Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай шайқас өнері
Chinese martial art
Бүркіт тырнағы (; пиньинь: yīng zhǎo pài; бүркіт тырнағы мектебі) – қытай шайқас өнерінің стилі. Ол ұстау техникаларымен, буындық бұғаулар жүйесімен, қарсыласқа шабуыл жасау және қысым көрсету нүктелеріне соққылармен танымал. Бұл стиль қытай күресінің – Чин Наның өкілі болып саналады. Стиль әдетте атақты патриоттық Сун әулетінің генералы Юэ Фэйге жатқызылады. Халық арасындағы аңыз бойынша, ол Чжоу Тонг есімді Удан монахынан жекпе-жек өнерін үйреніп, кейіннен әскерлеріне Цзинь әулетінің басқыншы әскерлерімен күресуге көмектесу үшін Бүркіт тырнағын жасады. Бұл стиль Мин әулетіне дейін жеткізілді. Осылайша, стиль алыс қашықтықтан соққылар мен секірулерді қабылдады. Цин әулеті кезінде әскери оқытушы Лю Ши Цзюнь Бүркіт тырнағының қазіргі кездегі негізін қалаушысы ретінде танылды және көптеген оқушыларға сабақ берді. Оның шәкірті Лю Ченг Ю кейіннен Чен Цзиженге сабақ берді, ол республикалық дәуірде беделді Чин Ву спорттық қауымдастығына осы стильді үйретуге шақырылды. Чин Ву басқа провинцияларда филиалдар ашқанда стиль кеңінен тарады. Бүгінде ол әлемнің түкпір-түкпірінде танымал.
Eagle Claw (; pinyin: yīng zhǎo pài; eagle claw school) is a style of Chinese martial arts known for its gripping techniques, system of joint locks, takedowns, and pressure point strikes, which is representative of Chinese grappling known as Chin Na. The style is normally attributed to the famous patriotic Song dynasty General Yue Fei. Popular legends states that he learned martial arts from a Wudang Monk named Zhou Tong and later created Eagle Claw to help his armies combat the invading armies of the Jin dynasty. It was passed down until the Ming dynasty. Thus, the style took on long range strikes and aerial jumps. During the Qing dynasty, the military instructor Liu Shi Jun became known as the modern progenitor of Eagle Claw and taught many students. His student Liu Cheng You later taught Chen Zizheng who was invited to teach the style in the prestigious Chin Woo Athletic Association during the Republican era. The style spread as Chin Woo opened sister schools in other provinces. Today, it is practiced around the world.
Тарих
Тарихтың мәліметтері айтушыға қарай өзгеріп, есімдер мен жерлер ауысып, тікелей ауыз әңгімелерде болатындай, түбінде Қыран тырнағының тарихы Шаолин ғибадатханасында және қытай әскери жаттығуларында басталып, атадан балаға ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан отбасылық дәстүрге айналды, ал кейіннен ашық жекпе-жек өнері мектептерінің пайда болуымен құпиясын жоғалтты.
While the details of the history alter according to the teller, with names and places shifting as they tend to do in any oral history, in essence the story of Eagle Claw began in the Shaolin Temple and in Chinese military training, became a family tradition passed on from parent to child for generations and eventually shed its air of secrecy with the advent of public martial arts schools.
Юэ Фэй
Бүркіт тырнағы әдісінің жасалуы әдетте Оңтүстік Сун әулеті мен Цзинь әулетінің жуйшен тайпалары арасындағы қақтығыс кезінде өмір сүрген генерал Юэ Фэйге (1103–1141) байланыстырылады. Жасынан сауатты болғанымен, Юэ Фэй әскери жолды таңдады, себебі оның әулетінде мемлекеттік қызметтің толыққанды конфуциандық дәстүрі болған емес. Дегенмен, Юэ отбасы ұлына әскери білім беруге мүкіндігі болмады, сондықтан оның анасының әкесі Яо Дэван он бір жасар ұлын қытай найзасын қолдануға үйрету үшін Чэнь Гуанды (陈广) жалдады. Кейін, Жоу Тун (周同) есімді жергілікті жауынгер Юэнің найзаны тез меңгергеннен кейін, оның оқ ату дайындығын жалғастыру үшін шақырылды. Юэ Фэйдің өмірбаянында оның бала кезінде бокспен айналысқаны туралы ештеңе айтылмаған, бірақ соғыс зерттеушісі Стэнли Хеннинг: «Юэ, әлбетте, қару қолданудың негізі ретінде жалаң қолмен күресудің бір түрін меңгерген» дейді. Бірақ ол оның мұғалімдерінен немесе басқа біреуден бокс үйренгенін болжауға батыл бармайды. Дегенмен, көптеген қазіргі заманғы жекпе-жек өнері шеберлері осы лауазымды Жоу Тунға берді. Мысалы, ішкі өнерді зерттеуші Ян Цзюинмин Жоудың танымал Шаолин ғибадатханасында білім алған ғалым болғанын, кейін Юэге садақ атудан өзге де дағдыларды үйреткенін, мысалы, ішкі және сыртқы жекпе-жек өнерінің түрлерін үйреткенін айтады. Янның пікірінше, осының нәтижесінде Юэ бүркіт тырнағы және ссиньи өнерін жасады, бұл екі стиль де генералмен байланысты. Ян ұсынатын тарихта найзашы Чэнь Гуан туралы ештеңе айтылмаған және Жоу Юэдің жалғыз мұғалімі ретінде дұрыс емес көрсетілген. Люн Юэге Жоудың «Піл стилін» үйреткенін, ал генерал кейіннен оны кеңейтіп «108 құлыптау техникасы» немесе Ин Сао (Бүркіт қолы) деп атады деп санайды. Бірақ Жоудың Шаолин ғибадатханасымен байланысы бар екеніне ешқандай дәлел жоқ. Генералдың өмірбаянында оның өзінің жеке стильдерін жасағаны туралы да ештеңе айтылмаған. Тарихшы Мейр Шахар Юэнің «Синь-Чангинг Классикасының» (1624) екінші алғы сөзіндегі айтылуы «кейінгі әскери әдебиетте патриоттық батырға сілтемелердің толқынын тудырды» деп атап өтті. Ол былай деді: «18 ғасырда Юэ Фэйге ссинь-йикюань өнерін ойлап табу есептелді, ал 19 ғасырда «Сегіз бөлімді брокада» және қару-жарақ техникасы да оған жатқызылды». «Кемелдікке жету туралы он жинақ» (Сиучжэнь ши шу) (шамамен 1300 ж.) Сегіз бөлімді брокаданы жасауды Сегіз бейімталдың екеуіне, атап айтқанда Чжунли Куан мен Лю Донгбиньге жатқызады.
The creation of the Eagle Claw method is normally attributed to General Yue Fei (1103–1141) who lived at a time of conflict between the Southern Song dynasty and the Jurchen tribes of the Jin dynasty. Despite being literate, young Yue Fei chose the military path because there had never been any tradition of full fledged Confucian civil service in his family history. However, the Yue family was much too poor to afford military lessons for their son, so the boy's maternal grandfather Yao Dewang hired Chen Guang (陈广) to teach the eleven year old how to wield the Chinese spear. Then a local knight errant named Zhou Tong (周同) was brought in to continue Yue's military training in archery after he had quickly mastered the spear by the age of thirteen. None of Yue Fei's biographies mention him learning boxing as a child, but martial researcher Stanley Henning states "[Yue] almost certainly did practice some form of bare handed fighting as a basic foundation for use of weapons." However, he doesn't venture to guess if either of his teachers or someone else taught him boxing. Despite this, many modern day martial arts masters have assigned Zhou Tong this position. For instance, the internalist Yang Jwingming claims Zhou was a scholar who trained at the famed Shaolin temple and later taught Yue other skills beyond archery, such as various forms of internal and external martial arts. Yang believes this later led to Yue's creation of Eagle Claw and xingyi, another style associated with the general. The history that Yang presents does not mention the spearplayer Chen Guang and erroneously casts Zhou as Yue's only teacher. Leung believes Zhou taught him "Elephant Style" which the general later expanded to create the "'108 Locking Hands Techniques' or Ying Sao (Eagle Hand)." There is no evidence that Zhou was ever associated with the Shaolin Temple, though. The general's biographies are also silent about him creating any styles of his own. The historian Meir Shahar notes Yue's mention in the second preface of the Sinew Changing Classic (1624) is what "spurred a wave of allusions to the patriotic hero in later military literature". He continues, "By the eighteenth century, Yue Fei had been credited with the inventions of xingyiquan, and by the nineteenth century the 'Eight Section Brocade' and weapon techniques were attributed to him as well." The Ten Compilations on Cultivating Perfection (Xiuzhen shi shu) (c. 1300) assigns the creation of the Eight Section Brocade to two of the Eight Immortals, namely Zhongli Quan and Lü Dongbin.
Қалыпты еліктейтін құлты
Қытай тілінде сян (c=象) "тұлға, пішін немесе сыртқы көрініс" дегенді білдіреді. Xiang Xing Quan (象形拳) сөзбе-сөз "Еліктеу Жұмыры" немесе "Пішіндей Еліктеу Жұмағы" деген мағынаны береді. Бұл – белгілі бір жануардың ерекшеліктеріне немесе мифологиялық кейіпкердің шабуылдау және қорғану әрекеттерін еліктеуге баса назар аударатын жекпе-жек техникасы. Инь Чжао Фан Цзи жүйесінде "Сян" жүретін жұмырдың (Xiang Quan Shi Lu) ішіндегі қозғалыс немесе қимыл-қозғалысты білдіреді.
In Chinese, xiang (c=象) means "shape, form, or appearance". Xiang Xing Quan (象形拳), literally means "Imitation Boxing" or "Shape Mimicking Fist". It is a fighting technique which emphasizes the imitation of the offensive and defensive actions of a certain animal characteristic or celestial personage. In the relevance of the Ying Zhao Fan Tzi system the Xiang refers to moving or movement within the walking fist routine Xiang Quan Shi Lu
Xiang Xing Quan – адам емес нәрселердің (жануарлар, құбылыстар) ерекшеліктерін, пішіндерін, қозғалыстарын немесе әрекеттерін еліктейтін кез келген жекпе-жек өнеріне қолданылатын жалпы термин. Еліктеу жұмырымен айналысатын көптеген кунгфу мектептері бар. Жануарлар стилінің мысалдары: Аждаһа, жолбарыс, пантера, жылан, тұрулы (Хун Гар стиліне жатады), бүркіт стилі, Чин На, жылқы, Мантис боксы және т.б.
Xiang Xing Quan is an umbrella term for any martial arts that mimics characteristic/ forms/ movement/ action from anything other than human, and there are more than one school of kungfu practicing imitation boxing. Example of the animal style: Dragon, Tiger, Panther, Snake, Crane style (that falls under Hung Gar) Eagle Style Chin Na, horse, Mantis Boxing and so on.
Шаолин
Аңыз бойынша, Мин әулетінің соңында Юэ Фэйге тиесілі нәрселер Шаолин ғибадатханасының бір туысқан мектебінде қайта пайда болған деседі. Башанфан бокс әдісінің шебері Лай Чин / Ликуан Сенг (麗泉僧) "Юэ Ши Сан Шу" (岳家拳) деп аталатын қол соққыларын жаттығудан өтетін әскерлерге кездесті. Осы өнерді үйренуге және меңгеруге уақыт кеткен соң, ол оны өзінің бұрыннан бар Фанзикуан жиынтықтарына енгізудің қиын міндетін алды. Кейбір ерте шеберлер оны көптеген ұстау техникалары болғандықтан "Иин Куан / Бүркіт жұдырығы" деп атады.
According to legend, in the late Ming dynasty Yue Fei's material is said to have made a re appearance at one of the sister schools of the Shaolin temple. Lai Chin/Liquan Seng (麗泉僧), an expert in the Bashanfan boxing method, encountered soldiers practicing the hand techniques that was called Yue Shi San Shou (岳家拳). After taking the time to learn and master these skills he undertook the daunting task of assimilating them into his pre existing Fanziquan sets. Some earlier exponents nicknamed it "Ying Quan/Eagle Fist" due to the numerous grabbing skills present.
Цин әулеті
1644 жылы Мин әулеті құлатылып, оның орнына Цин әулеті келді. Құсқанатын (Eagle Claw) өнерінің ізбен барып жететін ең алғашқы тегі Лю әулетінен, Хэбэй провинциясынан бастау алады.
In 1644 the Ming dynasty was overthrown and replaced by the Qing dynasty. The earliest mention of a traceable lineage of Eagle Claw comes from the Liu Family of Hebei Province.
Лю Ши Чжун және Лю Чен Ю
Лю Ши Цзюнь (劉士俊劉仕俊) (1827? – 1910) (өмір сүрген 19 ғасыр) Хэбэй провинциясының Баодин қаласындағы Сионг округында туған. Ол «Иң Чжао Фан Цзы Цюань» (鷹爪翻子拳) стилінің негізін қалаушысы (Sijo) саналады. Әлгірде жасынан бастап жекпе-жек өнерімен айналысып, сол кезде кең таралған Шаолин кунг-фу, Фанци, сондай-ақ Чуоцзяо және Люхэ боксының бірнеше шеберлерінен білім алды. Орта жасына келгенде Фа Чен Фа Сенгтен (法成僧) және Дао Цзи Сенгтен (道濟僧) Юэ Ши Сан Шоу және Фанци өнерін үйренді. Кейіннен Пекин қаласындағы әскери казармалардың бірінде әскери өнер оқытушысы болып тағайындалды. Ол әскерге қол соғу және найзамен қару қолдануды үйретті. Оның шәкірттері Лю Чен Ю (劉成有), Лю Декуан (劉德寬), Цзи Цзию (纪子修), Сюй Лю, Цзи Де, Ли Чжэншен және тағы басқалар болды. Лю Чен Ю (劉成有) алғашқыда күрестік өнерді Пекинде қызмет еткен кезде Лю Ши Цзюньнің шәкірті болған ағасы Лю Декуаннан (劉德寬) үйренді. Одан кейін «Бай Шан Фан» (Донг Сянчжоу) және «Ұшқан аяқтар» деген лақап атымен танымал Ян Цзиньшань сияқты аймақтың басқа да көрнекті жекпе-жекшілерінен білім алды. Кейін Лю Ши Цзюнь зейнетке шығып туған ауылына оралғанда, одан жоғары деңгейде оқыды. Лю Чен Ю өте талапкер ұстаз болды және тек бірнеше шәкіртті ғана қабылдады. Басты екеуі – Лю Цы Вэнь (劉啟文) және Чэнь Цзижэнь (陳子正) болды. Олардан бұл жүйе кеңейіп, әйгілі Чин Ву қауымдастығымен байланысты болғанда танымал атанды. Олардың көптеген шәкірттері Азияға тарауға көмектескен көрнекті ұстаздарға айналды: Чжан Чжан Вэнь (张詹文), Лю Цзи Сянь, Лю Чжан Ву, Лей Пейсиан, Бао Си Ён, Чэн Го Цин, Гуо Чен Яо, Ли Бао Ин, Лю Шу Ян (劉書彦), Лю Фа Мен, Чжан Чжун Тин және т.б.
Liu Shi Jun (劉士俊劉仕俊(1827？ 1910) (fl. 19th century) of Xiong County, Baoding City, Hebei is considered the Sijo (founder/ancestor) of the yīng zhǎo fān zi quán (鷹爪翻子拳). He took up martial arts at an early age and studied under several exponents of Shaolin kungfu, Fanzi, and possibly Chuojiao and Liuhe boxing which were around at the time. Around middle age, he learned Yue Shi San Shouand Fanzi from Fa Cheng Fa Seng (法成僧) and Dao Ji Seng (道濟僧). He later was appointed as the military arts instructor for one of the barracks in the capital city of Beijing. He taught the troops fist and spear skills. His students were Liu Cheng You (劉成有), Liu Dekuan (劉德寬), Ji Zixiu (纪子修), Xu Liu, Ji De, Li Zhengsheng and others. Liu Cheng You (劉成有) first learned martial arts from his uncle Liu Dekuan (劉德寬), who had been a student of Liu Shi Jun when stationed in Beijing. He continued his instruction under other prominent martial artist of the region such as "Dong Xianzhou (Ba Shan Fan) and Yang Jingshan nicknamed "flying Legs". He later received advanced training under Liu Shi Jun when he retired to his home village. Liu Chen You turned out to be a very strict teacher and only accepted a few students. The main 2 were Liu Qi Wen (劉啟文) & Chen Zizheng (陳子正). From them the system expanded and became popular when associated with the famous Chin Woo Association. Many of their students became prolific teachers that helped spread the system throughout Asia were: Zhang Zhan Wen (张詹文) Liu Zhi Xiang, Liu Zhan Wu, Lei Peixian, Bao Xi Yong, Chen Go Qing, Guo Cheng Yao, Li Bao Ying,Liu Shu Yan 劉書彦, Liu Fa Meng, Zhang Jung Ting, etc.
Чин Ву спорттық қауымдастығы
Чин Ву атлетикалық қауымдастығын Шанхайдағы әйгілі жекпе-жек шебері Хуо Юаньцзя басқарды. Оның мақсаты – тек жекпе-жек өнерін ғана емес, сонымен қатар спорт және басқа да білім беру жүйелерін халыққа тарату болды. Бөрік тырнағы стилі Хэбэй провинциясының Баодин қаласындағы Сюн округімен шектелген болатын, бірақ Чэнь Цзижэнь Чин Вуға сабақ беруге шақырылғанға дейін. Шанхайдағы алғашқы мектеп сәтті ашылғаннан кейін, Чэнь өзінің оқушыласы Лю Цивэньге барып, оның шәкірттеріне Чин Ву қауымдастығында жекпе-жек өнерінен оқытушы болып жұмыс табуға мүмкіндік жасады. Бірте-бірте, Бөрік тырнағы Шанхай, Гонконг, Гуандун, Фусан, Сингапур, Малайзия және басқа да аймақтарда оқытыла бастады.
The Chin Woo Athletic Association was fronted by the famed martial artist Huo Yuanjia in Shanghai. Its purpose was the dissemination of not only Martial Arts but sports and other educational systems to the public. The Eagle Claw system remained relatively restricted to the Xiong County, Baoding City in Hebei until Chen Zizheng was invited to teach at the Chin Wu. After initial success with the first School in Shanghai, Chen went to his training brother Liu Qi Wen to offer his students careers as Martial Arts instructors in the Chin Woo Association. In time, Eagle Claw was being taught in Shanghai, Hong Kong, Guandong, Futsan, Singapore, Malaysia etc.