Фаринelli: Италиялық кастрат әншісі және 1994 жылғы фильм

Кіріспе

Италиялық кастрат әншісі
осы әнші туралы 1994 жылғы биофильм

Фаринелли (; 24 қаңтар 1705 – 16 қыркүйек 1782) – 18 ғасырдағы танымал итальяндық кастрат әншісі және опера тарихындағы ең ұлы әншілердің бірі Карло Мария Микеланджело Никола Бросчидің (ˈkarlo ˈbrɔski) сахналық есімі. Фаринеллидің сопранолық дауыс диапазоны болған және ол сол кездегі қалыпты ең жоғары нота – C6-ны орындаған деп айтылады.

Алғашқы жылдар

Бросчи Андрияда (қазіргі Апулия, Италия) музыканттар отбасында дүниеге келді. Андриядағы Сан-Никола шіркеуінің шомылдыру тіркелімінде жазылғандай, оның әкесі Сальваторе қала соборының композиторы және маэстро ди капелла, ал анасы Катерина Баррезе Неапольдің азаматы болған. Андрия герцогы Фабрицио Карафа, Неаполь аристократиясының ең беделді үйі – Карафа әулетінің мүшесі, Маэстро Бросчиге оның екінші ұлының шомылдыру рәсімінде басты рөл атқару арқылы құрмет көрсетті, ол Карло Мария Микеланджело Никола болып шомылдырылды. [Фаринелли өмірінің соңында: "Il Duca d'Andria mi tenne al fonte" ("Андрия герцогы мені шомылдыру қайнағында ұстады") деп жазды]. 1706 жылы Сальваторе Маратеа (қазіргі Базиликатаның батыс жағалауындағы) қаласының губернаторы қызметін, ал 1709 жылы Терлицци (Андриядан оңтүстік-шығысқа қарай жиырма шақырымдай) қаласының губернаторы қызметін атқарды. 1707 жылдан бастап Бросчи отбасы Андриядан бірнеше шақырым қашықтықтағы Барлетта қаласында тұрды, бірақ 1711 жылдың соңында олар Неаполь астанасына көшіп келді. 1712 жылы Карлоның ағасы Риккардо Сан-Мария ди Лорето консерваториясына композиция мамандығы бойынша оқуға түсті. Карло бала кезінен-ақ талантты әнші болған, енді ол Неапольдегі ең әйгілі ән мұғалімі Никола Порпорамен танысты. Порпора 1715 жылы С. Онофрио консерваториясының маэстросы болып тағайындалды, оның оқушыларының арасында Джузеппе Аппиани, Феличе Салимбени және Гаэтано Майорано (Каффарелли деп аталды) сияқты танымал кастраттар, сондай-ақ Регина Минготти және Виттория Теси сияқты әйгілі әйел әншілер болды; Фаринелли жеке оқыған болуы мүмкін. Сальваторе Бросчи 1717 жылдың 4 қарашасында 36 жасында күтпеген жерден қайтыс болды, бұл отбасының экономикалық тұрақсыздығына әкелді, мүмкін, осының салдарынан Карлоны кастрациялау туралы шешім қабылданды. Көп жағдайда болғандай, бұл операцияға ақталу қажет болды, Карлоның жағдайында ол жылқыдан құлау салдарынан қажет болды деп айтылды. Алайда, ол бұрын қасарылуы мүмкін, өйткені әкесі қайтыс болған кезде ол он екі жаста болған, кастрация үшін бұл өте жоғары жас. Порпораның жетекшілігімен оның ән айту шеберлігі тез дамыды, ал он бес жасында ол өзінің ұстазының "Анжелика мен Медоро (Порпора)" серенатасында дебют жасады. Бұл шығарманың мәтінін алғаш рет әншінің өмір бойы досы болған Пьетро Трапасси (Метастасио деп аталды) жазды. Фаринелли екеуінің дебюті бір күні болғанын, олар бір-бірін "құрметті егіз" ("caro gemello") деп атағанын айтты. "Анжелика мен Медоро" серенатасындағы екі басты рөлді екі танымал әншіге тапсырды: Марианна Бенти Булгареллиге ("ла Романина") және Неапольдің Корольдік капелласындағы музыкалық сопрано Доменико Гиззиге. Бросчидің сахналық есімінің шығу тегі нақты белгісіз, бірақ ол екі бай неаполитандық заңгер, Фарина ағайындыларынан болуы мүмкін, олар оның оқуын қаржылаған болуы мүмкін. Фаринелли тез арада бүкіл Италияда "бала" ("il ragazzo") деген атпен танымал болды. 1722 жылы ол алғаш рет Римде Порпораның "Флавио Анисио Олибрио" операсында ән шырқады, сондай-ақ Лука Антонио Предеридің "Софонисба" операсында әйел рөлін сомдады. (Жас кастраттардың трансвеститтер ретінде көрінуі кең таралған практика болды). Осы көріністердің барлығы жұртшылықтың зор құлшынысымен қарсы алынды, және ол кернеймен бірге ария орындауы керек болды деген аңыз пайда болды, ол әнші мен кернейші арасындағы бәсекеге айналды. Фаринелли кернейшіні техникасы мен әшекейі жағынан асып түсті, сондықтан ол "әңгіме соңында тек көрермендердің қошеметтерімен үндеді" (музыка тарихшысы Чарльз Бернидің сөзіне сүйенсек). Алайда, бұл есепті тексеру мүмкін емес, өйткені Фаринелли орындағаны белгілі бір шығармада сопраноға арналған кернеймен бірге орындалатын ария жоқ.

Broschi was born in Andria (in what is now Apulia, Italy) into a family of musicians. As recorded in the baptismal register of the church of S. Nicola in Andria, his father Salvatore was a composer and maestro di cappella of the city's cathedral, and his mother, Caterina Barrese, a citizen of Naples. The Duke of Andría, Fabrizio Carafa, a member of the House of Carafa, one of the most prestigious families of the Neapolitan nobility, honored Maestro Broschi by taking a leading part in the baptism of his second son, who was baptised Carlo Maria Michelangelo Nicola. [In later life, Farinelli wrote: "Il Duca d'Andria mi tenne al fonte" ("The Duke of Andria held me at the font")]. In 1706 Salvatore also took up the non musical post of governor of the town of Maratea (on the western coast of what is now Basilicata), and in 1709 that of Terlizzi (some twenty miles south east of Andria). From 1707, the Broschi family lived in the coastal city of Barletta, a few miles from Andria, but at the end of 1711, they made the much longer move to the capital city of Naples, where, in 1712 Carlo's elder brother Riccardo was enrolled at the Conservatory of S. Maria di Loreto, specialising in composition. Carlo had already shown talent as a boy singer, and was now introduced to the most famous singing teacher in Naples, Nicola Porpora. Already a successful opera composer, in 1715 Porpora was appointed maestro at the Conservatory of S. Onofrio, where his pupils included such well known castrati as Giuseppe Appiani, Felice Salimbeni, and Gaetano Majorano (known as Caffarelli), as well as distinguished female singers such as Regina Mingotti and Vittoria Tesi; Farinelli may well have studied with him privately. Salvatore Broschi died unexpectedly on 4 November 1717, aged only 36, and perhaps the consequent loss of economic security for the whole family provoked the decision for Carlo to be castrated. As was often the case, an excuse had to be found for this operation, and in Carlo's case it was said to have been necessitated by a fall from a horse. It is, however, also possible that he was castrated earlier, since, at the time of his father's death, he was already twelve years old, quite an advanced age for castration. Under Porpora's tutelage, his singing progressed rapidly, and at the age of fifteen, he made his debut a serenata by his master entitled [[Angelica e Medoro (Porpora). The text of this work was the first by the soon to be famous Pietro Trapassi (known as Metastasio), who became a lifelong friend of the singer. Farinelli remarked that the two of them had made their debuts on the same day, and each frequently referred to the other as his caro gemello ("dear twin"). In this Serenata "Angelica e Medoro", the two leading roles were entrusted to two highly acclaimed singers: Marianna Benti Bulgarelli (aka "la Romanina") and Domenico Gizzi, Musico Soprano in the Royal Chapel of Naples. The derivation of Broschi's stage name is not certain, but it was possibly from two rich Neapolitan lawyers, the brothers Farina, who may have sponsored his studies. Farinelli quickly became famous throughout Italy as il ragazzo ("the boy"). In 1722, he first sang in Rome in Porpora's Flavio Anicio Olibrio, as well as taking the female lead in Sofonisba by Luca Antonio Predieri. (It was common practice for young castrati to appear en travesti). All these appearances were greeted with huge public enthusiasm, and an almost legendary story arose that he had to perform an aria with trumpet obbligato, which evolved into a contest between singer and trumpeter. Farinelli surpassed the trumpet player so much in technique and ornamentation that he "was at last silenced only by the acclamations of the audience" (to quote the music historian Charles Burney). This account, however, cannot be verified, since no surviving work which Farinelli is known to have performed contains an aria for soprano with trumpet obbligato.

Еуропадағы мансап

1724 жылы Фаринелли Венада, Император театрының директоры, принц Луиджи Пио ди Савойяның шақыруымен алғаш рет сахнаға шықты. Келесі маусымын Неапольде өткізді. 1726 жылы Парма мен Милан қалаларын аралады, онда Иоганн Йоахим Кванц оның өнерін тамашалап, былай деді: «Фаринеллидің терең, толық, бай, жарқын және әдемі үйлесімделген сопрано дауысы болды, сол кездегі диапазоны ортаңғы До нотасының төменгі ля-сынан басталып, ортаңғы До нотасынан екі октава жоғары фа-ға дейін жетті. Оның интонациясы таза, трилі әдемі, тыныс-деміне қоюы ерекше және тамағы өте икемді болғандықтан, ол кең ауқымды ноталарды оңайлықпен және сенімділікпен орындады. Жылдам өрнектер мен түрлі мелизмдер оған қиындық тудырмады. Адажиодағы еркін әшекейлеуді ойлап табуда ол өте шебер болды». Кванц Фаринеллиді сопрано деп сипаттағандығы әбден дұрыс, өйткені оның репертуарындағы ариялар оның өмірінде осы дауысқа тән ең жоғары ноталарды қамтыды: Пьетро Торридің «Никомеде» операсынан «Fremano l'onde» (1728) және Николо Конфортоның «La Pesca» (1737) операсынан «Troverai se a me ti fidi» әндерінің екеуі де до-6 нотасын ұстады. Оның төменгі диапазоны, өзі жазған «Al dolor che vo sfogando» ариясында (осы ария «Сабрина» атты пастиччоға енгізілген) және Джеминиано Джакомеллидің «Меропа» операсынан оның екі каденциясында сияқты фа-3 нотасына дейін созылған. 1727 жылы Фаринелли Болоньяда ән айтты, онда одан жиырма жыл үлкен, әйгілі кастрато Антонио Бернакимен танысты. Орландинидің «Антигона» операсындағы дуэт кезінде Фаринелли дауысының әдемілігі мен өнерінің ұштастығын көрсетіп, көптеген виртуоздық өрнектерді орындады, олар көрермендердің шулы шапалақтарымен қарсы алынды. Бернаки, жас қарсыласының әрбір трилін, руладесін және каденциясын қайталап, оларды одан да шебер орындады және өз үлгілерін қосты. Фаринелли жеңіліске ұшырғанын мойындап, Бернакиден «ultra refined graces» («соңғырақты әшекейлер») сабағын беруді өтінді, Бернаки келісті. 1728 жылы Мюнхен сотында Торридің «Никомеде» операсында өнер көрсетумен қатар, Фаринелли Венада император алдында тағы бір концерт берді. 1729 жылы Венециядағы карнавал маусымында Метастазионың екі шығармасында ән шырқады: Метастазионың «Catone in Utica» (музыкасын Леонардо Лео жазған) және «Semiramide Riconosciuta» (музыкасын Порпора жазған) операларында Арбаце және Миртео рөлдерін орындады. Венециядағы Сан-Джованни Гризостомо театрында орындалған бұл маңызды драмаларда оның қасында Никола Грималди (Николино), Люция Фачинелли, Доменико Гиззи (Виртуозо делла Каппелла Реале ди Наполи) және Джузеппе Мария Боски сияқты ұлы әншілер өнер көрсетті. Осы кезеңде Фаринеллидің ешқандай қателікке бой алмайтындай болды. Байлық пен құрметке ие болған ол, өте танымал және өте күшті әнші болғандықтан, оның бәсекелесі және досы, кастрато Джоаккино Конти («Гицциелло») оның әнін естігенде қатты қайғырып, есінен айырылған деген аңыз бар. Джордж Фридерик Гендель де Фаринеллиді Лондондағы труппасына шақыруға ниеттенген, және 1730 жылдың қаңтарында Венецияда болғанда, онымен кездесуге тырысты, бірақ сәтті болмады. 1731 жылы Фаринелли үшінші рет Венаға келді. Онда оны император Карл VI қабылдады, оның кеңесі бойынша, әншінің алғашқы өмірбаянын жазған Джовенале Сакки айтуынша, Фаринелли өзінің стилін өзгертіп, қарапайым және эмоционалды ән айтуға көшті. Саккидің бұл ақпаратының көзі Чарльз Бернидің 1770 жылы Фаринеллиге жасаған сапары туралы жазбалары болуы мүмкін, ол 1773 жылы Лондонда «The present state of music in France and Italy» атты кітабында жарияланды (215-216 беттер). Италияда тағы бір маусым өткізіп, Венаға тағы бір сапар жасағаннан кейін, онда ол Император шіркеуіндегі ораторияларда ән шырқады, Фаринелли 1734 жылы Лондонға келді.

In 1724, Farinelli made his first appearance in Vienna, at the invitation of Prince Luigi Pio di Savoia, director of the Imperial Theatre. He spent the following season in Naples. In 1726, he also visited Parma and Milan, where Johann Joachim Quantz heard him and commented: "Farinelli had a penetrating, full, rich, bright and well modulated soprano voice, with a range at that time from the A below middle C to the D two octaves above middle C. His intonation was pure, his trill beautiful, his breath control extraordinary and his throat very agile, so that he performed the widest intervals quickly and with the greatest ease and certainty. Passagework and all kinds of melismas were of no difficulty to him. In the invention of free ornamentation in adagio he was very fertile." Quantz is certainly accurate in describing Farinelli as a soprano, since arias in his repertoire contained the highest notes customarily employed by that voice during his lifetime: "Fremano l'onde" in Pietro Torri's opera Nicomede (1728) and "Troverai se a me ti fidi" in Niccolò Conforto's La Pesca (1737) both have sustained C6. His low range apparently extended to F3, as in "Al dolor che vo sfogando", an aria written by himself and incorporated in a pasticcio called Sabrina, and as in two of his own cadenzas for "Quell' usignolo innamorato" from Geminiano Giacomelli's Merope. Farinelli sang at Bologna in 1727, where he met the famous castrato Antonio Bernacchi, twenty years his senior. In a duet in Orlandini's Antigona, Farinelli showed off all the aspects of the beauty of his voice and refinements of his style, executing a number of passages of great virtuosity, which were rewarded with tumultuous applause. Undaunted, Bernacchi repeated every trill, roulade, and cadenza of his young rival, but performing all of them even more exquisitely, and adding variations of his own. Farinelli, admitting defeat, entreated Bernacchi to give him instruction in grazie sopraffine ("ultra refined graces"); Bernacchi agreed. In 1728, as well as performing in Torri's Nicomede at the Munich court, Farinelli performed another concert before the Emperor in Vienna. In 1729, during the Carnival season in Venice, he sang in two works by Metastasio: as Arbace in Metastasio's Catone in Utica (music by Leonardo Leo) and Mirteo in Semiramide Riconosciuta (music by Porpora). In these important drammi per musica, performed at the Teatro San Giovanni Grisostomo of Venice, at his side sang some great singers: Nicola Grimaldi, detto Nicolino, Lucia Facchinelli, Domenico Gizzi (aka Virtuoso della Cappella Reale di Napoli), and Giuseppe Maria Boschi. During this period it seemed Farinelli could do no wrong. Loaded with riches and honors, he was so famous and so formidable as a performer that his rival and friend, the castrato Gioacchino Conti ("Gizziello") is said to have fainted from sheer despondency on hearing him sing. George Frideric Handel was also keen to engage Farinelli for his company in London, and while in Venice in January 1730, tried unsuccessfully to meet him. In 1731, Farinelli visited Vienna for a third time. There he was received by the Emperor Charles VI, on whose advice, according to the singer's first biographer, Giovenale Sacchi, Farinelli modified his style, singing more simply and emotionally. Sacchi's source for this must have been Charles Burney's notes on his visit to Farinelli in 1770, published in London in 1773 in The present state of music in France and Italy , here pp. 215 216. After further seasons in Italy, and another visit to Vienna, during which he sang in oratorios in the Imperial chapel, Farinelli came to London in 1734.

Лондондағы Фаринелли

Лондонда өткен жылы Джордж Фридерик Гендельдің «Екінші академиясының» мүшесі болған әнші Сенесино Гендельмен дауласып, қарсылас компания құрды – «Адлианттар операсы», ол Линкольн Инн Филдс театрында орналасқан. Бұл компанияда композитор ретінде Порпора, ал жетекші әнші ретінде Сенесино болды, бірақ 1733–34 жылғы алғашқы маусымы сәтті өтпеді. Порпораның ең белгілі шәкірті Фаринелли компанияға қосылып, оны қаржылық тұрғыдан нығайтты. Ол алғаш рет ағасы Риккардо мен Иоганн Адольф Хассе музыкасымен жазылған «Артасерсе» пастиччиосында өнер көрсетті. Ол «Per questo dolce amplesso» (Хассе музыкасы) және «Son qual nave» (Броши музыкасы) атты есте қаларлық арияларды орындады, ал Сенесино «Pallido il sole» (Хассе музыкасы) әнін шырқады. «Per questo dolce amplesso» туралы Чарльз Берни былай деп жазды: «Сенесино ашулы тиран рөлін, ал Фаринелли – шынжырланған бақытсыз батыр рөлін сомдады; бірақ бірінші ария барысында тұтқын тиранның жүрегін жұмсартты, сондықтан Сенесино сахналық кейіпін ұмытып, Фаринеллиге жүгіріп барып, құшақтады». «Son qual nave» әнін Риккардо Броши ағасының виртуоздық шеберлігін көрсету үшін жазған. Бёрни оны былай сипаттады: «Бірінші нотаны ол өте нәзікпен қабылдады, одан кейін минут сайын көлемді ұлғайтып, таңғажайып деңгейге жеткізді, содан соң дауысты сол күйі нүктеге дейін азайтып, бес минут бойы қол соғулармен қарсы алды. Осыдан кейін ол орындаудың жылдамдығы мен шеберлігімен көзге түсті, сол кездегі скрипкашылар оның темпімен жете алмады». 1735 жылы Фаринелли мен Сенесино Никола Порпораның «Полифемо» операсында да ойнады. Ол білгіштер мен көпшіліктің сүйіспеншілігіне бөленді. Либретто авторы Паоло Ролли, Сенесиноның жақын досы және қолдаушысы, былай деді: «Фаринелли мені соншалықты таң қалдырды, мен осы уақытқа дейін адам дауысының тек бір бөлігін ғана естігендей сезіндім, ал енді оның барлығын естідім. Оның мінезі де өте мейірімді және сыпайы». Кейбір жанкүйерлер тізгінсіздік көрсетті: бір ақсүйек әйел театр ложасынан: «Бір Құдай, бір Фаринелли!» деп айқайлады, және бұл сөзі Уильям Хогарттың «А Рейк прогрессі» картинасының II тақтасында бейнеленді (ол 1745 жылғы «Неке А ла Мод» сериясының IV тақтасында да болуы мүмкін). Фаринеллидің сәттілігі зор болғанымен, «Адлианттар операсы» да, Гендельдің компаниясы да көпшіліктің қызығуын ұзақ сақтай алмады, ол тез басылды. Оның ресми жалақысы маусым үшін 1500 фунт болса да, жанкүйерлердің сыйлықтары оны шамамен 5000 фунтқа дейін арттырған болуы мүмкін, бұл сол кезде үлкен сома еді. Фаринелли мұндай үлкен соманы алған жалғыз әнші емес еді, олар ұзақ мерзімде қол жеткізе алмайтын сомалар болатын. Бір замандас байқаушы былай деді: «Соңғы екі жылда тіпті Фаринелли бес-он фунттық аудиторияға ән салғанын көрдік». Дегенмен, ол 1737 жылдың жазында Лондонда әлі де келісімшарт бойынша болғанда, испан сарайына бару туралы шақыру алды, бұл шақыруды сол жердегі испан елшілігінің хатшысы сэр Томас Фитцджеральд жеткізді.

In London the previous year, Senesino, a singer who had been a part of George Frideric Handel's "Second Academy" which performed at the King's Theatre, Haymarket, quarrelled with Handel and established a rival company, the Opera of the Nobility, operating from a theatre in Lincoln's Inn Fields. This company had Porpora as composer and Senesino as principal singer, but had not been a success during its first season of 1733–34. Farinelli, Porpora's most famous pupil, joined the company and made it financially solvent. He first appeared in Artaserse, a pasticcio with music by his brother Riccardo and Johann Adolph Hasse. He sang the memorable arias "Per questo dolce amplesso" (music by Hasse) and "Son qual nave" (music by Broschi), while Senesino sang "Pallido il sole" (music by Hasse). Of "Per questo dolce amplesso", Charles Burney reported: "Senesino had the part of a furious tyrant, and Farinelli that of an unfortunate hero in chains; but in the course of the first air, the captive so softened the heart of the tyrant, that Senesino, forgetting his stage character, ran to Farinelli and embraced him in his own". "Son qual nave", on the other hand, was composed by Riccardo Broschi as a special showpiece for his brother's virtuosic skills. Burney described it thus: "The first note he was taken with such delicacy, swelled by minute degrees to such an amazing volume, and afterwards diminished in the same manner to a mere point, that it was applauded for full five minutes. After this he set off with such brilliancy and rapidity of execution, that it was difficult for the violins of those days to keep pace with him." In 1735 Farinelli and Senesino also appeared in Nicola Porpora's Polifemo. Both the cognoscenti and the public adored him. The librettist Paolo Rolli, a close friend and supporter of Senesino, commented: "Farinelli has surprised me so much that I feel as though I had hitherto heard only a small part of the human voice, and now have heard it all. He has besides, the most amiable and polite manners ". Some fans were more unrestrained: one titled lady was so carried away that, from a theatre box, she famously exclaimed: "One God, one Farinelli! ", and was immortalised in a detail of Plate II of William Hogarth's "A Rake's Progress" (she may also appear in Plate IV of his series "Marriage A la Mode" of 1745). Though Farinelli's success was enormous, neither the Nobility Opera nor Handel's company was able to sustain the public's interest, which waned rapidly. Though his official salary was £1500 for a season, gifts from admirers probably increased this to something more like £5000, an enormous sum at the time. Farinelli was by no means the only singer to receive such large amounts, which were unsustainable in the long term. As one contemporary observer remarked: "within these two years we have seen even Farinelli sing to an audience of five and thirty pounds". Nonetheless, he was still under contract in London in the summer of 1737 when he received a summons, via Sir Thomas Fitzgerald, Secretary of the Spanish Embassy there, to visit the Spanish court.

Испанияның сотында

Көшпенді континентке қысқа сапармен баруды ниеттенген Фаринелли Мадридке жол тартқанда Парижде тоқтады. 9 шілдеде ол Версальде король Людовик XV-ге ән орындады, король оған алмаз инкрустациясы бар портретін және 500 люи д’ор сыйлады. 15 шілдеде ол Испанияға аттанды және шамамен бір айдан кейін жетті. Королева Элизабет Фарнезе күйеуі, король Филипп V-тің ауыр депрессиясын Фаринеллидің дауысымен емдеуге болатынына сенді (кейбір заманауи дәрігерлер, мысалы королеваның жеке дәрігері Джузеппе Черви, музыка терапиясының тиімділігіне сенеді). Корольдік жарлық бойынша Фаринелли 1737 жылдың 28 тамызында король мен королеваның камералық музыканты болып тағайындалды. Екі күннен кейін оған корольдің «отбасылық қызметшісі» (criado familiar) атағы берілді. Жарлық Фаринеллиге зор жалақы, қажетті қашырлары бар карета және король қайда болса да тұратын резиденцияны қамтамасыз етті. Филипптің қалған тоғыз жылында Фаринелли король Филиппке, королеваға және корольдің палатасындағы таңдаулы қонақтарға басқа музыканттармен бірге түнде концерттер берді. 1738 жылы ол Мадридке итальяндық опера труппасының келуін ұйымдастыруға көмектескен болуы мүмкін, бұл Мадридте опера сериясының сәнге енуіне бастап берді. Буэн-Ретиро сарайындағы Колизей қайта жаңартылды. Онда қойылған опералар көпшілікке ашық болмады, оларға король, королева, сарай өкілдері және түрлі маңызды тұлғалар, мысалы, офицерлер мен елшілер қатысты. Филипптің ұлы Фердинанд VI таққа отырғанда Фаринеллидің ықпалы артты. Фердинанд өте жақсы музыкант болды, ал оның королевасы Мария Барбара Португалиялық шебер клавесинист болды, оған Доменико Скарлатти көптеген сонаталарын арнады. Скарлатти оның Лиссабондағы ханшайым кезінде музыка ұстазы болды және 1729 жылы ханзада Фернандоға үйленгеннен кейін Испанияға оны еріп келді. Скарлатти Мария Барбара мен Фердинандтың музыка ұстазы болды және 1757 жылы олардың қызметінде қайтыс болды; музыка зерттеушісі Ральф Киркпатрик Фаринеллидің хаттары «біздің заманымызға жеткен Скарлатти туралы тікелей ақпараттың көп бөлігін» қамтамасыз еткенін мойындайды). Филипп V тұсында Фаринелли опера өндірісіне қатысып, королева Изабелла Фарнезе (Элизабет Фарнезе) тарапынан қолдау алды, бірақ өнердің музыкалық жағымен айналыспады. 1746 жылы Фердинанд таққа отырғанда Фаринелли сарай операсының директоры болып тағайындалды. 1750 жылы ол тамаша опера қойды, соның арқасында король оны Калатрава орденінің рыцары етіп тағайындады. Сол жылы король Аранхуэстегі Фаринеллидің үйін кеңейтіп, әдемілеу және оны тек Фаринелли мен оның қызметкерлерінің резиденциясына айналдыру туралы жарлық шығарды. Мадридтегі Буэн-Ретиро сарайындағы және Аранхуэстегі патшалық резиденциядағы сарай опералық шараларының продюсері және директоры ретінде Фаринелли жұмысын бірте-бірте керемет жарықтандырулар мен отшашулар жасауға дейін кеңейтті, олардың кейбіреулері опералардың бөлігі ретінде және тәуелсіз шаралар ретінде, мысалы, корольдің аты күнінде 60 мың шамды қамтыды. Ол сондай-ақ король, королева және сарайдың көп бөлігі Тагус өзенінде Аранхуэсте саяхат жасаған корольдік кемелер флотына қатысты. Бұл саяхаттар 1752 жылы Фаринеллидің қатысуынсыз басталған болуы мүмкін, бірақ 1753 жылы ол флотқа екі алтын баржа қосып, осы саяхаттарға қатысқан болуы мүмкін. Саяхаттарда аң аулау міндетті түрде орын алды. Аң аулаудың мәні король мен королева өзен жағалауындағы қоршауға айдалған жануарларға өздерінің патшалық баржаларынан оқ атқан. 1754 жылдан 1757 жылға дейінгі саяхаттарда Фаринелли, 1755 жылдан бастап осы патшалық саяхаттарды басқарған (егер бұрын болмаса), баржада король немесе королеваның клавесинде бірге ән шырқаған. Кейде король соло соната ойнайтын, ал кейде Фаринелли мен королева дуэт орындады. Олардың музыкасын сарай мүшелері, басқа музыканттар, баржа экипажы және өзен жағалауындағы көптеген көрермендер тыңдай алатын. Кемелер түн құлпыра бастағанда қайтып келгенде, өзен жағалаулары мен түсіру орны Фаринелли бұрыннан ұйымдастырған ондаған мың шаммен жарықтандырылды. Осы кештерде Фаринелли көпшілік алдында тағы да ән шырқады, өзендегі алтын баржада өткен бейресми концерттің жұлдызы болды, оған король мен королева сүйемелдеді. Соңғы саяхат 1757 жылдың шілдесінде өтті. Фаринеллидің соңғы жарықтандырулары мен соңғы опералық қойылымы 1758 жылдың мамырында корольдің атын атап өту күніне арналды. Осы соңғы мерекелерге қатысқан королева Мария Барбара сол жылдың тамызының соңында қайтыс болды; король Фердинанд 1759 жылдың тамызында қайтыс болды.

Apparently intending to make only a brief visit to the Continent, Farinelli stopped at Paris on his way to Madrid, singing on 9 July at Versailles to King Louis XV, who gave him his portrait set in diamonds, and 500 louis d'or. On 15 July he left for Spain, arriving about a month later. Elisabeth Farnese, the Queen, had come to believe that Farinelli's voice might be able to cure the severe depression of her husband, King Philip V (some contemporary physicians, such as the Queen's doctor Giuseppe Cervi, believed in the efficacy of music therapy). By royal decree Farinelli was named chamber musician to the king and queen on 28 August 1737; two days later the title criado familiar, or family servant, to the king was added. The decree provided Farinelli with an enormous salary, a coach with the necessary mules and residence wherever the king happened to be. For the remaining nine years of Philip's life, Farinelli was obliged to give nightly recitals, accompanied by other musicians, for King Philip, the Queen and some select company in the king's chamber. In 1738 he may have assisted in arranging for the visit of an entire Italian opera company to Madrid, beginning a fashion for opera seria in Madrid. The Coliseo of the royal palace of Buen Retiro was remodelled. Th operas given there were not public but attended by the king, the queen, the court and various important persons such as officers and ambassadors. On the accession of Philip's son, Ferdinand VI, Farinelli's influence increased. Ferdinand was a keen musician, and his queen consort, Maria Bárbara of Portugal, was a highly accomplished harpsichordist for whom Domenico Scarlatti wrote most of his sonatas. Scarlatti had been her music master when she was a princess in Lisbon and followed her to Spain after her marriage to Prince Fernando in 1729. Scarlatti became the music master to both Maria Bárbara and Ferdinand and died in their service in 1757; the musicologist Ralph Kirkpatrick acknowledges Farinelli's correspondence as having provided "most of the direct information about Scarlatti that has transmitted itself to our day"). Under Phillip V Farinelli had gradually assumed a role in the production of operas, encouraged by Queen Isabel Farnesio (Elisabeth Farnese), although having little or nothing to do with the musical side of the performances. When Ferdinand came to the throne in 1746, Farinelli was made Director of the Court Opera. His production of a magnificent opera in 1750 caused the king to dub him a Knight the Order of Calatrava. In the same year the king ordained that the house Farinelli shared at Aranjuez should be much enlarged and made more beautiful and that it should become Farinelli's residence just for himself and his staff. As producer and director of the court operatic events at the Buen Retiro palace in Madrid and at the royal seat at Aranjuez, Farinelli gradually extended his work to the creation of extraordinary illuminations and firework displays, once involving 60 thousand candles, both as part of the operas and as independent events, for instance on the king's name day. He also became involved in the small fleet of royal vessels on which the king, the queen and most of the court made excursions on the Tagus at Aranjuez. These excursions were probably instigated in 1752 without Farinelli's participation, but it may have been he who added two gilded barges to the fleet in 1753. On the excursions hunting always took place. Hunting meant that both the king and the queen shot at animals, previously driven up to an enclosure on the river bank, from the comfort of their royal barge. On the excusions from 1754 to 1757 it was so that often, but not always, Farinelli, who directed these royal excusions from 1755 onwards, if not earlier, sang arias on board the same barge, accompanied at the harpsichord by the king or the queen. Sometimes the king played solo sonatas and once Farinelli and the queen sang a duet. All of their music could be heard by the members of the court, by the other musicians and the crews on the barges and by the many members of the public on the riverbank. As the vessels arrived back, darkness having fallen, the riverbanks and the point of disembarkation were all lit up by tens of thousands of candles, organized beforehand by Farinelli. On these evenings, Farinelli sang again in public, the star in an informal concert given on a gilded barge on the river, his accompanists a king and a queen. The last excursion took place in July 1757. Farinelli's last illuminations and his last operatic production were for the king's nameday in May 1758. Queen Maria Bárbara, who attended these final festivities, died at the end of August the same year; King Ferdinand died in August 1759.

Зейнеткерлік және өлім

1759 жылы Фердинандтың орнын оның жартылай бауыры Карл III иеленді. Оның музыкаға қызығушылығы болмаған секілді: ол операны таратып, Фаринеллиді қызметтен босатып, бірақ өмірінің соңына дейін толық жалақысын беруге келісім берді. Фаринелли Италияға оралып, Болоньяның сыртындағы әдемі вилласында қалған өмірін өткізді. Ол 1732 жылы Болоньяның азаматтығын алған және вилла салу үшін жер сатып алған. Чарльз Берни, Леопольд Моцарт және оның ұлы Вольфганг Амадей, сондай-ақ Касанова сияқты көрнекті тұлғалар оны зиярат еткенімен, ол қартайған шағында жалғыздыққа ұшырады, өйткені көптеген достары мен бұрынғы әріптестерінен бұрын қайтыс болды. Оның кейінгі жылдарындағы танымал досы – Болоньядағы музыка тарихшысы Джованни Баттиста (әке деп танылатын) Мартини болды. Ол Венадағы сарай ақыны Метастасиомен хат алмасуын жалғастырды және одан бірнеше ай бұрын қайтыс болды. 1782 жылдың 20 ақпанында жазылған өсиетінде (Achivio Notarile Gambarini Lorenzo 1782 10 Gennaio 23 Xbre, 5/14, Achivio di Stato di Bologna), Фаринелли Калатрава орденінің жарғыларында белгіленгендей, Калатрава орденінің мантиясында жерленуін өтінді және Болоньядағы Санта-Кроче капуциндер монастырының зиратына қойылды. Оның мүлігіне патшалықтан алынған сыйлықтар, Веласкес, Мурильо және Жузепе де Рибераның туындыларын қамтитын суреттердің үлкен жинағы, сондай-ақ оның қамқоршыларының портреттері және оның өзінің бірнеше суреттері кірді, олардың кейбіреулері оның досы Жакопо Амигонидың, ал бірі Коррадо Джакуинтоның туындылары қазір Болоньядағы Museo Civico-да сақтаулы. Оның мүлігінде оған үлкен қуаныш сыйлаған жеті клавишалы аспаптар жинағы болды, әсіресе 1730 жылы Флоренцияда жасалған фортепиано (өсиетте "cembalo a martellini" деп аталған), Мария Барбарадан мұраға қалған және Стредивари мен Амати жасаған скрипкалар (Achivio Notarile Gambarini Lorenzo 1782 BIS, 5/14, 17, Achivio di Stato di Bologna). Фаринелли 1782 жылдың 16 қыркүйегінде Болоньяда қайтыс болды. Оның алғашқы жерленген орны Наполеон соғыстары кезінде қиратылды, ал 1810 жылы Фаринеллидің шөбересі Мария Карлотта Пизани оның сүйегін Болоньядағы Ла Сертоза зиратына көшірді. Мария Карлотта Фаринеллидің көптеген хаттарын Болонья университетінің кітапханасына сыйлады және 1850 жылы Фаринеллимен бірге сол қабірге жерленді.

Ferdinand was succeeded by his half brother Charles III in 1759. He had no time for music, so it seems: he disbanded the opera and discharged Farinelli but granted him his full salary for the rest of his life. Farinelli returned to Italy where he lived for the remainder of his life in his beautiful villa outside Bologna. He had acquired citizenship of Bologna and the land to build the villa in 1732. Though rich and still famous, visited by such notable figures as Charles Burney, Leopold Mozart and his son Wolfgang Amadeus, and Casanova, he would have been lonely in his old age, having outlived many of his friends and former colleagues. One distinguished friend of his later years was the music historian, Giovanni Battista (known as "Padre") Martini in Bologna. He also continued his correspondence with Metastasio, court poet at Vienna, dying a few months after him. In his will (Achivio Notarile Gambarini Lorenzo 1782 10 Gennaio 23 Xbre, 5/14, Achivio di Stato di Bologna), dated 20 February 1782, Farinelli asked to be buried in the mantle of the Order of Calatrava, as ordained in the statutes of the order, and was interred in the cemetery of the Capuchin monastery of Santa Croce in Bologna. His estate included gifts from royalty, a large collection of paintings including works by Velázquez, Murillo, and Jusepe de Ribera, as well as portraits of his royal patrons, and several of himself, some by his friend Jacopo Amigoni and one by Corrado Giaquinto now in the Museo Civico di Bologna. The inventory of his estate includes a collection of seven keyboard instruments in which he took great delight, especially a piano made in Florence in 1730 (called in the will cembalo a martellini), inherited from Queen Maria Bárbara, and violins by Stradivarius and Amati (Achivio Notarile Gambarini Lorenzo 1782 BIS, 5/14, 17, Achivio di Stato di Bologna). Farinelli died in Bologna on 16 September 1782. His original place of burial was destroyed during the Napoleonic Wars, and in 1810 Farinelli's great niece Maria Carlotta Pisani had his remains transferred to the cemetery of La Certosa in Bologna. Maria Carlotta bequeathed many of Farinelli's letters to University of Bologna's library and was buried in the same grave as Farinelli in 1850.

Фаринеллидің басқа да музыкалық қызметі

Фаринелли ән айтумен ғана шектелмей, сол заманғы көптеген музыканттар сияқты, шебер клавесинші де болды. Ол сонымен қатар viola d'amore-да ойнайтын. Кейде ол шығармалар жазатын, Лондонға қоштасу кантатасын (Ossequiosissimo ringraziamento деп аталатын, оның мәтінін де өзі жазған) және бірнеше ән мен ария жазды, соның ішінде Фердинанд VI-ға арналған туындыны да жазды.

Суретші мен оның заманы

Фаринелли 1600 жылдардың басында 1800 жылдардың басына дейін созылған "кастрато" дәуірінің ең ұлы, ең жетістікті және ең құрметті опера әншісі деп есептеледі. Осы кезеңде, әсіресе Никола Порпора, Алессандро Скарлатти және Франческо Дюранте сияқты композиторлардың Неаполитан мектебінен шыққан көптеген әншілер болғанмен, оның бәсекелестерінің тек бірнешесі оның әншілік шеберлігіне жақындаса білді. Каффарелли, Маттеуччо, Сифас, Сенесино, Гиззиелло, Марчези, Карестини және тағы басқалары өздерінің өте әйгілі және ерекше қабілеттерімен көзге түсті, Каффарелли, мүмкін, дауыстық жағынан ең шебер болған шығар, бірақ Фаринелли оның кішіпейілділігі, зиялылығы, қарапайым мінезі және жұмысына берілгендігі үшін де зор құрметке ие болды. Ол әріптестерін, композиторларын және импресариоларын құрметтеді, нәтижесінде олардың өмір бойына созылған достығын жеңіп алды, ал Каффарелли өте ерсілі-қарсы, қаскөйлес және өзімен сахнаны бөліскен кез келген адамды сыйламаумен белгілі болды, тіпті әріптестерінің өзінің арияларын орындағанда оларды күлдіріп, ыңыршықтап мазалады. Фаринеллидің техникалық шеберлігі оған тенордан сопраноға дейінгі барлық дауыстық регистрлерде еркін сезінуге мүмкіндік берді; ол өте жоғары емес, орташа және жоғары регистрді артық жақсы көретін, осылайша таң қалдыру үшін емес, эмоцияларды жеткізуге мүмкіндік берді (көптеген әріптестерінен айырмашылығы, олар дауыстық трюктармен көрермендерді таң қалдыруды жөн көрді). Бұл "жұмсақ" музыкаға деген көзқарас оған 22 жыл бойы Испания королінің сарайында жеке қызметте болуына көмектескені сөзсіз. Оның театрлық мансабы 32 жасында аяқталғаннан кейін, ол барлық еуропалық сахналарда мүмкін болған барлық жетістіктерге қол жеткізген, тіпті Болоньяда зейнеткерлікке шыққаннан кейін де қалаға келген әрбір шетелдік дипломат оны кездесуге болатын басты музыка жұлдызы деп санайтын.

Фаринеллидің әдебиетте, кинода, радиода, операда және театрда бейнеленген бейнелері

Фаринелли Вольтердің «Кандид» романында суреттелген. 1994 жылы Жерар Корбиу режиссерлік еткен «Фаринелли» атты фильм түсірілді. Бұл фильм тарихқа еркіндікпен қарайды, Фаринеллидің бауырласының рөлін күшейтіп, Порпораның рөлін азайтады, ал Гендельді қарсы кейіпкер ретінде көрсетеді. Әншінің испан сарайында өткізген 22 жылы және бауырласының соғыс министрі болып тағайындалуы туралы мәліметтер лезде ғана айтылады. Фаринеллидің жеке өміріне қатысты болжамдар фильмнің маңызды бөлігін құрайды, бірақ тарихшылардың пікірінше (әсіресе Патрик Барбьердің «Histoire des castrats», Париж, 1989) бұл мүлдем шындыққа жатпайды. Фильм көбінесе қияли және тарихи Фаринеллиге ұқсамайды. Операда: Фаринелли – Дэниел Аубердің Эужен Скрибтің либреттосына жазған «Ла Парт дю Дьябл» операсының кейіпкері; ағылшын композиторы Джон Барнетттің «Фаринелли» операсының бас рөлі, алғаш рет 1839 жылы Дрюри Лейнде қойылды, онда бұл рөл тенорға арналған (осы туындының өзі анонимді «Фаринелли, оу ле Буффе дю Рой» операсының бейімделуі, алғаш рет 1835 жылы Парижде көрсетілді). Жақындағы опералар: Маттео д’Амиконың «Фаринелли, la voce perduta» (1996) және Зигфрид Маттустың «Фаринелли, oder die Macht des Gesanges» (1998). Композитор және орындаушы Ринде Эккерт 1995 жылы радио үшін жазған «Диуарда жоғалған төрт ән» атты туындысында Фаринеллидің Испаниядағы уақытын заманауи көзқараспен қарастырады. Оның өміріндегі осы кезең Клэр ван Кампеннің «Фаринелли және король» (сұрақ тудыратын король – Испанияның Филипп V) пьесасының негізгі оқиғасы болып табылады, пьеса 2015 жылдың 11 ақпанынан 7 наурызына дейін Сэм Ванамейкер театрында көрсетілді. 2015 жылдың соңында Лондонның Вест-Эндегі Йорк герцогы театрына көшірілді, онда Фаринеллидің рөлі сөйлеу және ән айту бөлігіне бөлінді, ән бөлігін Истин Дэвис орындады. Ван Кампеннің «Фаринелли және король» пьесасы 2017 жылдың 5 желтоқсанынан 2018 жылдың 25 наурызына дейін Бродвейдегі Беласко театрында қойылды. Фаринеллиді Рауль Феррандо 2021 жылғы Netflix Original Series «The Cook of Castamar» сериалының «Fly Away» эпизодында сомдады.

Farinelli is represented in Voltaire's Candide. A film, Farinelli, directed by Gérard Corbiau, was made about Farinelli's life in 1994. This takes considerable dramatic licence with history, emphasising the importance of Farinelli's brother and reducing Porpora's role, while Handel becomes an antagonist; the singer's 22 years spent in the Spanish court is only vaguely hinted at, as well as his brother being appointed minister of War. Farinelli's supposed sexual escapades are a major element of the film's plot, and are totally spurious according to historians (primarily, Patrick Barbier's "Histoire des castrats", Paris 1989). The movie is largely fictionalized and bears little resemblance to the historical Farinelli. In opera: Farinelli is a character in the opera La Part du Diable, composed by Daniel Auber to a libretto by Eugène Scribe; the title role in the opera Farinelli by the English composer John Barnett, first performed at Drury Lane in 1839, where his part is written for a tenor (this work is itself an adaptation of the anonymous Farinelli, ou le Bouffe du Roi, premiered in Paris in 1835). More recent operas include Matteo d'Amico's Farinelli, la voce perduta (1996) and Farinelli, oder die Macht des Gesanges by Siegfried Matthus (1998). Composer and performer Rinde Eckert gives Farinelli's time in Spain a contemporary treatment in his 1995 work for radio, Four Songs Lost in a Wall, commissioned by New American Radio. That period in his life is also the setting for Farinelli and the King (the king in question being Philip V of Spain), a play by Claire van Kampen, which premiered at the Sam Wanamaker Playhouse from 11 February to 7 March 2015. It was transferred to the Duke of York's Theatre in London's West End in the final months of 2015, with the role of Farinelli doubled between speaking and singing, with Iestyn Davies performing the latter. Van Kampen's Farinelli and the King was performed on Broadway at the Belasco Theatre from 5 December 2017, to 25 March 2018. Farinelli is portrayed by Raúl Ferrando in the episode "Fly Away" of the 2021 Netflix Original Series "The Cook of Castamar".