Кіріспе
1955 әскери оқу-жаттығу ұшағы Fokker S.14 Machtrainer - Нидерландының Fokker компаниясы Нидерландының Корольдік Әуе күштері (RNLAF) үшін жобалаған және жасаған екі орындық әскери оқу реактивті ұшағы. Бұл әлемдегі алғашқы реактивті ұшақ болып табылады. Қарусыз жаттықтырушы Голландияның Әуе күшінде 12 жыл қызмет етті, ал бір прототипті Голландияның Аэроғарыш зертханалары 6 жыл бойы қолданды. Олардың екеуі әуе апатынан қаза тапты, біреуі 1955 жылы, екіншісі 1964 жылы. Махтрейнерде бір қозғалтқышпен қатар отыру мүмкіндігі бар, бірақ құрсақ астындағы қарулы модуль мен қатты нүктелер жобаланған, бірақ пайдалануға берілмеген. 1940-жылдардың соңында британдық Rolls Royce компаниясы өзінің Derwent турбореактивті қозғалтқышымен жұмыс істейтін жаңа жаттықтырушы ұшақ жасау үшін өндіруші іздеді. Фоккер осындай ұшақты жобалауға шешім қабылдады, оны S.14 Machtrainer деп атады. 1951 жылы 19 мамырда алғашқы прототип алғашқы ұшуды орындады. RNLAF-тан 20 ұшаққа тапсырыс алған соң, Machtrainer 1955 жылы қызметте болды. 1967 жылы соңғы үлгілері шығарылғанға дейін ол қызметпен айналысты. Бірнеше мысал 21-ғасырда көрініске шығаруға сақталған. Fokker бастапқыда Machtrainer-ді әлемдік жаттықтырушы нарығында жоғары сатылымға үміттенді, оның ішінде оның лицензия бойынша шетелде өндірілуі де бар. Америкалық ұшақ өндіруші компаниясы Фэйрчайлд АҚШ Әуе күштері үшін Махтрейнерді шығаруға қызығушылық танытқан, бірақ ол ешқандай тапсырыс ала алмады. S.14 ұшағын алғашқы ұшуға шығарған сынақ ұшқышы 1955 жылы АҚШ-та өткен демонстрациялық ұшу кезінде қаза тапты. Бразилия сонымен қатар Rolls Royce Nene-ге арналған 50 Machtrainers-ті жергілікті өндіріс үшін келіссөздер жүргізді, бірақ саяси өзгерістер бұл әрекетті де бұзды. Әр түрлі елдер оны қабылдауды зерттеді, алайда, Machtrainer-ді RNLAF-тан басқа ешқандай ұйым қабылдамады. Махтрейнер Derwent 8 ұшағын қолданған, бірақ оны Nene 3 ұшағымен сынақтан өткізген және 1953 жылы Махтрейнер II ретінде ұшқан, ал бұл прототипті 1960 жылдары Голландияның әуе және ғарыш зертханасы қолданған. Ұшақ ұшқыштық ерекшеліктерімен танымал болды, қарусыз болды, бірақ арнайы фюзеляж астындағы оқ-дәрілер жасалды және әзірленуі кезінде сыналды, бірақ қанаттың қатты нүктелері сияқты пайдалануға берілмеді. Ол сол кезеңдегі кейбір сауда әдебиетін опция ретінде ұсынды. Барлығы 21 ұшақ жасалды, оның ішінде прототип, олардың екеуі апаттарда жоғалды, ал бірнешеуі қазіргі уақытта, соның ішінде алғашқы прототип, көрініс ретінде сақталып қалды.
The Fokker S.14 Machtrainer is a two seater military training jet aircraft designed and manufactured by the Dutch aircraft manufacturer Fokker for the Royal Netherlands Air Force (RNLAF). It has the distinction of being one of the first dedicated jet powered training aircraft to be produced in the world. The unarmed trainer served with Dutch Air Force for 12 years, and one prototype was used by the Dutch Aerospace labs for 6. Two were lost in air crashes, one in 1955 and a second in 1964. The Machtrainer features side by side seating with a single engine, although an under belly gun pod and hardpoints were designed but not put into use. Development started in the late 1940s at the behest of British engine manufacturer Rolls Royce, who were seeking out a manufacturer to produce a new trainer aircraft powered by their Derwent turbojet engine. Fokker decided to design such an aircraft, designating it the S.14 Machtrainer. On 19 May 1951, the first prototype performed the type's maiden flight. Having secured an order from the RNLAF for 20 aircraft, the Machtrainer entered service with the service during 1955. It would be operated by the service until the last examples were retired in 1967. Several examples have survived to be on display in the 21st century. Fokker initially had high sales hopes for the Machtrainer on the global trainer market, which included its manufacture under license overseas. American aircraft manufacturer Fairchild was interested in producing the Machtrainer for the United States Air Force, but failed to secure any orders itself. A test pilot, the same that had taken the S.14 on her maiden flight lost his life in 1955 on a demonstration flight in the USA. Brazil also negotiated for the local manufacture of 50 Rolls Royce Nene powered Machtrainers, but political changes derailed this effort as well. Various countries studied its adoption, however, the Machtrainer would ultimately not be adopted by any organisation other than the RNLAF. The Machtrainer used the Derwent 8, but was also tested with Nene 3 and flown with that in 1953 as the Machtrainer II, and that prototype was also used by Dutch air and space laboratory in the 1960s. The aircraft was known for its pleasant flying characteristics, and was unarmed, however, a special under fuselage gunpod was designed and partly tested during development but not put into use as was the possibility of wing hardpoints. It was offered as option some sales literature of the period. In all there 21 aircraft were produced including the prototype, of those, two were lost in crashes, and few survive as display pieces into the present including the first prototype.
Шығу тегі
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Еуропа елдері ұлттық индустрияларын қалпына келтіре бастады, голландиялық ұшақ өндіруші Фокер де осы жағдайдан тыс қалмады. Бастапқыда шетелдік жобаланған Hawker Sea Fury және Gloster Meteor сияқты ұшақтарды жөндеу мен салумен айналысқан болса, Голландия үкіметі мен Fokker-дің өзінде де өзінің отандық жобалау қызметін қайта бастауға ынталы болды. Әсіресе, Fokker компаниясының жаңадан қол жетімді реактивті қозғалтқышты пайдаланатын ұшақтарды әзірлеуіне үлкен қызығушылық болды. 1940 жылдардың соңында Фокер өзінің реактивті қозғалтқышы бар озық жаттықтырушысын, S.14 Machtrainer деп аталатын, жобалау жұмыстарын бастады. 1949 жылы авиациялық журнал "Flight International" компаниясының "ойыншы мен жаттықтырушының бір жақта отырып, техникалық қызмет көрсету мен құрылыстың қарапайымдылығын және барлық жағынан тиімділігін қамтамасыз ететін турбореактивті қуатты дамыған жаттықтырушы" деп атаған. Авиация авторы Роланд В. Харкердің айтуынша, голландтық ұшақ жаттықтырушысын шығару идеясы британдық қозғалтқыш өндіруші Rolls Royce компаниясының Фоккерге Дервент қуатты ұшақ жаттықтырушысының сызбаларымен шұғыл тәсілінен пайда болды. Rolls-Royce ұшақ жаттықтырушыларының үлкен және табысты нарығында, әсіресе Goblin-ге арналған de Havilland Vampire-ге қозғалтқыш сатудан айырылудан қорықты; компания бұған дейін британдық өндіруші Miles Aircraft-пен Derwent-ге арналған бәсекелесін шығаруға қызығушылық танытқаннан кейін компанияны қабылдамады, сондықтан Fokker-ге жақындауға шешім қабылдады.
Ұшуға
1951 жылы 19 мамырда PH NDY тіркелген алғашқы прототип өзінің алғашқы ұшуын жасады. Ол бір Derwent V қозғалтқышымен жабдықталған. Алайда, сол күні оның екінші ұшуы кезінде астыңғы бөлігі кеңеймегендіктен, ол едәуір зақымдалды. Прототип толықтай жөнделіп, сол жылдың соңында Париж әуе көрмесінде көрсетілді. Ұшақтың прототипі мен одан кейінгі ұшақтар бір-біріне ұқсас болғанмен, оның дене бөлігі үлкен G күшін жеңу үшін күшейтілген. Голландияның Корольдік Әуе күштері 20 S.14 ұшағына Роллс-Ройс Дервент 8 қозғалтқышымен жабдықталған тапсырыс берді. Бір кезде Фокер Махтрейнердің экспорттық перспективаларына үлкен үміт артады; компания Бразилиямен 50 Роллс-Ройс Нене қуатымен жұмыс істейтін Махтрейнерлерді лицензия бойынша өндіру тақырыбында келіссөздер жүргізді. Сонымен қатар, америкалық авиация өндірушісі Фейрчайлд, кейіннен лицензия бойынша Fokker Friendship-ті де құрды, Америка Құрама Штаттарының Әуе күшінен Махтрейнерге тапсырыс алуға тырысты. Зондерман - 2-ші дүниежүзілік соғыста танымал голландтық ұшқыш және қарсылық күресшісі, сондай-ақ Fokker S 11 сияқты басқа Fokker өнімдерін сынақтан өткізді. S 14 көптеген ұшқыштармен, соның ішінде Чак Йегермен және WW2 Aces-пен бағаланды және айтарлықтай қызығушылық болды; оны ұшу оңай және кешірімді деп мақтады. Компанияның сату күш-жігерін қолдау үшін алғашқы прототипте Nene III қозғалтқышы орнатылды, ол алға қарай қозғалтқышты шығара алатын болды; ол алғаш рет осы конфигурацияда 1953 жылы 25 қазанда ұшты. Ұшу сынақтарынан кейін Нене III-дің қуаттылығы көбейгендігі Machtrainer-ге жоғары жылдамдыққа жетуге мүмкіндік берді. K 1 прототипі одан әрі өзгертіліп, қуатты Nene III қозғалтқышымен жабдықталды және 1953 жылы сынақ ұшуға жіберілді. 1960 жылдары ол Нидерландының Ұлттық аэронавтика және ғарыш зертханасында (Lucht en Ruuimtevaart Laboratorium) сынақтан өтті. Шын мәнінде үшінші экипаж мүшесіне жеткілікті орын болды, дегенмен бұл мүмкіндік осы жерде орнатылуы мүмкін радио немесе радар жабдықтарын жоюды қажет етеді. ұшқыш орындықтар. Құрамында электрлік құрылғы бар, оның көмегімен көпірдің шанағын лақтырып тастауға болады. Ұшақтың электр жүйелерінің көпшілігі тікелей пилот кабинасының астына орнатылған және бірнеше тексеру панельдері арқылы қол жетімді болды; батареялар мен оттегі контейнерлері сияқты тұтыну құралдары да жақын жерде орналастырылған. 1964 жылы 28 мамырда Зеландияның Хеенвлиет қаласының маңында екі экипаж жоғалып, S.14 апатқа ұшырады. Бастапқы өндірісте екі ұшақ апатқа ұшырап, қалғандары 1960 жылдардың соңында шығарылғаннан кейін бұзылған. Үшеуі әлі күнге дейін сақталған, оның ішінде түпнұсқалық прототип (K 1, PH XIV), ол Амстердамның Схипхол әуежайында орналасқан Nationaal Luchtvaartlaboratorium (NLL) 1966 жылы наурыз айында зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс істеді. Кейін ол 2003 жылы Лелистад әуежайындағы жаңа Авиодром мұражайына көшірмес бұрын Схипхолдегі Авиодоме мұражайында көрсетілді. L 11 ұшағы Голландияның Ұлттық әскери мұражайында бұрынғы Состерберг әуе базасында сақталған. L 17 жөндеуден өтіп жатыр. Төртінші, L 18, Ипенбургтегі Fokker объектісінің кіреберісінің қасында орналастырылған, бірақ бұл ұшақ 1994 жылы сайт жабылған кезде жойылған.
In order to better facilitate its use as a trainer, the crew of two were seated in a side by side arrangement within a relatively spacious cockpit. There was actually enough room for a third crew member, although this capability would necessitate the deletion of the radio or radar equipment that could otherwise be installed in this location. ejection seats. The slide hood of the canopy was jettisonable and operated electrically. The majority of the aircraft's electrical systems were installed directly beneath the cockpit and were accessible via multiple inspection panels; consumables such as batteries and oxygen canisters were also housed nearby. The S.14 crashed near Heenvliet, Zeeland with the loss of two crew on May 28, 1964. Of the original production run, two aircraft were lost in accidents; the remainder were scrapped in the years following their withdrawal during the late 1960s. Three still exist today including the original prototype (K 1, PH XIV), which was operated by the Nationaal Luchtvaartlaboratorium (NLL), located at Amsterdam Airport Schiphol, until retirement in March 1966. It was then displayed at the Aviodome museum at Schiphol before moving to the new Aviodrome museum at Lelystad Airport by 2003. The production aircraft L 11 is preserved at the Dutch National Military Museum at the former Soesterberg Air Base. L 17 is undergoing renovation. There was a fourth, L 18, which was positioned besides one of the entrances at Fokker facility at Ypenburg, but this aircraft was scrapped during 1994 at the same time as the site was being closed down.