджаф қаласы маңындағы Төменгі Месопотамиядағы Кафриде, Азористанда тұратын еврей Талмудтанушысы. Ол үшінші ұрпақтың амарасы болды (шамамен 320 жылы 92 жасында қайтыс болды) және Талмудта жиі аталады.
Rav Ḥisda was a Jewish Talmudist who lived in Kafri, Asoristan in Lower Mesopotamia near what is now the city of Najaf, Iraq. He was an amora of the third generation (died c. 320 CE at the age of ninety two), and is mentioned frequently in the Talmud.
Өмірбаян
Рав Хисда діни қызметкерлердің әулетінен шыққан. Ол өзінің басты ұстазы болған Абба Ариха "Рав" ұстазынан білім алды, ал соңғысы қайтыс болғаннан кейін ол сол жастағы серігі Рав Хунаның дәрістеріне қатысты. Бұл жұп "Вавилон хасидтері" деп аталды. Рав Хисда да жаңбырды өздерінің дұғаларымен түсіретін тзадиктер қатарына кірді. Ол тікенді жермен жүргенде, сырт киімін жоғары көтеріп: "Аяғымның жарасы өзінен-өзі сауығады, бірақ киімімнің жарасы солай болмайды", - деп айтатын. Он алты жасында Ханан бар Раваның қызымен үйленді. Кейін ол сыра өндіруші болып, өте бай болды. Оның бір шәкірті Рава оның күйеу баласы болды. Рав Хисда ұлы казуист болды, оның өткір ақыл-ойы Рав Хунаның Сурадағы академиясының атағын арттырды, бірақ оның өткірлігі өзі мен Рав Хунаның арасында жанама түрде ажырымға әкелді. Рав Хисданың шәкірттің өзін қажет ететін ұстазына қатысты міндеттері туралы сұрағы осы бөлінудің себепшісі болды. Рав Хуна мұны түсінген соң: "Хисда, маған сен керек емессің, маған сен керексің!" - деді. Олар араларын жарастыру үшін қырық жыл уақыт қажет болды. Рав Хисда Рав Хунаны өте жоғары бағалады, және Рав Хунаның өлімінен төрт жыл бұрын Мата Мехасияда өз қаражаты есебінен салынған мектеп құрғанмен, Рав Хунаның көзі тірісінде ол ешқашан шешім шығарған жоқ. Рав Хуна кейіннен Рав Хисданың қадірін мойындап, ұлына, Рабба ба рав Хунаға, оның дәрістеріне қатысуды ұсынды. Рав Хисда сондай-ақ Яһуда ба Езекиелдің өлімінен кейін немесе Рав Хунаның өлімінен кейін, Ыбырайым ибн Даудтың айтуынша, он жыл бойы Сураны басқарды. Ол әрдайым Әбу Әриханың есіне зор құрметпен қарап, оны "Ұлы ұстазымыз, Құдай оған жар болсын" деп атайтын. Бірде ол ханафилерге сыйлық ретінде берілген сыйлықтарды көтеріп, оларды Әбба Арыханың атымен бұрыннан белгісіз халаханы келтіретін адамға беретінін мәлімдеді. Рав Хисда қайтыс болғаннан кейін оған Сураның рош месивтасы ретінде ешкім алмастырмады және Талмудтың орталық өкіметі Пумбедитадағы Раббаға өтті.
Ұстазы
Рав Хисданың халахоттары Вавилон Талмудында жиі кездеседі, кейбіреулері оның шәкірттерінің өкілеттігімен берілген. Оның басты қарсыласы Шешет болды. Рав Хисда халахотын казуистік жолмен шығарумен қатар, халахотын Торадан емес, Киелі кітаптың басқа бөліктерінен алған. Рав Хисда агдададағы да беделді адам болды және осы бөлімде дәріс беру үшін арнайы көмекшілерді жұмысқа алды. Оның көптеген этикалық ілімдері студенттер үшін сақталған, мысалы: "Әкеге баласына төзімділік танытуға рұқсат етілуі мүмкін, бірақ ұстазға шәкіртіне төзімділік танытуға болмайды" және "Ол өзінің қожайынына қарсы шыққан адам Шейхына қарсы шыққандай". Өлім періштесі Рав Хисдаға жақындауға мүмкіндік бермеді, өйткені ол ешқашан оқуды тоқтатпады, ол кедр ағашының діңін қақтырды. Рав Хисда шудан қорқып, оқуын тоқтатты, содан кейін періште оның жан дүниесін алды. Рав Чисданың сүйегі Жоғарғы Ғалилеядағы Ямнияға жерлеу үшін әкелінген.