Кіріспе
Жыныстық зорлық-зомбылық істерінде дәлелдемелерді шектеу Зорлық-зомбылықтан қорғау туралы заң - бұл шағымданушының жыныстық зорлық-зомбылық туралы сотта өткен жыныстық әрекеті туралы дәлелдемелерді енгізу мүмкіндігін шектейтін немесе шағымданушылардың жыныстық зорлық-зомбылық істеріндегі бұрынғы жыныстық мінез-құлқы туралы қарсы тергеуді шектейтін заң. Бұл термин сондай-ақ жыныстық зорлық-зомбылық туралы шағымданушының жеке басын жариялауға тыйым салатын заңға да қатысты.
A rape shield law is a law that limits the ability to introduce evidence about the past sexual activity of a complainant in a sexual assault trial, or that limits cross examination of complainants about their past sexual behaviour in sexual assault cases. The term also refers to a law that prohibits the publication of the identity of a complainant in a sexual assault case.
Канада
Канадалық қылмыстық іс жүргізуде жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты Қылмыстық кодекстің 276 ((1) бөлімі шағым берушінің жыныстық қатынаста болғанын дәлелдейтін дәлелдемелерді шектеуді қарастырады. Мұндай дәлелдер "осы әрекеттің жыныстық сипатына байланысты шағымданушы (а) айыптаудың тақырыбын құрайтын жыныстық әрекетке келіскен болуы мүмкін; немесе (б) оған сенудің қажеті жоқ" деген тұжырымға негізделмейді. Заңда (276 § 2-тармағы) және 276 § 3-тармағы) мұндай дәлелдемелердің қабылданғанын анықтаудың қатаң ережелері мен тәртібі белгіленген. 2000 жылы R. v. Darrach деген шешімде Канаданың Жоғарғы соты бұрынғы досына жыныстық қатынаста қылмыс жасағаны үшін сотталған бұрынғы Оттава тұрғыны Эндрю Скотт Драхқа қатысты іс бойынша заңды қолдады. 1994 жылы Дарх соғыс қылмысы үшін тоғыз айға бас бостандығынан айырылды. Сот 90 шешіммен Қылмыстық кодекстегі зорлаудан қорғау туралы ережелерді конституциялық деп тапты. Сотта айыптаушыны куәлік беруге мәжбүрлеу оның жеке өмірінің құпиясына нұқсан келтіретінін және "жыныстық зорлық-зомбылық туралы қылмыстарды хабарлауға кедергі келтіретінін" айтты. Дарах өзінің шағымдауында әділ соттан бас тартылғанын, себебі ол оқиғаның келісім бойынша болғанын қате ойлағандығын айта алмағанын дәлелдеді. Дарах сонымен қатар заң бойынша өзінің соттарында куәлік беруді талап еткенін, себебі сот төрешісі алқабилер қатарында дәлелдемелер бойынша сот отырысын өткізгенін, яғни Дарахтың шағымданушымен бұрынғы қарым-қатынасын сипаттайтын антпен берілген мәлімдемесінің қабылданғанын анықтаған. Дарах куәлік беруден немесе ант қағазы бойынша жауап алудан бас тартқандықтан, сот бұл дәлелді қабылдауға болмайды деп шешті. Апелляциялық сот сот төрешісінің шешімін бекітті.
Жаңа Зеландия
2006 жылғы дәлелдеу туралы заңның 44 және 44А баптарында шағымданушының жыныстық қатынас туралы тәжірибелері мен жыныстық қатынас туралы беделі туралы дәлелдеу ережелері көрсетілген. 2006 жылғы Заңға дейін, дәлелдеу туралы заңның 23 А бөлімі, дәлелдеу туралы заңның 1977 жылғы түзетулерімен толықтырылды. 44-бапта жыныстық қылмыстар бойынша қылмыстық қудалау кезінде шағымданушыны жыныстық қатынас пен бедел туралы белгілі бір сұрақтар мен дәлелдемелерден қорғайды. Бастапқы нүктесі - шағымданушының жыныстық қатынас саласындағы беделіне немесе шағымданушының жауапкерден басқа адаммен жыныстық қатынасқа қатысы бар дәлелдемелерді немесе сұрақтарды алып тастау. Алайда, судья осы тәжірибе туралы кез келген дәлелді немесе сұрақты рұқсат ете алады, егер оны даудағы фактілерге тікелей қатысы бар немесе тиісті жаза туралы сұраққа байланысты алып тастау әділдік мүддесіне қайшы келетіндігіне сенімді болса (жоғары маңыздылық тетігі). Шағым берушінің жауапкермен жыныстық қатынасқа түскені туралы дәлелдеме жоғары мәнділік сынағына жатпайды, бірақ ол дәлелдеме туралы заңның 7 және 8-баптарында қарастырылған жалпы мәнділік сынағына жатады. Бұл даулы мәселе болып шықты, талқылау негізінен осындай дәлелдемелердің тікелей маңыздылығы туралы болып табылады. Бұл ережені жауапкермен жыныстық қатынасқа түсуге қатысты қолдануды қолдағандар, шағымданушы мен жауапкердің арасындағы жыныстық қатынасқа түсуге қатысты дәлелдемелер, шағымданушы басқа жағдайда жыныстық қатынасқа түсуге келісетінін білдірмейді. Қарсы болғандар шағымданушы мен жауапкер арасындағы бұрын жыныстық қатынастың болуы жиі немесе міндетті түрде тікелей маңызды болады деп айтады. 2017 жылы Заң комиссиясы дәлелдеу туралы заңға екінші рет қарауға кірісті. 2018 жылғы наурыз айындағы санында ол 44-баптың жұмыс істеуі туралы бірнеше сұрақтар қойды, әсіресе екі сот ісі аясында:
Америка Құрама Штаттары
1970 жылдардың аяғы мен 1980 жылдардың басында АҚШ-тағы барлық дерлік юрисдикциялар зорлау қалқаны туралы заңның қандай да бір түрін қабылдады. Әр штаттың заңдары қорғалған жыныстық қатынастың көлемі мен қорғаныстың мерзімдері бойынша әртүрлі. Көптеген штаттарда жәбірленушінің бұрынғы жыныстық қатынасына қатысты ешқандай дәлелдерге жол берілмейді. 1994 жылғы әйелдерге қарсы зорлық-зомбылық туралы заң федералды зорлық-зомбылық туралы қорғаныш заңын құрды. Әскерилер "Зорлаудан қорғау туралы" заңды Әскери дәлелдеу ережелеріне, 412-бапқа енгізді. Әскерилердің зорлаудан қорғау туралы заңы 32-бапқа, сотқа дейінгі іс жүргізуге де қатысты. Алайда, жақында шыққан жаңалықтарда қорғаушы адвокаттар сотқа дейінгі іс жүргізу кезінде зорлаушыларды қорғау шараларын бұзған деп айыпталды. 1999 жылы People v. Jovanovic ісінде Нью-Йорк апелляциялық соты төменгі соттың зорлау туралы іс бойынша талапкер/көз куәсі кездесуге келісімін білдірген және кейіннен мақұлдаған электрондық хаттарды дұрыс емес деп танығанын шешті. Төменгі сатыдағы сот бұл электрондық хаттарды зорлаудан қорғау туралы заңдарға сүйене отырып, қабылдауға болмайтындығын анықтады; алайда Апелляциялық сот алдыңғы сот осы заңдарды дұрыс қолданбағанын анықтады.
Жүктілікпен зорлаудың құрбандарын анықтау
Құрама Штаттардағы газеттер мен телеарналардың көпшілігі сот барысында зорлау құрбаны болған адамның атын жарияламайды, ал егер зорлаушы айыпталса, көпшілігі құрбанның атын жарияламайды. Егер сот ісі тоқтатылса немесе зорлаушы кінәсіз деп танылса, бұқаралық ақпарат құралдарының көпшілігі бұдан былай қылмыскердің есімін жасырмайды. Бұл тәжірибе кейбір штаттардағы заңдарға байланысты болған, олар зорлау жағдайында құрбанның атын жария етуді қылмыс деп санайды. Мұндай заңдарға сотқа шағым жасалса, олар конституциялық емес деп қарастырылып, үнемі жоққа шығарылды. Кокс радиосы корпорациясы Кохнға қарсы іс-қимылында АҚШ Жоғарғы Соты Жоржия штатының заңына сәйкес зорлау құрбаны атын жариялаған үшін бұқаралық ақпарат құралдарына азаматтық жауапкершілік жүктеді. Кокстің Атлантадағы телеарнасы WSB TV жәбірленушінің атын сот деректері арқылы алды - бұл Жоғарғы Сот маңызды деп санайды, ол "Бірінші және Он төртінші түзетулер штаттарға сот деректері бойынша шынайы ақпарат жариялауға санкция қолдануға болмайды" деп бұйырды. Florida Star v. B. J. F. , АҚШ Жоғарғы Соты Флорида штатының заңын бұзған деп тапты. Флорида штаты Globe Communications Corp., 648 So.2d 110 (Fla. 1994) ісінде Флориданың Жоғарғы соты Флориданың қылмыстық заңына сәйкес, бұқаралық ақпарат құралдарына жыныстық зорлық-зомбылық құрбандарының аттарын жариялауға тыйым салу Бірінші түзетуді бұзды деп тапты. Бұл жағдайда Globe Communications Corp. Флорида заңын бұза отырып, екі рет жыныстық зорлық-зомбылық құрбаны туралы мәліметтерді жариялады. Газет тергеу арқылы зардап шеккен адамның атын заңды түрде білген. Флориданың Жоғарғы соты АҚШ Жоғарғы сотының Флорида Стардың Б.Ж.Ф. қарсы іс-қатысындағы шешіміне сүйене отырып, Флориданың зорлау құрбаны есімін кез келген бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауға тыйым салатын жарғысы конституцияға қайшы екенін анықтады, өйткені ол "өте кең"; яғни, ол бұқаралық ақпарат құралдарына жаза берді, тіпті егер, мысалы, құрбанның есімі қоғамда бұрыннан белгілі болса да. Сонымен қатар, ол заңның "көпшілікке қамтылмауын" анықтады, өйткені ол жеке тұлғаның әрекеттеріне емес, тек бұқаралық ақпарат құралдарының жариялануына жаза берді.