Кіріспе

"Қол астында" (1984) - Үнді-америкалық жазушы Анита Десайдың Делиде (Үндістан) орналасқан романы. Бұл 1984 жылы Букер сыйлығының қысқа қатарында болды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Девен колледж студенттеріне хинди әдебиетін үйретіп, күн көреді. Шын мәнінде ол урду поэзиясына қызығушылық танытқандықтан, ол ұлы урду ақыны Нұрмен танысу мүмкіндігін пайдаланып қалады. Өзінің досы Мурадтың, урду әдебиетіне арналған мерзімді басылымның редакторының кеңесі бойынша, Девен урдудың алғашқы поэзиясын көшіруге, сондай-ақ сұхбат жүргізуге немесе тіпті Нұрдың естеліктерін жазуға көмектесу үшін екінші қол магнитофон сатып алады. Алайда бәрі оның күткеніндей болмайды. Девеннің ескі досы Мурад Девенге күтпеген жерден келіп, Олд Делидегі Чандни Чок қаласында тұратын ұлы урду ақыны Нұр Саджаханабадидің журналына сұхбат беруді ұсынады. Девен урду поэзиясын жақсы көреді. Ол ұсынысты қабыл алады. Алғашында ол үлкен өлеңші алдында отыруға мүмкіндік бар деп ойлайды, бірақ үйіне жеткеннен кейін ол Нұрдың үйінің төзімсіз күйін байқайды. Нұрмен кездескенде ол "ұрда тілі соңғы сатыда, жақын арада бұл әдемі тіл жоқ болады" деп сұхбат беруден бас тартады. Бірақ ол Девенге сенім білдірді. Бірақ Девен Нұрдың үйінің жай-күйіне ренжіді және Нұрға сұхбат беру туралы ойдан бас тартады. Мұрат оны аудио жазба құрылғысының көмегімен Нұрдан сұхбат алуға сендіреді. Девен, кедей лектор, колледжден магнитофонға ақша сұрайды. Ол дүкенге барып, сатып алады, онда дүкен иесі Джейн оған екінші қол магнитофон ұсынады. Алғашында Девен оны сатып алудан бас тартады, бірақ кейін Жайн оны жақсы сапалы машина екеніне сендіреді және оның немере інісі Чикуа сұхбатты жазған кезде оны пайдалануға көмектеседі. Девен оны сатып алуға келіседі. Нұрдың бірінші әйелі Девенге, егер ол оған ақша берсе, ол үшін бөлме ұйымдастыра алатынын уәде етеді. Девен өзінің әріптесі және досы Сиддикидің көмегімен колледж басшылығының ақшасын жинап, оған төлеген. Содан кейін ол Чикумен бірге Дилиге барып, жазбаға түсіреді, бірақ сұхбатты түсіре алмайды. Енді оның жазбасы жоқ, сонымен қатар ақындар, оның әйелі, немерелері және т.б. талап еткен шығындарды көтереді.

Кейіпкерлер

Девен Шарма - Лала Рам Лал колледжінің Мирпоредегі хинди профессоры, ол қарапайым өмірден шаршады. Ол урду тілін жақсы көреді және атақты урду ақыны Нұрдың қаһарманы. Сондай-ақ, ол Нұрмен танысуға мүмкіндік алады. Ол өте нағыз адам, ол өзінің әлемінде өмір сүреді, ол кінәсіздігі мен балалық арманына толы, сондықтан ол осал аймаққа кіреді. Өте қарапайым, сондықтан әдетте қолдан жасалған. Нұр Шахжанабади - әдемі тілдің, сол арқылы мәдениеттің жоғалуына өкінетін атақты урду ақыны. Ол - жасы үлкен, тәжірибесі мол адам. Ол екі әйелі үнемі бір-бірімен айтысып, қайғы-қасірет шегеді. Мұрат - Девеннің Делиде баспа үйі бар суық және есепші досы (Аваз редакторы). Ол Девенді пайдаланып, роман бойына алдап отырады. Ол - қатыгез, өзімшіл, бірақ бай бала (бұл оған Девенге қарсы басымдық береді), кедей жесір әйелдің ұлы Сиддики - Девеннің урду оқытушысы, ол тіл мен мәдениеттің құлдырауының фигурасы. Имтиаз - Нұрдың екінші әйелі; ол қызғаныш пен есепшіл әйел, Нұрдың назарын аудармақшы. Ол атақ-даңқ пен байлыққа құмар. Сарла - Девеннің әйелі; ол Девенді басқарып жатқан сияқты. Ол кейбір (кіші) түстерде тоңазытқыштар мен үй шаруасына көмектеседі, сондықтан оның некелік өмірі бақытты емес.

Фильм

1993 жылы Мерчант Айвори Продакшнс жасаған "Қол астындағы" романының кинобағдарламасын режиссер Исмаил Мерчант, сценарийін Шахрух Хусейн жазған. Бұл фильмде танымал актерлер Шаши Капур, Шабана Азми және Ом Пури ойнайды.