Кіріспе

Жаңа Зеландияның мемлекеттік қызметкері және геодезист (18461931) Эдвард Роберт Треджер, Ordre des Palmes académiques (1846 жылы 1 мамыр - 1931 жылы 28 қазан) - Жаңа Зеландияның мемлекеттік қызметкері және ғалымы. 1890 жылдары Жаңа Зеландияның әлеуметтік реформалары мен еңбек заңнамасының негізін қалаушы болды.

Өмірбаян

Ол 1846 жылы 1 мамырда Англияның Саутгемптон қаласында туған, ол капитан Уильям Генри Треджердің ұлы, Корнуоллдың ескі отбасынан шыққан. Треджер жеке мектептерде оқып, инженер-құрылысшы болып дайындалды. Ол 1863 жылы маусымда Оклендке келіп, геодезиялық зерттеуші болып жұмысқа орналасты. Бұл жұмыс оны маорилермен тығыз байланысқа алып келді және олардың тілі мен мәдениетін зерттей бастады. Кедейлік Трегирді Окленд инженерлік еріктілер құрамына кіруге мәжбүр етті. Ол Тауранга аймағында маорилерге қарсы әрекет жасап, Жаңа Зеландия соғыс медалімен марапатталды. 1869-1873 жылдары ол Темза және Коромандельдегі алтын кен орындарында және Токороа маори жерлерінде геодезист болып жұмыс істеді. Ол алтын қазбалары мен диірмендерді өңдеуге жұмсаған қаржысы құлдырап, қалған ақшасынан айырылды. 1877 жылы Патеаға көшіп келіп, 1881 жылға дейін жол басқармаларының геодезисі ретінде жеке жұмыс істеді. Сонымен қатар ол "Патеа" атқыштар еріктілерінің капитаны болды. Салыстырмалы мифология мен лингвистика бойынша зерттеулері "Арий маорисі" (1885) атты даулы кітабында айтылған. Онда ол маори тілін үнді-еуропалық тілдер отбасының қатарына қосты және Фридрих Макс Мюллер теориясының лингвистикалық емес, нәсілдік аспектілерін түсіндіре отырып, маорилер Үндістаннан оңтүстікке тараған индус брахмандардан тараған деп мәлімдеді. Сондықтан ол маоридің еуропалықтармен бірдей үнді-ирандық шығу тегі бар деп мәлімдеді. Бұл "арий маори" теориясы Жаңа Зеландияда қызу таласқа ұшырағанмен, шетелде оған оң баға берілді. Трегиар Маори антропологиясы туралы мақалаларды ағылшындық ғылыми журналдарға жиі жариялап, Корольдік географиялық қоғам мен Корольдік тарихи қоғамның стипендияларын алды. Осы стипендиялардың ізімен 1893 жылы ол күміс медальді және Ғылым, әдебиет және өнер қоғамынан стипендия ұсынысын алды, ол даналықпен бас тартты, бұл бас тарту Жаңа Зеландияда институттың шынайы еместігін дәлелдеген. Треджар келесі екі онжылдықта көптеген еңбектерінде Маоридің арийлік шығу тегі туралы теориясын қайталады және жетілдіреді. Еркін ойлы социалист, Треджер саясаткерлер Балланс пен Ривздің жеке досы болды. Либералды партия 1891 жылы билікке келген кезде, ол жаңа өнеркәсіп бюросының басшысы болып тағайындалды, кейіннен ол Еңбек департаменті деп аталды. Министр ретінде Ривзбен тығыз жұмыс істеген Треджер 1890 жылдары қабылданған прогрессивті еңбек заңнамасының үлкен көлемінде жауапты болды. Ол Еңбек министрлігінің журналының редакторы болды. 1891 жылы Трегир Маори полинезиялық салыстырмалы сөздікті жариялады, ол оның ғылымға қосқан ең маңызды үлесі деп саналады. 1892 жылы ол Перси Смитпен бірге Полинезия қоғамын құрды, ол қоғамның журналын бас редактор ретінде басқарды. Француз үкіметі Францияның бақылауындағы Тынық мұхит аралдарындағы диалекттерге арналған үлкен жұмыстың ресми түрде танылды және ол Академиялық пальмалар орденінің офицері деген жоғары құрметке ие болды. 1904 жылы "Маорилер нәсілі" атты ауқымды еңбегін шығарды. 1910 жылы Еңбек министрі лауазымынан шыққаннан кейін, ол Императорлық қызмет орденімен марапатталды. Треджар ешқашан Парламентке бас тартқан жоқ, Баланс оны осыған итермелегеніне қарамастан. 1912 жылы сайлау арқылы Веллингтон қалалық кеңесіне сайланды (1913 жылы қайта сайланды) және белсенді Социал-демократиялық партияның президенті болды. Алайда 1914 жылы көзінің нашарлауынан зардап шеккен және су жағалауындағы шабуылдың сәтсіздігіне қатты алаңдап, көңілі қалды, Треджер кенеттен барлық кеңсесінен кетті. Ол Оңтүстік аралдағы Пиктонға зейнеткерлікке кетті, ол жерде 1931 жылы 28 қазанда қайтыс болды. Оның артында әйелі Бесси мен жалғыз қызы Вера қалды.