Кіріспе
Англияның Корнуолл аймағындағы Карн-Эуньи археологиялық ескерткіші 20 метрден аса ұзын, жақсы сақталған жер асты жолы – фогуымен әйгілі. Бұл фогу жер бетінен біршама төменде жатыр және ірі тас плиталармен жабылған. Ескерткіш Рим кезеңінің соңында тасталып кеткен.
Carn Euny is best known for the well preserved state of the large fogou, an underground passageway, which is more than 65 feet (20 m) long. This fogou runs just below the surface of the ground and is roofed with massive stone slabs. The site was abandoned late in the Roman period.
Орналасқан жері
Карн-Юни Корнуоллдың оңтүстік-батысында, Пенвиф ауданында, Санкрид ауылының жанында орналасқан. Археологиялық ескерткішке кез келген уақытта кіруге болады және кіру ақысыз. Жақын жердегі Брэн шағын ауылында тұрақтап қоюға болады. Бұл жерге темір ғасырындағы Каер Бран бекінісі қарап тұрады. Тағы бір ұқсас романо-британдық қонысы солтүстік-шығысқа қарай 10 шақырым жерде орналасқан. Карн-Юниді Корнуолл мұрасы қоры басқарады.
Құрылыс
Карн-Юниде ерте неолит кезеңінен бастап адам қызметінің іздері анықталған. Темір дәуіріндегі қамыс пен саздан, сондай-ақ ағаштан салынған дөңгелек үйлер б.з.д. 500-400 жылдары салынды, ал б.з.д. 1 ғасырдан бастап олар тас үйлерге алмастырылды. Бұл тас үйлердің кейбіреулері б.з. 200-400 жылдары аралығында "ірі, тас "аулалы" үйлермен" ауыстырылды. Жеті бір бөлмелі, дөңгелек және сопақ пішіндес тас үйлер, сондай-ақ үш аулалы үй сақталған; аулалы үйлер тек Корнуоллда ғана табылған. Осы кезеңде Карн-Юни тұрғындары егіншілікпен, мал шаруашылығымен, саудамен және, мүмкін, қалайы өндірумен айналысқан. Мұндағы шаруашылыққа 40 акр жер кіреді, ол егістік шекарасымен қоршалған, бұл осы елді мекеннің өңделген жері болуы мүмкін.
Еуни құдығының шіркеуі
Елді мекеннің батысында екі көне құдық орналасқан. Олардың бірі 1893 жылы жарық көрген Англияның қасиетті құдықтары туралы аңыз әңгімелерінде (The Legendary Lore of the Holy Wells of England) Уильям Борлаздың (1750 жылдары жазған) мына сөздерімен аталады: «Мен жылдың соңғы күні осы құдыққа тап келдім, сол күні ол ең басты және емдік күштерін көрсетеді екен. Жақын маңайғы приходтан келген екі әйел балаға су шашумен айналысып жатты. Екеуі де маған сендірді, егер адам Сент-Эуни құдығынан пайда көруді қаласа, мамыр айының алғашқы үш сәрсенбісінде келіп жуыну керек. Ішек ауруынан (мезентериялық ауру) зардап шегетін балаларды Chapel Uny widderschynnes-ке үш рет батырып, widderschynnes-ті құдықтың айналасына үш рет сүйреп апару керек». Бұл құдық Сент-Евринус немесе Юни құдығы (яғни Сент-Эуни құдығы) деп те аталады және оны Карн-Бреадағы Сент-Эуни құдығымен шатастыру мүмкін.