Кіріспе
Пангасинан тілі австронезиялық тілдер отбасының малай полинезиялық тілдер тармағына жатады. Пангасинан тілінде Филиппиндегі Лингяен шығанағының бойындағы Лусон аралының батыс орталығында орналасқан Пангасинан провинциясында сөйлейді.
Тарих
Пангасина тіліндегі ең көне жазба жазбалар Куритан деп аталатын көне пангасина жазуымен жазылған. Тагалог тіліндегі Байбайин және ява тіліндегі Кави жазуларына байланысты жазу жүйесі. Пангасинан жазуы, ежелгі Оңтүстік-Шығыс Азияда қолданылған басқа жазу жүйелері сияқты, ежелгі Үндістанның Брахми жазуының әсерінен пайда болған және Месопотамиядағы ежелгі Шумер жерінде қолданылған шумерлік клинопись жазуынан пайда болған. Латын әліпбиі 1571 жылы испандықтар Пангасинанды жаулап алғаннан кейін енгізілді. Испанияның отарлау кезеңінде латын әліпбиін қолдану кеңінен таралды. Пангасинан тіліндегі әдебиеттердің көпшілігі латын әліпбиінде жазылған.
Пангасина тілінің қолданысы, грамматикасы, сөздіктер
Лоренцо Фернандес Косгая. Diccionario pangasinán español және Vocabulario Hispano Pangasinán (Санто-Томас колледжі, 1865). Бұл Мичиган университетінің гуманитарлық мәтіндік бастамасының Интернеттегі нұсқасында қол жетімді. Анастасио Австрия Макарег. Кастеллания тілінің пангасинан сөздігі. Екінші. ед. (Манала: Типография Amigos del pais, 1898) деп аталады. Анастасио Австрия Макарег. Испан тіліндегі пангасинан сөздігі. Үшінші басылым. (Манала: Имп. Файардо және С. 1904) деген мақаласында келтірілген. Мариано Пелишер. Пангасинан немесе каболон тілінің өнері (1904). А. Рейнер. Грамматикалық пангасинан. (Методистік миссия). 70 бет. С. А. Кедей. Сөздік Ілокано Кастеллано Ағылшын Пангасинан. 100 бетті. Жозе Ф. Лламас. Мешіт сөздігі ағылшынша тагалогша испанша пангасинан. (PBC) деп аталады. 249 бет. Сенон Гарсия. Ағылшын тілінің сөздігі (Diccionario Ingles Espanol) Илокано Пангасинан. 273 бет. Феликсберто Б. Вирай. Пангасинан тілінің дыбыстары мен дыбыс белгілері (1927). Х. Ямамото. Сөздік. (Хоналулу, Гавай, 1929 жыл). Пабло Жакобо Энрикез. Мешіт сөздігі: ағылшынша тагалогша испанша пангасина сөздігі. (Манала: Филиппин кітап компаниясы, 1952). "Илюминада М. Магно" Каталлино Палисоктың Пангасинандағы сарсуэлаларды сыни зерттеу. (1954) жылы. Пациенсия Э. Версоза. Ағылшын тілін үйреніп жатқан пангасиналықтардың стрессі мен интонациялық қиындықтары (1961). Изабель Роксас Мендоса. Ағылшын және пангасинан тіліндегі етістіктердегі аспект: қарама-қарсы талдау. (1965 ж.) Пол Моррис Шахтер. Ағылшын және пангасинан тілдерінің қарама-қарсылық талдауы (1968). Фидель де Амуррио, ақсақал Пангасина тілінің грамматикасы. (Бугаллон, Пангасинан: Rev. Фидель де Амуррио, 1970). Белен Парайно Магат. Ағылшын және пангасинан тілдеріндегі кейс және сан: қарама-қайшылықты талдау. (Кезон қаласы, 1970 жыл). А. Фернандес айыпталушы. Пангасинанның алты қаласының диалекттік географиясының зерттеуі: Баутиста, Позоррубио, Дагупан қаласы, Лингаен, Аламинос, Мангатарем. (Кезон қаласы: с. н., 1970). Ричард А. Бентон. Пангасинан сөздігі (Гавай университетінің баспасы, 1971). Ричард А. Бентон. Пангасинан тілінің анықтамалық грамматикасы (Гавай университетінің баспасы, 1971). Ричард А. Бентон. Ағылшын тіліндегі пангасинан (Гавай университетінің баспасы, 1971). Ричард А. Бентон. Пангасинанның фонотактикасы (1972). Адела Марзо Квизон. Тагалог тілінде бірдей және әр түрлі мағыналы пангасина тіліндегі туыс сөздер. (Манала: Ұлттық тіл институты, 1972). Анастасио Австра Макарег. Vocabulario Hispano Pangasinán (Кезон қаласы: Филиппин университетінің кітапханасы, 1975). Эрнесто Константино. Ағылшын тілінің пангасинан сөздігі (1975). Хулио Ф. Сильверио. Жаңа ағылшын тіліндегі филипино пангасина сөздігі (Ұлттық кітап дүкені, 1976). Хуан С. Вилламил. Қоғамдық сөйлеу, сату сөзі және пангасинандағы мақал-мәтелдер: Ағылшынша пангасина сөздігі: Ресми және кәсіби анықтамалық. (Дагупан қаласы: Марамба баспасы, 1976). Роман Мария де Бера. Gramatica Pangasinan: бірнеше алдыңғы және басқа кітаптардан алынған. (Кезон қаласы: Филиппин университетінің кітапханасы, 1979). Алта Грейс К. Гарсия. Ағылшын және пангасинан тіліндегі етістіктердің морфологиялық талдауы (1981). Роза Мария Магсано. Urduja beleaguered және басқа да очерктер пангасина тілінде, әдебиет пен мәдениет. (Манала: Каликасан баспасы, 1992). Марио "Гузе" Тунголь. Қазіргі ағылшын филиппин тілінің пангасинан сөздігі (Мерриам Вебстер, 1993). Камило Олавиано Осияс. Бабасай Омбайұлы: Х. Каниза мен Антонио Рамос. (Кезон қаласы: Филиппин университетінің Дилиман кітапханасы, 1998). Мел В. Жовелланос. А Pangasinan English, English Pangasinan Language Dictionary (Дагупан қаласы: Джубейк баспасы, 2002). Жинақта 20 000 жазба бар. Мел В. Жовелланос. Пангасинан тілі, оның ішінде Дагупан қаласының қолжазбасы. (Calasiao, Pangasinan: Corpuz Press, 2007 жылдың наурызы)