Кіріспе

Морисетт Америка Құрама Штаттарымен, 342 U. S. 246 (1952), қылмыстық ниеттің құқықтық тақырыбына қатысты АҚШ Жоғарғы Сотының ісі. Онда екі түрдегі қылмыстар сипатталған, олар психикалық күйді қажет етеді және олар жоқ. Ол олардың арасындағы нақты сызықты белгілемейді. Бір топқа - дәстүрлі қылмыстар кіреді, олардың кейбіреулері заңдар пайда болғанға дейін, мысалы ұрлық. Бұл бірінші топтағы қылмыстарда қазылар алқасы заңға қарсы әрекет жасау, зиян келтіру және ниеттілік сияқты екі нәрсені де анықтауы керек еді. Екінші топқа жататын қылмыстар үшін қылмыстық ақыл-ойдың болуы қажет емес, мысалы, қасақана немесе білуі. Бұған қоғамдық денсаулық пен әл-ауқат үшін қажетті, мысалы, тамақ пен дәрі-дәрмектердің қауіпсіздігіне қатысты нормативтік заңдар кірді. Морисетт - бомбаның пайдаланылған корпустарын әуе күштері жаттығу полигонынан жинап, оларды тастап кетті деп ойлап, металл сынығы ретінде 84.00 долларға салған қайта өңдеуші. Сонымен қатар, Morissette пікірінде қаралып отырған заңды қамтитын қылмыстық заңнаманың санатын қоғамдық қамқорлыққа қатысты қылмыстарға қолданылатын қылмыстық заңдардың басқа санатынан ажырату керектігі мойындалады. Соттың айтуынша, жалпы құқық бұзушылықтары, жалпы құқық бұзушылықтарынан айырмашылығы, мемлекет, адамдар, мүлік немесе қоғамдық өнегеге зиян келтірмейді, бірақ "заң күтімді талап ететін жерде қараусыз қалдыру немесе ол міндетті орындамаған жағдайда әрекетсіздік" арқылы сипатталады. Қоғамдық қамқорлық туралы құқық бұзушылықтар - мысалы, денсаулық сақтау туралы заңдар, құрылыс кодекстері немесе тамақ пен дәрі-дәрмектердің қауіпсіздігі туралы заңдар - айыпталушының психикалық күйін немесе санасын қажет етпейді.

Өмірбаян

Сотталушы, металл қорабының жартылай дилері, Мичиган штатының Оскода қаласына жақын жердегі Әскери-әуе күштері бомбалау полигонына кірді, одан ол бомбаның қабықтарын жинады. Бұл қаптамалар бірнеше жыл бойы жерде жатыр. Қылмыстық істі жүргізуші қоршауларды базарда сатып, 84 доллар пайда тапты. Бұл үшін айыпталушы заң бұзушы ретінде айыпталды, яғни мемлекеттік мүлікті "білмей-ақ қайта құру" қылмыс болып саналды. Қабылдалушы қылмысты жасағанын мойындады. Оның жалғыз қорғанысы - ол гильзалар мүлкіне тиесілі деп санайды, сондықтан оларды алу қылмыс емес. Сот аяқталғаннан кейін сот төрешісі заңға қатысты кеңес берді, ал қорғаушы тараптың ұсынысын қабылдамады. Қайырымдылық талаптары бойынша, "білгіштікпен" сот төрешісі Конгресс заңның қайырымдылық заңның анықтамасына сәйкес әрекет етуін көздеді деп есептеді. Сотталушылар тек қана айыпталушының "мүлікті қасақана иеленіп алғанын" анықтауға тапсырма алды. Сондықтан, сотқа айыпталушыны тек мемлекеттік мүлікті алуы негізінде кінәлі деп табуға рұқсат етілді. Олар оның бомба қаптамаларын тастап кетуіне қатысты қандай да бір сенімге ие болғанын анықтауға және қарастыруға құқылы емес, яғни, бұл мемлекеттік мүлік (бұл заңның қарапайым тілінде қылмыс ретінде айқындалған) немесе тастап кеткен мүлік (бұл қылмыс емес) болды ма. Егер заңның осы түсінігі дұрыс болса, онда Конгресс қатаң жауапкершілік қылмысын жасайтын болар еді. Апелляциялық сот төменгі сатыдағы соттың шешімін бекітті. Алайда Жоғарғы Сот, федералды заңның соңғы төрешісі ретінде, апелляциялық шағымды тыңдап, сот шешімін өзгертті, айыпталушының конверсияны заңсыз деп танытқан фактілерді білгенін дәлелдеу керек, яғни мүлікті оның иесі тастап кеткен жоқ. Сотта Роберт Джексон бір ауыздан сотқа жазған хатында англо-америкалық заң дәстүрінде жеке қылмыстық ниетін (mens rea) маңыздылығын атап өтті, ол қылмыс "әдетте жамандықты білдіретін ақыл-ойының жамандық жасау қолымен келісуінен ғана құрылады" деп мәлімдеді. Сонымен қатар, Morissette пікірінде қаралып отырған заңды қамтитын қылмыстық заңнаманың санатын қоғамдық қамқорлыққа қатысты қылмыстарға қолданылатын қылмыстық заңдардың басқа санатынан ажырату керектігі мойындалады. Соттың айтуынша, жалпы құқық бұзушылықтары, жалпы құқық бұзушылықтарынан айырмашылығы, мемлекет, адамдар, мүлік немесе қоғамдық өнегеге зиян келтірмейді, бірақ "заң күтімді талап ететін жерде қараусыз қалдыру немесе ол міндетті орындамаған жағдайда әрекетсіздік" арқылы сипатталады.