Кіріспе
Ennio Flaiano; 5 наурыз 1910 - 20 қараша 1972) - итальяндық сценарист, драматург, романист, журналист және драма сыншысы. Федерико Фелинимен бірге жұмыс істегені үшін танымал болған Флайано итальяндық режиссермен бірге он сценарий жазды, соның ішінде Ла Страда (1954), Ла Дольче Вита (1960) және 81⁄2 (1963).
Ennio Flaiano (5 March 1910 – 20 November 1972) was an Italian screenwriter, playwright, novelist, journalist, and drama critic. Best known for his work with Federico Fellini, Flaiano co wrote ten screenplays with the Italian director, including La Strada (1954), La Dolce Vita (1960), and 8½ (1963).
Өмірбаян
Флайано Cineillustrato, Oggi, Il Mondo, Il Corriere della Sera, Omnibus және басқа да танымал итальяндық газеттер мен журналдарға жазды. 1947 жылы ол "Темпо ди уцидере" (Мирьям, өлтіруге уақыт және қысқаша) романы үшін Стрега сыйлығын жеңіп алды. Роман итальяндық шабуыл кезінде (1935-36) Эритреяда орналасқан. Романда итальяндық офицердің эритреялық әйелді зорлап, кейін өлтіргені және содан кейін оның әрекеті туралы естелікпен азап шеккені туралы әңгімеленеді. Басты кейіпкердің айналасындағы құнарсыз пейзаж ішкі бостандық пен мағынасыздықты білдіреді. Бұл - Шығыс Африкадағы итальяндық отаршылдықтың қылмыстарына қарсы тұратын итальяндық әдебиет шығармаларының бірі. Роман 60 жыл бойы үздіксіз басылып келеді. 1989 жылы Джулиано Монтальдо режиссерлік және Николас Кейдж басты рөлді сомдаған осы тақырыпта фильм түсірілді. 1971 жылы Флайаноның жүрек ауруы алғаш рет пайда болды. "Барлығы да өзгеруі керек" деп жазды ол жазбаларында. Ол көптеген еңбектерін ретке келтіріп, жариялады, бірақ оның естеліктерінің басым бөлігі қайтыс болғаннан кейін жарияланды. 1972 жылдың қарашасында Corriere della Sera басылымына түрлі автобиографиялық шығармалар жаза бастады. Сол жылдың 20 қарашасында ол емханада тексерістен өтіп жатқанда, екінші рет жүрек ауруына шалдықты да, қайтыс болды. Оның қызы Леле ұзақ ауырып, 1992 жылы 40 жасында қайтыс болды. Оның әйелі Розетта Рота, математик және математик Джан Карло Ротаның әпкесі 2003 жылы қайтыс болды. Бар отбасы Римге жақын Макарезе зиратында бірге жерленген.
Флайаноның Рим қаласы
Флайаноның есімі Риммен ажырамас байланыста, ол қаланы жақсы көретін және жек көретін, өйткені ол оның қалалық дамуы мен құлдырауларының, оның жамандықтары мен жақсылықтарының қасіретке ұшыраған куәгері болды. "Сатирик жалғыздық" атты еңбегінде Флайано өзінің Римге қатысты көптеген үзінділер қалдырды. Римнің Монтесакро ауданында LABit театр труппасы 1952 жылдан бастап ол тұрған үйдің қасбетіне ескерткіш тақта орнатты. Рихард Эдер деген сыншы Newsday журналында былай деп жазды: "Еннио Флайаноның өлгенін оқығанда, Римдегі бір алаңда тұрған және жол тығынынан көңілі көтерілген Овидийдің немесе Марциалдың бюстін елестетумен бірдей. Өзінің антикалық, меланхоликалық ирониясында Флайано қазіргі сәтті сатиралық етіп, өзін уақыт ретінде көрсетті".
Әдеби стилі
Флайано - бір мезгілде қайғылы да қатал, жақсы және ирониялы моралист, ертегілік шығармалар мен басқа да прозалық жазбаларды шығарды, олар түпнұсқа сатирикалық тамырмен және қазіргі шындықтың қарама-қайшылықты аспектілерін қорлаған көркемдік сезіммен қамтылған. Ол итальян тіліне "saltare sul carro del vincitore" ("жеңімпаздың күймесіне секіру") деген сөз тіркесін енгізді. "Via Veneto Papers" атты кітабының соңғы бөлімінде журналист Джулио Вилла Санта Флайаноның өлімінен екі апта бұрын Швейцарияның итальяндық радиосына берген сұхбатын енгізді. Сұхбат келесідей аяқталды: Вилла Санта: Бүгін кешке маған, Флайано, сіз өзіңізді бұрын-соңды ешқашан жасамағандай ашып, сіздің әзіл-сықағыңыздың артында қайғы-қасіретті және ең бастысы сенімді көрсеттіңіз. Бірақ бұл мені шынымен басқа дәуірден емес, басқа дәуірден келген адам екеніңізге күмәндануға мәжбүр етеді; бұл негізсіз күдік пе? Флайано: Бұл заңдылық. Біз өзіміздің кім екенімізді білмейміз, біз тек жүгіміз жоқ көптеген жолаушылармыз, біз жалғыз дүниеге келіп, жалғыз өлеміз. Бірде бір жазушы өз кітабында менің сөздерімді келтірді. Ағылшын тіліндегі аудармасында ағылшын жазушысы менің атымды Энниус Флаян деп аударды. Бірнеше айдан кейін біз Римдегі бір мейрамханада кездесіп, таныстық. Ол, әрине, ыңғайсыз сәтке тап болды, өйткені ол бұл ежелгі жазушының әлі тірі екеніне сенбеді. Алайда, біз оның дұрыс екенін көрсететін менің кейбір мінез-құлқым мен өмір салтым бар екеніне келістік. Мүмкін мен осы жаста емеспін, осы жаста емеспін. Мүмкін мен басқа әлемге тиесілімін: мен Juvenal, Martial, Catullus оқығанда өзімді көбірек үйлесімді сезінемін. Мүмкін, мен әлі де ежелгі римдікпін, тарих оны ұмытып кеткен, басқалар менден жақсы жазған нәрселер туралы жазуға, атап айтқанда, қайталап айтайын, Катулл, Марсиал, Ювеналь. (251-бет)
Villa Santa: This evening it seems to me, Flaiano, that you have opened yourself up as perhaps you have never done before, that you have revealed an anguish and above all a faith behind your humour. But this gives rise to the suspicion in me that at bottom you are a man from another period if not from another age altogether; is that an unfounded suspicion? Flaiano: It's a legitimate one. We don’t know who we are, we are just so many passengers without baggage, we are born alone and we die alone. A writer once quoted me in a book of hers, and in the English translation the English writer translated my name as Ennius Flaianus, thinking that this Ennio Flaiano was some Latin author. A few months later we met each other in a restaurant in Rome and were introduced and, naturally, she experienced an awkward moment, for she didn’t think that this ancient writer was still alive. However, we did agree that certain characteristics of my person, a certain style of life, indicated that she was right. I perhaps was not of this age, am not of this age. Perhaps I belong to another world: I feel myself more in harmony when I read Juvenal, Martial, Catullus. It's probable that I’m an ancient Roman who is still here, forgotten by history, to write about the things that the others wrote about far better than I – namely, let me repeat, Catullus, Martial, Juvenal. (p. 251)
Флайано сыйлығы
1975 жылы оның құрметіне Флаяно сыйлығы құрылды. Кино, театр, шығармашылық жазу және әдеби сын саласындағы жетістіктерді мойындаған халықаралық сыйлық жыл сайын Флайаноның туған қаласы Пескарада беріледі.
Цитаталар
Тазалық - әдепсіз адамдардың көзқарас. Мен қатты ашуландым, түстен кейін ұйықтай алмадым. Егер халықтар бір-бірін жақсырақ білсе, бір-бірін көбірек жек көрер еді. Отыз жылдан кейін Италия үкімет ойлағандай емес, теледидар нұсқағандай болады. Италияда фашистер екі топқа бөлінеді: фашистер мен антифашистер. Өкініш менің махаббат әңгімелерімде кейін пайда болған, енді ол менің алдымда. Италиялықтар жеңімпаздарды құтқаруға әрдайым дайын. Италия - екі нүкте арасындағы ең қысқа сызық арабеске болып табылатын ел.