Кіріспе

Бұл Американың түпкүлкі халықтары Американы мекендеген 15000 жыл ішінде ғылым мен техникада Колумбқа дейінгі жетістіктерінің әліппелік тізімі.

А

Абакус Мезоамериканың ацтектері мен майялары арифметикалық операцияларды абакуспен орындады. Бұл жазу арқылы немесе жадынан шешуге қарағанда, әлдеқайда дәл әрі жылдам шешім болды. Археологтар мезоамерикалық абакусты немесе Непохуалтзинциді біздің заманымыздың 900-1000 жылдары аралығында Мезоамерикада болған деп жазды. Абстрактілі өнер Абстрактілі өнерді Солтүстік және Оңтүстік Американың барлық қоғамдары қолданған. Еуропалық өнер әлемінің мүшелері тайпалық өнерді 1890-шы жылдарға дейін "примитив" деп санайды, ол қазіргі заманғы американдық абстрактілік өнер қозғалысына шабыт болды. Американың жергілікті халықтарының бейнелеу өнері. Adobe Adobe-ды Оңтүстік Америка, Мезоамерика халықтары және АҚШ-тың оңтүстік-батыс тайпалары қолданған. Алкогольді ішімдіктер Түпкүлкілік американдықтар бірнеше ферментті ішімдіктер өндірді, мысалы Пулке, Тепаче, Агаве шарап және Кауим. Соңғы уақытта бұл сусындардың кейбірі, әсіресе Мексикада, кеңінен танымал болды. Алпакалар Алпаканы отандық егуге алғаш рет Анд өркениеттері қол жеткізді. Аммассалик ағаш карталары Гренландиялық инуиттер жағалауды бейнелейтін ағаш карталарды оюмен жасаған. Американдық футбол Ирокездер футбол ойнаған деп мәлімдейді. Бұл американдық футбол немесе футбол ма екені туралы нақты мәлімет жоқ. Футбол Азияда ойналған деп айтылады. Анестетика Түпкiлiктi халықтар операция кезiнде сезiмiнiң немесе сананың толық немесе жартылай жоғалуы үшiн кока, пейота, датура және басқа да өсiмдiктердi қолданған. Батыс дәрігерлері 19 ғасырдың ортасынан кейін ғана есінен тайдыратын тиімді дәрілерді тапты. Бұған дейін науқас ауырсынумен күресіп жатқанда операция жасайтын немесе науқасты есінен танытпайтын. Тұрғын үй блоктары Ата-бабалары Пуэбло халқы және басқа да тайпалар қазіргі АҚШ-тың оңтүстік-батысында дамыған, күрделі көп қабатты тұрғын үй кешендерін құрды, олардың кейбіреулері әлі күнге дейін қолданылуда. Қазіргі Нью-Мексикодағы Пуэбло қауымдастықтары көптеген ғасырлар бұрын, тіпті АҚШ-та 18-ғасырда алғашқы пәтерлер салынғанына дейін ата-бабалары салған осы ежелгі көп қабатты пәтер кешендерінде тұрып жатыр. Пуэбло Бонито, бүгінгі таңда маңызды археологиялық орындардың бірі, анасази және Хохокам кезеңдеріндегі көп қабатты тұрғын үй кешенінің үлгісі; шамамен мың жыл бұрын. Ғарыштан көрінетін өнер Наска сызықтарын қазіргі Перудегі ежелгі Наска мәдениеті жасаған. Наскалар бұл өнер туындыларын аспаннан немесе ғарыштан ғана көруге болатын. Бұл Насканың ескерткіштерін салуға ұқсайды, оларды аспаннан тек олардың құдайлары ғана көре алады. Осы өнер туындыларының кейбіреулерін, басқаша айтқанда, Наска сызықтары деп атайды, оларды тек аспаннан ғана көруге болады және Наска өнер туындыларының әрқайсысы Сечура шөлінде бірнеше шақырымға созылады. Су құбырлары Чиму, Моче және Наска сияқты ежелгі Анд мәдениеттері құрғақ ортада өмір сүрді, бірақ олар су құбырларын әртүрлі тұщы су көздерін, мысалы, тау ағыстары мен көлдерін ауыл шаруашылығы танаптарына жалғастыра отырып, көптеген түрлі дақылдардан тұратын кең ауқымды ауыл шаруашылығын қолдады. Кейде олар қысымды пукио (желге негізделген су сорғылары) көмегімен енгізді. Кейіннен инкалар бұрын салынған су құбырларын кеңейтіп, Инка империясында күрделі және үлкен су құбырлары жүйесін құрды. Мезоамерикалық ацтектер де үлкен қалалары Теночтитланды сумен қамтамасыз ету үшін екі құбырлы су құбырымен күрделі су құбырын жасады. Аспирин Американың түпкүлкі тұрғындары мыңдаған жылдар бойы ағаш қабығын ассурлық, шумерлік, ежелгі египеттік және ежелгі грек халықтары сияқты қызба мен ауырсынуды азайту үшін қолданған. Өткен ғасырда химиктер саз өскіндерін зерттегенде, салицил қышқылын тапты. Ассиметриялық соғыс Лаутаро сияқты араукандық басшылар испандықтардың басып кіруіне қарсы тұру үшін тиімді әскери тактиканы дамытып, Арауко соғысында жеңіске жетті. Бұл тактикада тыңшылық, мал ұрлау және жауды шаршату үшін майдан алаңында шабуылдау толқындары қолданылды. Астрономия Мезоамерикалық мәдениеттер, мысалы, майялар мен ацтектер ғасырлар бойына астрономиялық оқиғаларды, мысалы, күн тұтылуды, дәл болжап бере алатын. Атлатл 11500 жыл бұрын палеоиндістер (Беринг диаспорасы) атлатл түрінде өте дамыған найза лақтырушыны мамонттарды, алып жалқауларды, мастодонттарды, мускаксты (эуцератерийді), алып бобровтарды, ертедегі карибуларды, дала бизондарын, семсер тісті мысықтарды және басқа да плейстоцен жануа...

Б

Шақтар, резеңке Ольмектер біздің заманымызға дейінгі 1700 жыл шамасында резеңке шарлар өндірді. Олар бірінші болып резеңке шарларды ойнатып, басқа да резеңке бұйымдарды жасап шығарды. Балаға арналған бөтелке Түпкүлкілік халықтар ірі жемшөптің асқазанын пайдаланып, оның ұшына ұяшықты бекітіп, бөтелке түрінде бөтелке жасайды. Қаңқа қазіргі кезде кең тараған қаңқаны Америкада түпкүлдік американдықтар өсірген. Сабақ (Phaseolus), құмшекер мен жүгерімен бірге көптеген Колумбқа дейінгі американдық мәдениеттер, тайпалар, ұлттар мен өркениеттер өсірген "Үш ағам (өсімдіктер) " болды. Ойын үстелдері түрлі жергілікті мәдениеттерде ойын үстелдері болды, олардың арасында: Комикан (Оңтүстік Америка), Патолли (Мезоамерика), Туквнанаупи (Хоппи мәдениеті) және т.б. Болалар - бір-бірімен байланысқан арқандардың ұшында салмақ салынған лақтыру қаруының түрі және бастапқыда жануарларды аяқтарымен түйісу арқылы ұстауға арналған. Болалар Анд және Патагонияда қолданылған, онда жергілікті халықтар, әсіресе Техуелче, оларды 200 фунт гуанако мен ñandú аулау үшін қолданған. Шөлмектегі қымыз ежелгі мексикалықтар бірінші рет 8000-ге жуық уақыт бұрын бөтелкедегі қымыз өсіруді үйренді. Үлкен балдырлар тамақ пісіру ыдысы ретінде пайдаланылды. Шығыс Орманның жергілікті тұрғындары құс-құрттарды жейтін құстардың тіршілік ету орындары ретінде қызмет ету үшін жүгері бақтарындағы бағаналарға бөтелкелік сабандарды іліп қойды (олар жасаған зиянкестерді биологиялық бақылау түрі). Солтүстік Перудегі америкалықтар балық аулау ауларына құмыра ретінде бөтелкедегі құмыраларды да қолданған. Пулеметсіз жилет Ичкахуипилли - әр түрлі мезоамерикалық мәдениеттерде қолданылатын әскери бронь. Ол ақалтақ 2 дюйм қалыңдықтағы, тұздық және басқа заттармен қатайтылған мақтадан жасалған. Бастапқыда оны киген адамды найза, жебе және обсидиан қылыш сияқты снарядтар мен басқа да қару-жарақтардан қорғау үшін жасалды, бірақ кейіннен мылтық атуын тоқтата алатыны анықталды. Бөлмелі төсек ирокеялық ұзын үйлерде бірнеше отбасы бірге тұратын. Бөлмелі төсек тұжырымдамасы осы түпкүллі америкалық халықтармен жасалды, өйткені бұл ұзын үйлер бірнеше төсек комбинацияларын қамтиды, олар бір төсектің үстінде екінші төсекпен салыстырылған, қазіргі заманғы төсек төсектеріне ұқсас.

С

Күнтізбелер Күнтізбелерді Солтүстік Америка, Мезоамерика және Оңтүстік Америкада жергілікті американдықтар жасаған. Олар біздің заманымызға дейінгі 600 жылдан бері қолданылып келгені белгілі. Кейбір күнтізбелер өте дәл болғандықтан, біздің заманымыздан бұрын V ғасырда олар 19 минутқа ғана ауытқыған. Каналдар ацтектер үлкен қалалары Теночтитланның ішіне тамақ, жүк тасымалдауға және адамдарды чинампаларға (азық-түлік өсіру үшін пайдаланылатын жүзбелі бақтар) жеткізуге арналған үлкен каналдар салды. Каноэ - көптеген жергілікті халықтар, соның ішінде Карибтер, Кри, Ирокездер және басқалар мыңжылдықтар бойы көптеген түрлі формалар, стильдер мен каноэ түрлерін жасады. Кассава кассаваның алғашқы өсірілуі 8 000 - 10 000 жыл бұрын Бразилияның оңтүстігінде және Боливияның шығысында орын алған. Ацтектер астанасы Теночтитланға дейін көптеген үлкен жолдар салған. Бұл жолдар ацтек империясының 14 - 16 ғасырлардағы гүлдену кезеңінде азық-түлік, тауарлар, адамдар, тұтқынға алынған жауынгерлер мен қалдықтарды тасымалдау үшін пайдаланылған артериялар ретінде қызмет еткен. Шаптар бұлар, ең алдымен, шығыс жағалауындағы жергілікті халықтардың партизандық шабуылдары кезінде аяқты жарақаттан қорғау үшін былғарыдан жасалған қару-жарақ ретінде қолданылған. Кейбір халықтар Техас революциясына дейін Техасқа көшіп келді, ал басқалары шым үстінде шапшаң кию ұзақ саяхатта шағылуды азайтатынын анықтады. Кейіннен оны АҚШ, Мексика және жергілікті ат үстінде жүретін мәдениеттер қабылдады. Жаңа Англияда тұратын америкалықтар оралмандарды қарағай ағашынан жасалған тағамдарды тағамға айналдырды. Ал майялықтар латексті дәмдеуішті алғаш қолданған. Ацтектер Теночтитлан қаласындағы 250 мың тұрғынына азық-түлік пен азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін салған. Ацтектер Теночтитлан мен оның айналасындағы қынампаларды жүгері, қырыққабат, бұршақ, қызанақ, авокадо, бауырсақ және басқа да көптеген азық-түлік өнімдерін өсіру үшін қолданған. Шоколад Мая өркениетінде ең алғаш какао ішуге болады. Бұл дәстүр кейін ацтектерге беріліп, олар сусынды xocalatl деп атады. Мезоамериканың жергілікті тұрғындары оны испандар мен португалдарға таныстырды, бірақ олар сүйікті xocalatl-ді Еуропаның қалған бөлігінен бір ғасырға жуық сақтады. Чанкей - бұл америкалық ойындағы ойын, онда адам былғары белбеумен жабылған шеңберді айналдырады және оны найза немесе жебемен соғуға тырысады. Бұл атудың спорт түріне түрткі болған шығар. Компас (мүмкін) Ольмектер магнетизм туралы білімі бар деп танылған. Гематит артефактісін табу көптеген сарапшыларды ольмектердің қытайлықтардан 1000 жыл бұрын компасты ойлап тапқанына сендірді, бірақ кейбіреулер әлі де сенбейді. Мәжбүрлі білім беру 1428-1521 жылдар аралығында билік жүргізген ацтектердің Үштік одағы жалпыға бірдей міндетті білім беру жүйесін енгізген алғашқы мемлекет болып саналады. Астық (топырақ) қазіргі кезде бүкіл әлемде өсірілетін жүгері өсіру - Американың түпкүлдік тұрғындарының ең ықпалды технологиялық үлестерінің бірі. Алғашқыда бұл суды инкалар тұқымдасына жататын инкалықтар пісірген. Жүгері ұны - құрғатылған жүгеріден ұнтақталған ұн. Бұл жалпы негізгі тағам болып табылады және ұсақ, орташа және ірі консистенцияға дейін ұнтақталады. Кранберри Американың солтүстік-шығыс жағалауында кранберриді отандық өсіруді алғаш рет америкалықтар бастады. Иттер тұқымдары Түпкүлкілік американдық иттер көбейтті деп саналады xochiocoyotl (койота), xoloitzcuintli (ксоло немесе мексикалық түксіз деп аталады), чихуахуа, перуандық түксіз ит, Каролина ит, канадалық эскимо ит және Аляска маламуты.

Е

Электропластика Мочелер Ескі әлемнің әсерісіз электропластика технологиясын өз бетінше дамытты. Мочелер мысты алтынмен жуып, химиялық заттардан алынған электр қуатын қолданған. Электропластика процесін бастау үшін мочелер алдымен өте коррозиялық және өте қышқыл сұйықтықты дайындады, онда олар алтынның кішкентай іздерін ерітті. Қозғалтқышты пайда болған қышқыл ерітіндіге енгізген мыс катод және анод ретінде жұмыс істеп, электродтау процесін бастауға қажетті электр тоғын өндірді. Ерітіндідегі алтын иондары мыс аноды мен катодына тартылып, мыс үстіне жұқа қабат құрып, соңғысына мыс объектісінің тек сыртқы қабатын алтынмен қаптағанмен, қатты алтын заттың көрінісін берді. Мұнан кейін Моче қышқыл ерітіндісін баяу қайнатуға мүмкіндік берді, бұл өте жұқа қабаты / алтын қабаты мыс аноды мен катодына тұрақты түрде жабылады. Бұл батареясыз электропластика техникасын біздің заманымыздың 500 жылы Мочелер әзірлеген, Еуропалықтар осы процесті ойлап тапқанға дейін мың жыл бұрын. Бальзамиялау Мысырлықтар 6000-жылдан 600-жылға дейін басталған мумификациямен танымал. Алайда қазіргі Чилиде, Чинхоро халқының б. з. б. 5000 жылдан бастап өлгендерін бальзамалау мен мумиялағандығы белгілі. Бальзамалау - бұл дененің шіріуін болдырмау үшін консерванттарды қолдану. Американың көптеген басқа да жергілікті халықтары бальзамдау мен мумификациялау өнерін жетілдірді, соның ішінде қазіргі Перудегі шебер моче халықтары. Эфедра ацтектер ефедраны салқын ауруға қарсы қолданған. Эфедраның қытайлық нұсқасынан айырмашылығы, америкалықтар қолданған Жаңа дүние эфедрасында әлсіреген алкалоидтар бар.

F

Қоюды мұздату Анд өркениеттері құрғақ картопты (чуньо) және басқа да азық-түлік заттарын мұздатуды үйренді, сондықтан алынған сусыздалған ұнтақ бірнеше жыл бойы сақталып, кейіннен сансыз аштық халықтарды тамақтандыру үшін үлкен қашықтықтан тасымалданады. Испан конкистадорлары Андада ойлап табылған осы фризерлік кептіру әдісін Атлант мұхиты арқылы бірнеше тонна сусыздалған картопты Еуропаға аштық еуропалықтарды тамақтандыру үшін тасымалдауға қолданды.

G

Жасыл бұршақ бұл және басқа да сорттар алғаш рет Оңтүстік Америкада өсірілді және Солтүстік Америкаға көшіп барды, онда оны еуропалықтар қабылдады. Гвинея шошқасы Оңтүстік Американың жергілікті тұрғындары 9000-6000 жылдар аралығында гвинея шошқасын азық-түлік көзі ретінде үйлендірді. Инка халқы теңіз шошқасын өсіруді жаңа биіктікке көтерген.

H

Аманкалар Аманкалар Еуропалықтармен алғашқы байланыста Кариб бассейнінде, Оңтүстік және Орталық Америкада кеңінен қолданылған. Испандықтарға ұнаған және оларды қабылдады. Еуропалықтар оларды кемеде ұйықтаудың негізгі әдісі ретінде қолданды. Гарпун Инуиттер арпанды ескі әлемнің кез келген әсерінен тәуелсіз етіп, тюлендерді, морждарды және киттерді аулау үшін жасады. Батыс Гренландияның инуиттері гарпунды маупок деп атады. Аркундар инуиттерге мұхит аралығында үлкен теңіз сүтқоректілерін аңғаруға мүмкіндік берді. Hominy бұл көптеген Солтүстік Американың жергілікті халқына танымал жүгері тағамдары. Бүгінде ол көбінесе АҚШ-тың оңтүстігінде кездеседі. Хоккей далалық хоккей де, мұз үстіндегі хоккей де "шайн" деп аталатын ойынға негізделген. Бұл жергілікті стикбол ойыны Еуропалықтар келгенге дейін Солтүстік Америкада ойналған.

Мен

Иглу инуиттер салған иглулар көптеген ғасырлар бойы адамдарды Арктиканың қатал ауа райынан қорғау және баспана ретінде салынған. Иглу сыртындағы температура сол кездегідей болса, иглу ішіндегі температура дене қызуымен жылытқаннан бастап тұрақты болды. Солтүстік Канададағы орталық инуиттер (әсіресе Дэвис бұғазының айналасында өмір сүргендер) иглудің ішкі бөлмелерін жануарлардың терісімен және терілерімен қаптады. Бұл иглу ішіндегі температураны шамамен 0,7 градустан 0,7 градусқа дейін көтеруге көмектесті, осылайша иглу тұрғындарының сыртқы суықтан әлдеқайда жайлы өмір сүруін қамтамасыз етті. Құдлик қосылғанда температура одан да жоғары көтерілуі мүмкін. Инка жол жүйесі Инка ежелгі әлемдегі ең кең жол жүйелерінің бірін салған. Инкалар жолдарды салған, оларды бастапқыда Чиму, Наска, Вари, Моче және басқалар сияқты Анд өркениеттері салған. Инкалар сонымен қатар бұрынғы жергілікті мәдениеттер енгізген бұрынғы инновациялар мен жүйелерді жетілдіріп, кеңейтті. Инка жолдарының ең жақсы кезеңінде таулар, өзендер, шөл далалар, жаңбырлы ормандар мен жазықтар арқылы өтетін. Жол жүйесі империяны Колумбиядағы Анд тауларынан Эквадор, Перу, Боливия, Аргентинаның солтүстік-шығысы мен қазіргі Чилидің солтүстік бөлігі арқылы байланыстырды. Инка жолдары азық-түлік, тауарлар, адамдар мен әскерлерді тасымалдау үшін пайдаланылды, ал инка лауазымды адамдары жолдарды Инка империясының кең аумақтарына жиі қолданады. Өзендер жолдардың бағытын бөгеген жерлерде инкалар күрделі арқан көпірлерін салған. Инуиттер қар көзілдірігін Инуиттер Солтүстік Американың Арктикалық аймақтарында көздерін қатты желден қорғайтын қар көзілдірігін жасаған, бұл қазіргі еуропалықтар күн көзілдірігін пайда болғанға дейін.

Ж

Джерки Американың түпкүлдік тұрғындары дымқыл бисон етінен джерки жасауды алғаш жасады.

О

Обсерваториялар, астрономиялық Анд және Мезоамерика астрономы планеталардың қозғалысын және басқа астрономиялық ерекшеліктер мен оқиғаларды бақылау үшін мұнаралар салды. Әлемдегі мәдениет топтары планеталар мен жұлдыздарды бақылап, олардың қозғалысын жазса да, Мезоамерика мен Анд мәдениет топтарының тас құрылымдары маңызды, өйткені олар осы ерте астрономдардың айқын және дәл байқауларға баса назар аударғанын көрсетеді. АҚШ-та анасазилер аспан құбылыстарын бақылау үшін терезесі тігілген ғимараттар салды. Майялардың астрономиялық обсерваторияларының ең көрнекті мысалы - Чичен-Ицадағы Каракол. 1975 жылы археоастрономдар Энтони Ф. Авени мен Хорст Хартунг бұл жерді зерттеп, ежелгі майя астрономдары бұл құрылысты Венера планетасын бақылау үшін қолданған деп болжады. Майялар, сондай-ақ басқа да мезоамерикалық мәдениет топтары Венераны рәсімдер уақытын белгілеу үшін және болжау құралы ретінде қолданды.

С

Сальса - мексикалық тағамдарға тән бірнеше соустың бірі. Сауна темазкал - Мезоамерика мен Ұлы жазықтарда көптеген мәдениеттерде қолданылатын терлеу үйі. Темекі тарту құбыры Американың түпкүлкі тұрғындары темекі тарту құбырын, әсіресе, рәсімдік құбырды - темекі құбырының бір түрін ойлап тапты. Бұл еуропалықтарға беймәлім ұғым болды, олар бұл идеяны қабылдады және көп ұзамай қытайларға әкелді. Қар аяқ киімі Солтүстік Американың суық аймақтарында тұратын, әсіресе бүкіл аймақты қамтыған ұзақ қыс айларында қармен қапталған ландшафты арқылы саяхаттау үшін Америкада алғаш рет пайдаланған және пайдаланған жергілікті тайпалар. Мезоамерикалық кезеңнен белгілі айналушы. Ағаштан жасалған ойыншық ретінде қолданылатын құрылғы. Сприц сыры - қарағай шұбырыннан жасалған сусын. Сондай-ақ, қарағай сырасы және қызылша сырасы деп аталады, оны бастапқыда алғашқы халықтар пісірген болуы мүмкін және ол еуропалықтардың келуінен бұрын пайда болған. Скуаш Мексиканың оңтүстігіндегі халық бірінші болып скуаш өсірді. Бұл өсімдіктермен бірге жүгері мен бұршақ та ежелгі мезоамерикалықтардың үш аға дақылдарының бірі болған. Күн сағаттары инкалар мен басқа да Колумбқа дейінгі американдықтар салтанатты және діни мақсаттар үшін, сондай-ақ жазбалар жүргізу үшін күрделі күн сағаттарын жасады. Күнбағыс Американың түпкүлкі тұрғындары күнбағышты өсіруді алғаш рет бастаған. Типи - Ұлы жазықтар мен Канада далаларының жазық жерлеріндегі үндістер (туған американдықтар мен алғашқы халықтар) танымал еткен конус тәрізді, тасымалданатын тұрғын үй. Типилер жылы, берік, ыңғайлы, оларды оңай бөлшектеуге және жинауға болатын. Қоныстандыру бір сағат ішінде дайын болуы мүмкін. Тлингит қару-жарағы Тлингит қару-жарағын Аляска мен Британдық Колумбиядағы жағалаудағы жергілікті халықтар киген. Тлингиттер арулары ағаштан жасалған қалқан, қалың былғарыдан жасалған киімді және ағаштан жасалған жарақтар мен монеталар салынған қалқан киетін. Бұл қарудың құрамында технология, тапқырлық, символикалық күш пен қорғаныс бар. Темекі Темекі ақ еуропалықтардың келуінен бұрын Америкада ғасырлар бойы қолданылған. Көп мөлшерде тұтынылса, темекі қатты галлюциногенді болады және Американың көптеген жергілікті халықтары оны армандар мен арман уақытын қалыптастыру үшін қолданған. Темекі кейбір тайпалар арасында дәрі ретінде де жиі пайдаланылған, бірақ бұл тәжірибелі шамандар мен дәрі-дәрмекшілердің қатаң практикасында болды. АҚШ-тың шығыс тайпалары тамекімен сауда-саттықпен тамақ, киім, буын және тұз алмасты, олар жиі тамекі шегуге арналған қасиетті және ритуалдық рәсімдер кезінде құбырларды қолданады. Тобоган Канададағы инну және кри халықтары тобоган түріндегі шанақ жасап шығарды. Бұл саналар адамдарды және жүктерді қар арқылы иттермен сүйрейтін жануарлар ретінде тасымалдады. Қаты қарлы Канадада иттермен жүретін санақты сүйрейтін иттер, мысалы, хаскилер пайдаланылды. Алғаш рет Солтүстік Американың шығыс жағалауындағы Қызыл бояу халқы қолданған, кейіннен Туле халқы қолданған. 500 жылы жергілікті американдықтар әлемдегі алғашқы адамдар болып қызанақты отандық егістікке айналдырды. Помидор көптеген жергілікті тағамдардың, соның ішінде тамале, тостадо, шұпы мен салаттардың негізін құрайтын маңызды ингредиент болды. Алғашында европалықтар келгенге дейін Алгонкиан халқы жасаған Tomahawk, содан кейін Алгонкиан мәдениетінен Оңтүстік пен Ұлы жазықтардағы тайпаларға таралады. Тортилья - бүгінгі күні кеңінен танымал негізгі тағам, ол бүкіл Мезоамерика және АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы мәдениеттерде қолданылған. Олар негізінен жүгеріден жасалса да, бақша мен амарант та кең тараған. Тортильялар авокадо сияқты әр түрлі толтыруларға оралған. Бүгінде бұл заманауи тако, бурито және энчиладаның пайда болуына әкелді. Соғысты тарту ирокездер соғыс тартуы бір кездері олар қолданатын мерекелік рәсіммен байланысты деп мәлімдейді. Түркия шамамен 2000 жыл бұрын ежелгі мезоамерикалықтар 300-ден 100 жылға дейінгі ескі классикалық кезең кезінде күрішті отандық етті.

V

Ваниль Тотонактар ванильді орхидеялардың қабығынан шығарып, оны дәмді қоспа ретінде қолданған алғашқы адамдар деп есептеледі.

W

Су тапаншасы алғашқы су тапаншаларының кейбіреулері шприц түріндегі құрылғылар болды. Миссионер Юджин Буэчел Лакота халқының балаларына осындай ойыншықтар жасауды жазған. Алайда, бұл құрылғыны олар ойлап тапқан ба, жоқ па, бұл мәселе әлі де талқылануда. Ауа райы болжауы Ұлы жазықтардағы жергілікті халықтар жыл мезгілдерінің өзгеруін бақылау арқылы ауа райын болжау әдістерін жүргізді. Киттер аулау Инуиттер сияқты жергілікті халықтар көптеген ғасырлар бойы кемелер арқылы балық аулап, өзін-өзі қамтамасыз ету үшін пайдаланған. Арктикадағы олардың кит аулау дәстүрі Американы еуропалық отарлаудан бұрын басталған. Доңғалақ пен ось Мезоамерикалықтар доңғалақ ойлап тапты, бірақ оларды тек ойыншықтар ретінде қолданды. Мезоамерикада табылған ең көне дөңгелекті фигура - бұл Веракрус штатының Трес-Запотестегі ит тәрізді, тақтайланған фигура. 100 200 жылы. Мезоамерикалық дөңгелек пен осьтің ең көп таралған мысалдары - ацтектердің дөңгелекті саз ойыншықтары. Күлтегін жаздық Ұлы жазықтардың тумалары жануарлардың көк қуысын бір-біріне әзіл-оспақ ойнау үшін күлтегін жаздық ретінде қолданған. Олар өте танымал болды, Лакотаның бір мифінде сиқыршының жануардың көк қуысын қолданып, оны қабылдамаған қызға өршіп кетуді сиқырлайтыны айтылған.

Z

0 ольмектер нөлдің тұжырымдамасын өз бетінше ойлап тапты. Мезоамерикада нөлдің қолданылуы туралы екінші ең ерте табылған мысал Епи-Ольмек мәдениеті бойынша біздің заманымызға дейінгі 32 жыл деп саналады. Бұл күн Три-Запотестегі Стелла С-дегі "Ұзақ санау" күніне негізделген. "Нөл" символы - тас ою-өрнектегі көрінетін қабықшалы глиф. Олмектер "нөл" глифтері бар мүсіндер мен рельефтерді қалдырмаса да, Ұзақ санау күнтізбесін қолдану осы ұғымды білуді талап етеді, өйткені ол (вигезимальдық) орындық сандық жүйеге негізделген.