Кіріспе
1961 жылы жарық көрген Джон Ле Карредің "Өлілерді шақыру" романы - Джон Ле Карредің 1961 жылы жарық көрген алғашқы романы. Ол Джордж Смайлиді, Ле Карредің қайталанатын кейіпкерлерінің ішіндегі ең танымал кейіпкерін, Ұлыбританиядағы Шығыс Германияның тыңшылары туралы әңгімеге енгізеді. Ол сондай-ақ Британдық барлау қызметінің ойдан шығарылған нұсқасын таныстырады, ол Кембридж циркіндегі орналасқан жері үшін "Цирк" деп аталады, ол МИ6-ға негізделген және Ле Карре тыңшы романдары бойынша қайталанады. Call for the Dead фильмге "Өлімге әкелетін іс" (1966) ретінде бейімделген.
Call for the Dead is John le Carré's first novel, published in 1961. It introduces George Smiley, the most famous of le Carré's recurring characters, in a story about East German spies inside Great Britain. It also introduces a fictional version of British Intelligence, called "the Circus" because of its location in Cambridge Circus, that is apparently based on MI6 and that recurs throughout le Carré's spy novels. Call for the Dead was adapted for film as The Deadly Affair (1966).
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Соғыс кезінде Германияда жасырын экскурсиядан кейін Джордж Смайли Англияға оралып, леди Энн Серкомбке үйленеді. Смайли адал күйеуі болса да, Энн адал емес, ол Кубалық жарыс жүргізушісімен қарым-қатынас жасайды. Смайли, шексіз өзін-өзі бақылау және өзін-өзі қорлау, ештеңе істемейді, және оның орнына Энн олардың қаржысын пайдалануды жалғастырады, ал ол Лондонның Челси ауданындағы Байвотер көшесіндегі үйінде өмір сүруді жалғастырады, неміс поэзиясына деген сүйіспеншілігімен және оның жұмысымен алаңдатады. Смайлиді таңертеңгісін цирк кеңесшісі Мастон шақырады. Кездесудің мақсатына сенімді емес, ол таксимен сапар шегеді, сыртқы істер министрлігінің мемлекеттік қызметкері Сэмюэл Феннан әдеттегі қауіпсіздік тексеруінен кейін өзін-өзі өлтіргенін біледі. Сұхбат беруші Смайли Феннанның Ұлыбритания Коммунистік партиясының бұрынғы мүшелігіне қатысты анонимді хат алғанға бірнеше күн бұрын қарамастан, оны ақтаған болатын. Феннанның жеке кабинеті болмағандықтан, Смайли сұхбатты Лондон арқылы түскі асқа серуендету кезінде бейресми түрде өткізуді ұсынды. Мастон оған тергеу басталатынын айтады және Смайлиді өз-өзіне қол жұмсау үшін кінәлай бастайды. Смайли Феннанның үйіне барады, онда ол Феннанның әйелі Эльзамен кездеседі. Эльза, күйеуі сияқты, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Еуропадан келген еврей иммигранты болды және соғыс барысында нацистер концентрациялық лагерьге қамап қойды. Фенналардың үйінде Смайли телефонға жауап береді, ол цирктен өзіне деп санайды. Оның орнына, ол телефон станциясынан таңғы сағат 8:30-да сұралған қоңырау екенін біледі, бұл Смайлиге күмәнді болып көрінеді. Смайли тергеу барысында инспектор Менделмен кездеседі. Мендел зейнетке шығу алдында тұр, ол Феннан ісі аяқталғаннан кейін зейнетке шығады. Ол телефон станциясынан Эльзаға күдік білдіретін Феннанның шақыруын сұрағанын растайтын ақпаратты алады. Осыған қарамастан, Мастон Смайлиге өлімді одан әрі тергеуден бас тартуды бұйырады. Сол күні кеңседе кешкіге дейін жұмыс істеп, Смайли Феннанның алдыңғы түні жіберген хатын алады. Смайли енді Феннанның кездесудің алдын алу үшін өлтірілгеніне сеніп, Феннанның хатына бірден бас тарту туралы хат жазады және оны Мастонға жіберуге қалдырып, Феннанның хатына қосады. Кейбір тапсырмаларды орындағаннан кейін, мысалы, киіз үйге барғаннан кейін, Смайли үйге оралады, бірақ үйінің қонақ бөлмесінде бірдеңе болып жатқанын байқайды. Ол есігін қағып, қасына келген бойлы, сұлу, қарапайым бейтаныс жігітті кездестіреді. Киім-кешек жеткізу қызметіне қатысып, ол үйіне кіруден аулақ болады және жолда тұрған жеті көліктің нөмірлерін байқап алады. Енді Менделмен бірге тұрып, оған өз бетінше жұмыс істеуге көмектесуге келіседі, екеуі Адам Скарр есімді дилердің бір көлігін қадағалайды. Жартылай кәсіби қылмыскер Скарр Менделге ол көлікті "Блонди" деп аталатын бейтаныс адамға жалға беріп отырғанын айтады, ол Смайлидің кіргізушісінің сипаттамасына сәйкес келеді. Алайда, Мендель мен Скарр сөйлесіп жатқанда, "Блондинканың" көлігін іздеп жүрген кезде Смайлиге шабуыл жасалып, ауруханаға жатқызылады, ал Скарр Мендельдің кетуінен кейін өлтіріледі. Қазір ауруханада жатқан Смайли ауруханадағы төсекке жатып, жағдайды басқарады. Мендель Эльзаның айына екі рет жергілікті театрға қатысатынын біледі, онда ол театр қызметкерлері оның күйеуі деп санайтын адаммен байланысады. Қосымша тергеу барысында бұл "Блонди" екені анықталады, және Мендель екеуінің әр спектакльге әрқашан музыкалық кейстер алып жүретінін біледі, олар оны алмастырады. Смилидің қорғауындағы Питер Гилламның көмегімен жігіттер "Блондинканың" шын мәнінде Ханс Дитер Мунт екенін біледі. Ол Шығыс Германияның Дитер Фрейге арналған Шығыс Германияның Болат миссиясының дипломатиялық мүшесі ретінде жасырын жұмыс істейтін Шығыс Германияның агенті. Смайли бұл аянға алаңдайды, өйткені Фрей соғыс кезінде оның оператившілерінің бірі болған. Фрей нацистерге фанатикалық қарсылық танытып, оларға қарсылық білдіріп, өзін үлкен қауіпке тікті. Ол диссидент болғаннан басқа, бір аяғы мүгедек болған және өмірінің көп бөлігінде таяққа мұқтаж болған, нацистер көптеген физикалық және ақыл-ой мүгедектерін өлтірген уақытта. Смайли Фрейді циркке ұсынды. Кейіннен Фрейді нацистер тұтқындап, саяси тұтқын лагерінде ауыр еңбекке кесілді. Соғыстың соңында Смайли Фреймен цирк агенті ретінде тікелей жұмыс істеді. Соғыстан кейін Фрей Шығыс Германияның ...
Кино, теледидар, радио және театрлық бейімделулері
Call for the Dead фильмінің аты The Deadly Affair (1967) болып шықты. Оны Сидни Люмет Пол Дехннің сценарийінен түсірді және Джеймс Мейсон Чарльз Доббс рөлінде (Джордж Смайли емес, Ле Карре "Салқыннан келген тыңшы" атты "Джордж Смайли" атауын пайдалану құқығын сатты), Гарри Эндрюс Мендель, Симона Синьоре Эльза Феннан және Максимилиан Шелл Дитер Фрей рөлінде болды. Кітап сценарийіндегі басты өзгеріс - Джорджтың әйелі Энн мен Дитер Фрейдің арасындағы романның қосылуы, бұл "Тинкер Тайлер Солдат Шпион" оқиғаларын алдын ала болжайды. Call for the Dead алғаш рет 1978 жылы BBC Radio 4 драмасы ретінде бейімделді. Кейіннен бұл BBC Radio 4-тің барлық Смайли романдарын ("The Complete Smiley") бейнелейтін негізгі сериясында хабарланған алғашқы әңгіме болды, оның басты рөлінде Саймон Расселл Биль болды. Басқа кейіпкерлер мен актерлер: Инспектор Мендель Кеннет Кранхам, Эльза Феннан Элеонор Брон, Энн Смайли Анна Канцлер, Питер Гиллам Ричард Диллен, Мастон Джеймс Лоренсон, Дитер Фрей Генри Гудман, Адам Скарр / Мундт Сэм Дейл, Людо Ориел Дженис Аква, Карлолин Гатри Бенджамин Аскеу мен Джонатан Тафлермен бірге. Роман Робер Форресттің 90 минуттық драмасына бейімделген, Патрик Рейнор шығарған және 2009 жылы 23 мамырда BBC Radio 4-те таратылған.