Кіріспе
1939 жылы Говард Линдсей мен Рассел Крауздың "Әкемен өмір" пьесасы – Кларенс Дейдің 1935 жылы жинақтаған әзілді автобиографиялық әңгімелер кітабынан бейімделген 1939 жылғы пьеса. Бродвейдегі қойылым 401 апта бойы 3224 рет көрсетіліп, Бродвейдегі музыкасыз қойылымдар арасындағы ең ұзақ сақталған рекордты иеленді, және ол рекордты қазірге дейін сақтап тұр. Пьеса 1947 жылы көркем фильмге, ал кейін телесериалға бейімделді.
Life with Father is a 1939 play by Howard Lindsay and Russel Crouse, adapted from a humorous autobiographical book of stories compiled in 1935 by Clarence Day. The Broadway production ran for 3,224 performances over 401 weeks to become the longest running non musical play on Broadway, a record that it still holds. The play was adapted into a 1947 feature film and a television series.
Кітап
Кларенс Дей отбасы мен өмірі туралы әзіл-қалжыңмен жазды. Оның әкесі Кларенс "Клэр" Дей туралы әңгімелер алғаш рет "The New Yorker" журналында жарияланды. Олар Уолл-стриттегі шаршаған, көптеген міндеттерге бауыр басқан брокердің бейнесін көрсетеді, ол отбасынан барлық нәрсенің мінсіз болуын талап етеді. Ол қызметкерлеріне, аспазшысына, әйеліне, жылқысына, сатушыларына, мерекелерге, балаларына және әлемнің оның қатаң талаптарына сай өмір сүре алмайтынына қаншалықты наразылық білдірсе, соғұрлым оның отбасына күлкілі де сүйкімді болып көрінеді, олар бар кемшіліктеріне қарамастан оны жақсы көреді. 1936 жылы, оның қайтысынан кейін жарық көрген Дейдің кітабы 1890 жылдардағы Нью-Йорктегі жоғарғы орта таптың отбасылық өмірінің картинасын салады. Әңгімелер мейірімді иронияға толы. Дейдің қарапайым, фактілік стильде жазуы күнделікті жағдайлардағы комедияны ерекше атап көрсетеді.
Өндіріс
1939 жылғы Бродвей қойылымы жеті жылдан астам уақыт бойы Бродвейдегі музыкалық емес қойылымдардың ішіндегі ең ұзаққа созылған қойылым рекордын сақтап келеді. Бұрынғы рекордты 1947 жылдан 1972 жылға дейін барлық уақыттағы ең ұзаққа созылған Бродвей пьесасы ретінде иеленді. Қойылым 1939 жылдың 8 қарашасында «Империя» театрында ашылып, 1945 жылдың 8 қыркүйегіне дейін сол сахнада көрсетілді. Содан кейін «Бижу» театрына көшіріліп, 1947 жылдың 15 маусымына дейін, ал соңғы көрсетілімдері 1947 жылдың 12 шілдесінде «Алвин» театрында болды. Барлығы 3,224 қойылым ойналды. Пьесаны Оскар Серлин продюсерлік етті, қоюшысы – Бретайн Виндуст, декорациялары мен костюмдерін Стюарт Чейни жасады. Басты рөлдерде Говард Линдсей, оның әйелі Дороти Стикни және Тереза Райт ойнады.
Кейінгі туындылар
Бродвей қойылымымен бір мезгілде продюсерлер 214 қалада өнер көрсеткен 11 гастрольдік топты жіберді. "Атамен өмір сүру" пьесасының әуесқойларға арналған құқықтары 1948 жылы жарияланды, ал келесі жылы пьеса 187 рет қойылды, оның ішінде "Түзек ойыншылар" театрындағы қойылымда сахналық безендіру мәселесі бойынша Warner Films компаниясымен кеңес алынды. 1953 жылы CBS және NBC телеарналарында тікелей эфирде көрсетілген Ford компаниясының 50 жылдығына арналған шоуды Оскар Хаммерштейн II ашты, ол пьесадан Howard Lindsay және Dorothy Stickney бастапқы актерлік құрамымен бірге сахналық көріністі таныстырды. Ford шоуына 60 миллион көрермен қызығушылық танытты. Телевизия сыншысы Том Шейлс бұл эфирді "телевизия тарихындағы маңызды оқиға" және "50-ші жылдар мәдени өміріндегі маңызды кезең" деп еске алды. Нью-Йорктегі жалғыз ірі қайта қойылым 1967 жылы City Center сахнасында Лион Эймс пен Дороти Стикнидің қатысуымен шектеулі уақытқа ғана қойылды. Сыншы Винсент Кэнби бұл қойылымды "жайлы, әдемі сурет" деп сипаттады. Кәсіби қайта қойылымдар қазір сирек болса да, "Атамен өмір сүру" пьесасы Вирджиниядағы American Century Theatre (2009) және Огайодағы Victorian Players (2014) сияқты әуесқой театрлармен үздіксіз қойылуда.
Сыни қабылдау
Нью-Йорк Таймс газетінің сыншысы Брукс Аткинсон өзінің шолуында былай деп жазды: "Кез келген адам ерте не кеш "Әкемен өмір" спектаклін көруге тиіс, ол кеше ғана Империя театрында ашылды. Кейіннен қайтыс болған Кларенс Дейдің деспоттық әкесі туралы әзіл-қалжыңдағы суреттері Говард Линдсей мен Рассел Крауздың керемет комедиясына айналдырылды және оны американдық фольклорымыздың нағыз бейнесі деп санау керек". "Әкемен өмір" "Табак жолынан" озып, Бродвейдегі ең ұзақ сахналанған пьеса болғанда, "Бостон Пост" газетінің Эллиот Нортон оны "адамгершілікке толы, шын жүректен күлкілі және ешқандай зиянсыз" деп мақтады, осылайша театрға барушы көпшілікке деген сенімін қайта жаңартты. Заманауи ғалым Джордан Шилдкроут "Әкемен өмір" пьесасын "кейіпкерлердің билікті күшпен басып, соңында жеңіске жететін комедия" деп сипаттайды, бұл пьесаға консервативті кезеңге деген сағыныш сезімін тудырады, сонымен қатар жұмсақ қарсылық пен авторитаризмге қарсылық танытудан ләззат алуға мүмкіндік береді.
Бейімделулер
"Әкемен өмір" 1938 жылғы 6 қарашада CBS радиосының "The Mercury Theatre on the Air" эфиріне бейімделді. Орындаушылар құрамына Орсон Уэллс (Әке), Милдред Натвик (Ана), Мэри Уикс (Жұмыспен қамту кеңсесінің меңгерушісі), Элис Фрост (Маргарет) және Артур Андерсон (жас Кларенс Дей) кірді. "Әкемен өмір" пьесасының театрлық бейімделуі 1947 жылы Майкл Куртиздің режиссерлігімен фильмге айналды, онда Уильям Пауэлл мен Айрин Данн Кларенс пен оның әйелі рөлінде ойнады, ал Элизабет Тейлор, Эдмунд Гвенн, Засу Питтс, Джимми Лайдон және Мартин Милнер көмектес рөлдерде ойнады. Алты жыл өткен соң, фильм Леон Эймс пен Лурен Таттлдың қатысуымен телесериалға бейімделді, ол 1953 жылдың қарашасынан 1955 жылдың шілдесіне дейін CBS телеарнасында көрсетілді. Бұл сериал Голливудтан таратылған желілік теледидар үшін түсті эфирдегі алғашқы бағдарлама болды. Фильм (сериал емес) және оның аудиожазбасы 1975 жылы жалпыға қолжетімділікке кірді.