Кіріспе
Джон Ле Карредің 1962 жылғы романы 1991 жылғы телефильмнің бейімделуі Сапалы кісі өлтіру - Джон Ле Карредің 1962 жылы жарық көрген екінші романы. Онда Джордж Смайли, Ле Карредің қайталанатын кейіпкерлерінің ең әйгілісі, оның тыңшы қауымнан тыс жердегі жалғыз кітабы.
the 1991 television film adaptation
A Murder of Quality is the second novel by John le Carré, published in 1962. It features George Smiley, the most famous of le Carré's recurring characters, in his only book set outside the espionage community.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Соғыстан кейін ұзақ уақыт зейнеткерлікке шыққан Эйлза Бримли қазір "Christian Voice" атты шағын христиандық журналдың редакторы. Журналдың мүшелері аз, бірақ адал, және көптеген оқырмандары басылымның басылымынан бері қолдау көрсетіп келеді. Күтпеген жерден Бримли оқырман Стелла Родтан хат алады, ол күйеуі Карн қаласындағы мемлекеттік мектептің кіші мұғалімі екенін және оны өлтіруді жоспарлап отырғанын айтады. Стелланың өмірі үшін қорқып, Бримли өзінің бұрынғы соғыс әріптесі, зейнеткерлік цирк тыңшысы Джордж Смайлиді іздеп тауып, одан көмек сұрайды. Смайли мектеп мұғалімі Теренс Филдингтің ағасын біледі, қолынан келгенін жасауға келіседі, бірақ ол араласуға мүмкіндік берместен бұрын Родтың өлтірілгенін біледі. Бримли, Родке қамқорлық жасау міндетін сезініп, отбасының журналдарға жазылу тарихының ұзақтығы есебінен, Смайлиден төмен түсіп, көмектесу үшін не істей алатынын көруін сұрайды. Смайли келіседі және Карнға барып, Родтың жағдайы туралы білуге тырысады. Келгеннен кейін Смайли өзінің әйелі Энн мен оның балалық шағынан Карнмен байланысы болғандықтан, ауылдағы уәде-шарғының құрбаны болады. Енді олар бөлек өмір сүруде, Смайлиді қала тұрғындарының көбі жеке маңда келекелейді. Смайлиді қаланың полиция бастығымен таныстырады, ол Смайлимен істің егжей-тегжейімен бөліседі. Родты күйеуі Стэнли үйінде жалғыз тауып, үйден шыққанын, Филдлингтің үйіне қайтып келіп, ұмытып кеткен және студенттердің көптеген емтихандарын алған кісенін жинап алу үшін қайтып келгенін мәлімдеген кезде өлтірді. Өлі адамның денесін тауып алғаннан кейін үйде полиция күшейтіліп, іздері жоғалып кеткен. Басшының бастығы кісі өлтіруді Род таныған үйсіз ақылсыз әйел жасады деп санайды, бірақ Смайли бұған сенбейді. Ол сондай-ақ Англия шіркеуінің және конформисттердің арасындағы діни бөлінудің үстінде "қала мен киімді" арасындағы сұмдық таптық бөлінудің куәсі болды. Мемлекеттік мектепте білім алмаған жалғыз мемлекеттік мектеп мұғалімінің әйелі (Стенли грамматикалық мектепті бітірген) және конформист ретінде Стелла Род жергілікті әлеуметтік иерархияда, әсіресе Карнның жоғарғы қабығының бағалауында төменгі орынды иеленді. Смайли ауыл тұрғындарымен байланыс орнатуға кіріседі. Ол Филдлингпен бірге түскі ас ішіп, жерлеуге қатысады және Родтың күйеуімен байланысады. Ол үйге сапармен келе жатқанда, ол кісі өлтіруге байланысты іздестіріліп жатқан үйсіз әйел Мад Дженниді таңғалдырады. Ол кісі өлтірген адамды көрген соң, оның 'булардың үстінде ұшып кеткенін' айтады. Осыған қарамастан, полиция оны қылмыскер деп санайды және ақырында оны тауып, тұтқындайды. Смайли мен Бримли қылмыс орнына ешқандай материалды дәлелдің жоқтығынан және Родтың консерваториясының шатастырған табиғатынан шатасады. Смайли Стелланың босқындар қайырымдылық ұйымының еріктісі болғанын және көптеген қораптарды өзі өңдеп, содан кейін тарату орталығына жібергенін біледі. Бұл Смайлидің дәлелдемелерді сайттан қорап арқылы алып тастаған болуы мүмкін деп ойлауына әкеледі, сондықтан ол Бримлиден қорапты табуға мәжбүр болады, бұл оның теориясын растайды. Осы арада Филдлингтің мектеп үйіндегі бала Тим Перкинс кісі өлтірушінің екінші құрбаны болады және жол жиегінде өлтіріліп, жол жиегінде өлі болып табылады. Смайли Родқа оралады, Стелла туралы қосымша ақпарат алуға асығады, екі қылмыстың да байланысы бар деп сеніп, оны және Перкинстің өлтірушісін ұстауға үміттенеді. Стэнли Род қысымға түсіп, әйелі екі жүзді екенін мойындайды. Ол жұрт алдында өзін пәктігімен, көркемдігімен танытса, ал жеке өмірінде әйелінің өзін психикалық тұрғыдан ауытқушы етіп көрсету үшін өзін эмоционалдық тұрғыдан қорлап, өз итін қатты ұрып-соққан патологиялық өтірікші екені белгілі болды. Нәтижесінде Смайли нағыз өлтіруші Теренс Филдингке дейінгі іздерді табады. Филдлинг Стенлиді өлтіру үшін айыптауды көздеді, бірақ сәтсіз аяқтады, және Стелланы өлтірді, өйткені ол оны соғыста басқа бір Корольдік әуе күштері еркек мүшесімен ұрысқандығы үшін шантаж жасады. Филджингті мектеп басшылары да шантажға ұшырады, олар оның сотталғандығы туралы білетіндігін қолданып, оны ұстаздық лауазымында қалуға мәжбүр етті, бірақ зейнеткерлік зейнетақыға үміті жоқ, қысқа мерзімді келісімшарттармен. Тим Перкинс кездейсоқ Файлдингтің Стэнли Родты кінәлауға тырысуын тежейтін және Файлдингтің Перкинс көрген нәрселердің маңызды емес екенін алға тартқанына қарамастан, Файлдингке айқын кінә таққа�...
Теледидар және радиоға бейімделгендер
Джон Ле Карре романды Темаз теледидары үшін бейімдеген. 1991 жылы ITV желісінде "Сапалы кісі өлтіру" көрсетілді. Онда Джордж Смайли рөлінде Денхолм Эллиотт, Айльса Бримли рөлінде Гленда Джексон, Теренс Филдлинг рөлінде Джосс Акленд, Mad Janie рөлінде Билли Уайтлоу, Стэнли Род рөлінде Дэвид Трлфолл және Тим Перкинс рөлінде жасөспірім Кристиан Бейл. Роман 1976 жылы BBC Radio 4 бағдарламасында оқылып, 1981 жылы сол станцияда драматизацияланды. Жақында, 2009 жылы, BBC Radio 4 телеарнасы "Сапалы кісі өлтіру" сериясының екінші бөлігі ретінде барлық Смайли романдарын (The Complete Smiley) ұсынды, оның басты рөлінде Саймон Расселл Биль болды.