Кіріспе

Канада үкіметтік агенттігі Альберта евгеника кеңесі 1928 жылы Альберта үкіметі құрған агенттік болды, ол евгеника қағидаларына сәйкес, тұрғындардың мүгедек топтарына стерилизация енгізуге тырысты. Ол 1972 жылға дейін белсенді болды, содан кейін ол таратылды.

Шығу тегі

1928 жылы Альберта үкіметі (Альберта, Канада) евгеника туралы заң қабылдады, ол психикалық кемшілікке ұшыраған адамдарды (қазіргі уақытта дамуында кемшіліктері бар немесе психикалық бұзылыстары бар адамдар деп аталады) еріксіз стерилизациялауға мүмкіндік берді. Жыныстық стерилизация туралы заңды жүзеге асыру үшін төрт адамнан тұратын Альберта евгеника кеңесі құрылды. 1937 жылы заңға өзгерістер енгізіліп, келісімсіз стерилизацияға рұқсат берілді. 1972 жылы Заң күшін жойып, Басқарма таратылды. 43 жыл жұмыс істеген кезінде, Басқарма 5000-ға жуық жағдайды мақұлдады және 2832 стерилизация жасалды. 1995 жылы Лейлани Мьюр Альберта үкіметін заңсыз стерилизация үшін сотқа бергенде, Басқарманың іс-әрекеті көпшілік назарына түсті.

Эвгеника: ұқсас туындайды

Мендельдік тұқым қуалау принциптерін 1928 жылы генетиктер жақсы түсінгенмен, евгеника қозғалысының жақтаушылары "бір-біріне ұқсас туындайды" деген негізсіз тұжырымда ұстанып қалды. Олар әлеуметтік дегенгерейлер ұрпақ жасап, өздерінің "жағымсыз" қасиеттерін ұрпақтарына береді деп сенді. Ол кезде белгілі болғанмен, рецессивті аурулар үшін, ұқсас әрқашан бірдей емес, ал доминантты аурулар кезінде балаға берілу қаупі 50% ғана. Ақыл-ой қабілеті нашар ата-ананың ұрпағы әрқашан тұқым қуалайтын бұзылумен туылмайды. Психикалық бұзылудың фенотиптеріне қоршаған ортаның әсері әсер етеді, мысалы, неміс қызылшасы, және көбінесе жеке адамның геномына тәуелсіз.

Тарихи контекст

Альберта провинциясы Британ империясының стерилизация туралы заң қабылдаған алғашқы бөлігі болды және оны күшті түрде жүзеге асырған жалғыз Канада провинциясы болды. Евгеника сол кезде АҚШ-та кеңінен талқыланды және Британдық Колумбия мен Альбертаға американдық үрдістер әсер етті. Албертада жыныстық стерилизация туралы заң жобасына қатысты алғашқы пікірталастар кезінде АҚШ заңнамасына көптеген сілтемелер жасалды. Канада иммигранттармен қоныстанған кезде евгеника қозғалысы пайда болды және Ж. С. Вудсворт, Роберт Чарльз Уоллес және Альберта сияқты ықпалды демеушілердің қолдауына ие болды. Бес көрнекті суфражист: Эмили Мерфи, Хелен МакМурчи, Луиза МакКинни, Айрин Парлби, Нелли МакКлунг. Альбертада евгениканың жақтастары гендік қорды және қоғамды жақсартуды мақсат етіп, оң ниетпен әрекет етті. Ақылы жағынан кемтар балалардың ересектердегі жыныстық қатынасқа деген құмарлықтары фермадағы ауыр жұмыс істейтін аналарға жүктелетін ауыртпалық UFA кабинетінің министрі Ирен Парлбиге үлкен серпін берді. 1918 жылы доктор Кларенс Хинкс Канаданың психикалық гигиена жөніндегі ұлттық комитетін (CNCMH) құрды. Комитет "қылмыспен, жезөкшелікпен және жұмыссыздықпен күресуді" мақсат етті, бұл оның айтуынша, ақыл-ойдың әлсіздігімен тығыз байланысты. CNCMH және Хинкс доктор К. К. Кларкпен бірге қолға алған жобалардың бірі 1919 жылы психикалық ауруханалардың провинциялық зерттеулерін жүргізу және провинциялық үкіметке кейінгі ұсынымдар жасау болды. Бірнеше мекемеге барып, 1921 жылы жарияланған олардың зерттеу нәтижелері әлеуметтік тиімсіздік пен жемқорлықты ақыл-ой жетіспеушілігіне жатқызды және алдын алу шарасы ретінде стерилизацияны ұсынды. Олар ақыл-ойдың әлсіздігін әлеуметтік мәселелерге байланыстыратын "ғылыми дәлел" тапқандарын мәлімдеді. 1922 жылы Альбертаның Біріккен фермерлері (UFA) партиясының съезінде Альберта үкіметіне осы сауалнамаға жауап ретінде ақыл-ойы нашар ересектерді бөліну туралы заң жобасын әзірлеуге және жүзеге асыруға шақырылды. Сонымен қатар, үкіметтен Альбертада стерилизация бағдарламасын жүзеге асырудың мүмкіндігін зерттеуді сұралды. Денсаулық сақтау министрі Р. Г. Рид евгениканың жақтастарына провинциялық үкімет стерилизация бағдарламасын қолдайтынын және тек қоғамдық пікірдің жетілуін күтіп отырғанын айтты. Альбертаның фермалық әйелдер бірлестігі стерилизация заңдарын қолдады, ал мүшелері заң шығару үшін UFA үкіметімен байланыстарын пайдаланды. 1924 жылы сайлау науқанында президент Маргарет Ганн: "Демократия ешқашан дегенгерейлерге арналған емес" деп жариялады. Евгениканың жақтаушылары "қате" ұрпақтары бар отбасылар провинцияға, әсіресе экономикалық қиындықтар кезінде, қаржылай ауыртпалық әкеледі деп түсіндірді. 1927 жылы 25 наурызда Джон Э. Браунлидің УФА үкіметіндегі ауыл шаруашылығы және денсаулық министрі Джордж Ходли жыныстық стерилизация туралы заң жобасын ұсынды. Заң жобасы үлкен қарсылыққа ұшырады, ең алдымен консервативті және либералды партиялар, және екінші оқылымда өтпеді. 1928 жылы 23 ақпанда заң жобасы қабылданды. 1928 жылы 21 наурызда вице-губернатор жыныстық стерилизация туралы заңға патшалық келісім берді. UFA енгізген Заң Уильям Аберхарт пен Эрнест Мэннингтің келесі әлеуметтік несиелік үкіметтері кезінде, 1937 жылы Заңға келісімсіз стерилизацияға рұқсат беру үшін өзгерістер енгізген және Прогрессивті консервативті үкіметінің бірінші жылында сақталған. Питер Логхидтің прогрессивті консервативті үкіметі билікті қолға алғаннан кейін, Альберта евгеника кеңесі ақыры таратылды және 1972 жылы Жыныстық стерилизация туралы заң күшін жойды.

Басқарманың құрылымы

Альберта евгеника кеңесі провинцияның евгеника бағдарламасын басқару үшін құрылды. Жыныстық стерилизация туралы заң бойынша төрт адамнан тұратын кеңес әр жағдайда стерилизацияның белгілі бір адамға лайықты екенін анықтайды. Заң бойынша, психикалық аурулар мекемелерінде жатқан немесе ауруханадан шыққан науқастардың жағдайын қарауға және қажет деп тапса, оларды стерильдеуге бұйрық беруге билік берілген. Операция жүргізу үшін пациенттің, ата-анасының немесе қамқоршысының келісімі сияқты бірауыздан шешім қабылдау қажет болды. Заң оның басқарма мүшелеріне арнайы талаптар қойды: екі мүшесінің Альберта университетінің Сенаты мен Дәрігерлер колледжінің кеңесі ұсынған дәрігер болуы керек еді. Медициналық емес басқа екі мүшесін вице-губернатор тағайындады және олар беделді болды.

Басқарманың отырыстары мен рәсімдері

Алберта евгеника кеңесінің алғашқы отырысы 1929 жылдың қаңтар айында өтті. 1929 жылдың наурыз айында өткен екінші отырысында Басқарма тоқсан сайынғы отырыстарында орындалатын хаттаманы бекітті. Алберта психикалық ауруханаларының директорлары жиналыстарда әрқайсысы стерилизацияға қарастырылған адамдардың баяндамаларымен бірге кеңеске кейіпкерлерді ұсынды. Бұл жинақтамада: отбасылық тарих, жыныстық тарих, медициналық тарих және диагноз, жеке тұлға, психоәлеуметтік даму, білім, IQ тестілеу нәтижелері, қылмыстық дерек, этникалық, дін, жас және басқа да мәліметтер бар, олар Басқарманың шешімін қабылдауда пайдаланылуы мүмкін. Альбертадағы психикалық аурулар мекемелерін ұсынуға: Понокадағы Альберта ауруханасы, провинциялық оқу мектебі (кейіннен Альберта мектеп ауруханасы / Деерхоум және Миченер орталығы деп аталады) Ред-Дирдегі және Оливердегі Альберта ауруханасы кірді. Содан кейін пациенттермен кеңесте сұхбат жүргізіліп, стерилизация туралы ұсыныстар жасалды. Егер олар қатыса алмаса, кейде мүшелер науқасты өздерінің мекемелеріндегі палатада көреді. Бастапқыда барлық операциялық процедураларға пациенттердің, олардың ата-аналарының немесе қамқоршыларының келісімі қажет болды. Бұл іс бойынша құзыретті хирург тағайындалды, алайда заң бойынша олар азаматтық іс қозғауға міндетті емес. Операциялардың әртүрлі түрлері: вазектомия, сальпингектомия (түтікті байлау), орхидектомия (жатыршаларды алу), овуляция (жатыршаларды алу) және кейде гистерэктомия. Операциялар басқарма белгілеген ауруханаларда жүргізілді. Тағайындалған кеңес мүшелері мен баяндамашылармен қатар, басқа мамандар, көмекші қызметкерлер немесе келушілер пациенттермен сұхбаттасуға қатысуға жат емес еді. Кеңестің отырысына әдетте 4-15 адам қатысады, яғни бір кездесуге орташа есеппен 8,4 адам қатысады. Орташа алғанда, Басқарма әрбір істі қарауға шамамен 13 минут жұмсады, ал мүшелер бір отырыста шамамен 13 істі талқылады. Басқарма барлық қарастырылған істер бойынша жеке деңгейдегі файлдарды сақтады. Басқарманың басты мәселелерінің бірі - қаралған адамдардың санын бақылау болды. Отырыс барысында 63% мүшелері жалпы мәселелерді талқылауға, нысандарға қол қоюға және хат-хабарларды қарауға уақыт жұмсаған.

Жыныстық стерилизация туралы заңға өзгерістер

1937 жылы 400 операция жасалып, заңға өзгерістер енгізілді. Бірінші түзету 1935 жылы Социалдық несие үкіметі билікке келгеннен кейін көп ұзамай жасалды. Жаңа Денсаулық сақтау министрі Уоллес Уоррен Крос тек жүздеген адамның стерильденгеніне қатты қайғырды, ал мыңдаған адам стерильденген, бірақ келісім талаптары бойынша емес. Заңнаманың өзгеруінен кейін, егер адамдар психикалық кемшіліктер ретінде қаралса, олардың стерилизациясына келісім берудің қажеті қалмады. Осы түзетуден бір ай өткен соң, Альберта евгеника кеңесінің арнайы отырысы өткізілді. 1937 жылғы түзетудің тағы бір бөлігі Кеңестің өкілеттігін арттырды: егер Кеңестің "ақылды ата-аналық қабілеті жоқ" деп тапса, стерилизация процедуралары мақұлданды. Бұл түзетудің табыстылығы 1937 жылы екі психикалық денсаулық саласының мамандары Р. Р. Маклин мен Э. Дж. Кибблвайт жариялаған мақалада атап өтілді, онда олар Басқарма өз жұмысын жалғастыра алатын қарапайымдылықтың артуын атап өтті. 1942 жылы қосымша түзетулер енгізіліп, заңның қолданылуы психикалық аурулармен ауыратын адамдарды қамтиды. Сифилис, эпилепсия және Хантингтон хореясы бар психоз емес адамдар енді Заңның аясында болды; алайда, белгісіз себептермен, Басқарма бұл жағдайларда келісім әлі де қажет деп мәлімдеді.

Басқарманың іс-әрекеттері

1929 және 1972 жылдар аралығында Альберта евгеника кеңесіне 4785 іс ұсынылды және олардың 99% мақұлданды. Барлық мақұлданған істердің 60%-ы аяқталды, нәтижесінде 2 832 бала мен ересекті стерильдеу болды. Рұқсат берудің болмауы мен кейіннен стерильдеудің арасында жоғары байланыс болды: барлық ұсынылған және бекітілген жағдайлардың 89% -ында стерильдеуге келісім қажет емес, ал келісім қажет болған жағдайлардың 15% -ында. 1940 жылдардан бастап әйелдер ерлерге қарағанда кеңесіне көбірек ұсынылды, тіпті олар қоректендіру мекемелеріндегі барлық науқастардың 40% -дан азын құраса да. Орташа алғанда, комиссияға ұсынылған барлық әйелдердің 64% -ы стерильденді, ал еркектердің 54% -ы. 2832 стерилизация процедурасының 58% әйелдерге жасалды. Әйелдердің артық қатысуы жыныстық рөлдердің күтіміне әсер етуі мүмкін, бұл әйелдер "ақылды ата-аналық қабілетке ие емес" деп саналды. Әйелдерден басқа, комиссия жасөспірімдер мен жас ересектерді стерилизация үшін мақсат етті. Олар сол кездегі Альберта халқының 20% -дан азын құраса да, олар барлық ұсынылған жағдайлардың 44% -ын және барлық стерилизация жағдайларының 55% -ын құраған. 40 жастан асқан науқастар аз қамтылған, өйткені кеңес өз күшін "бала тудыру жасындағы" адамдарға - ұрпақ алу мүмкіндігі бар және көбірек мүмкін адамдарға арнады. Төрт онжылдықта Түпкүлгі халықтар (яғни, алғашқы халықтар, метистер және инуиттер) Басқарманың іс-әрекеттерінің басты нысанасы болды. Алберта тұрғындарының 2 - 3% ғана құрайтын олар барлық стерилизация жағдайларының 6% -ын құрады. Комиссияға ұсынылған барлық аборигендер жағдайларының 74% стерилизацияға әкелді. Азық-түлік мекемелеріне қатысты, Понокадағы Альберта ауруханасы барлық қаралған жағдайлардың 60% -ына жауап берді, содан кейін провинциялық оқу мектебі мен Ред-Дирдегі Deerhome 25% -ға, ал Оливердегі Альберта ауруханасы 14% -ға жауап берді.

Басқармадағы дау

Альберта евгеника басқармасының іс-әрекеттерінің басым бөлігі құпия түрде жүргізілді, ол қоғамдық сын мен заңнамалық бақылаудан қорғалды. Осы құпиялылық пен ашықтықтың жоқтығы, сондай-ақ провинциялық үкімет пен қоректендіруші мекемелердің ынтымақтастығы Басқарманың Заңмен қамтылмаған заңсыз іс-әрекеттерді жүргізуіне әкелді. Басқарма барлық ұсынылған істердің 99% -ын мақұлдағаны оның рәсімдерінің дұрыстығы мен есеп беруіне күмән келтіреді. Кейбір жағдайларда пациенттердің IQ баллдары Комиссия стерилизация үшін белгілеген критерий баллдан жоғары болған кезде де мақұлданды. Кейде хирургтар комиссия мақұлдамаса да операция жасайтын. Сондай-ақ, бала тумайтын адамдарға стерилизация процедуралары тапсырылды. Бұл, әсіресе, Даун синдромы бар 15 жігіттің тобында медициналық зерттеулер мақсатында ұрық биопсиясы тінін хирургиялық жолмен алып тастады.

Жою

Питер Логгид бастаған Прогрессивті консервативті партия 1971 жылы билікке келді және бір жылдан кейін Альбертаның құқық туралы жарлығын қабылдады. Көп ұзамай жаңа провинциялық үкімет Жыныстық стерилизация туралы заңды алып тастады және Альберта евгеника кеңесін үш себеппен бүлдірді: Ең алдымен, Заң негізгі адам құқықтарын бұзды. Ол қазіргі кезде күмәнді ғылыми негіздемеге ие медицина мен генетика теорияларына негізделген. Заңда көп түсініксіздіктер болды, әсіресе хирургтарды азаматтық жауапкершіліктен босату туралы бөлімде. 1990 жылдардың ортасында 1959 жылы еріксіз стерилизацияның құрбаны болған Лейлани Мьюр Альберта үкіметін заңсыз стерилизация үшін сотқа берді. 1995 жылы іс толық сотқа өтті, Мьюр 1996 жылы жеңіске жетті және оған 1 миллионға жуық канаддық доллар зиянды өтеу және сот шығындары төленді. Мьюрдің сотқа дейінгі ісін бастағаннан бері 850-ден астам зардап шеккендер Альберта үкіметінен сотқа шағымданды; олардың көпшілігі соттан тыс шешіліп, 142 миллион канаддық доллар өтемақы тағайындалды.