Кіріспе
Синизм (sinistʁism) - саяси ғалым Альберт Тибодеттің "Францияның саяси идеялары" (1932) еңбегінде партиялық жүйелердің эволюциясы мен қайта үйлесуін, әсіресе Францияда, партия идеологиясында елеулі өзгерістерсіз түсіндіру үшін ойлап тапқан неологизм. Тибодет уақыт өте келе бұрын саяси емес мәселелер пайда болатынын, қоғамдық алаңдаушылықты туғызатынын және саяси іс-қимылға деген сұранысты ынталандыратынын көрді. Жаңа саяси қозғалыстар қалыптасып, жаңа мәселелерді қолдап, бүкіл саяси жүйеге әсерін тигізеді. Солшылдардың ескі партиясы екіге бөлініп, кейбіреулері жаңа мәселелерді заңды деп қабылдап, жаңадан келгендермен ынтымақтасуға келісіп, өз идеологиясын сәйкесінше бейімдейді. Сол жақтағы басқалар өздерінің идеяларын қайталап, өзгеруден бас тартады: өз идеяларын өзгертпесе, олар бір орынға оңға қарай жылжып, жаңа орталыққа айналады. Сол уақытта орталықтың бұрынғы партиясы оң жақтан ортаға қарай жылжып кетеді. Ал оңшылдар болса, оларды қозғаушы әлеуметтік қорғау мәселесі уақыт өте келе өз тартымдылығын жоғалта бастайды. Ескі мәселелердің жойылуынан кейін, бұрынғы оңшылдар жаңа оңшылдарға айналады.
Sinistrisme (sinistʁism) is a neologism invented by political scientist Albert Thibaudet in Les idées politiques de la France (1932) to explain the evolution and recombination of party systems, particularly in France, without substantial changes occurring to party ideology. Thibaudet saw that, over time, issues that previously had not been politicised would emerge, drawing public concern and stimulating demand for political action. A new political movement would form to champion the new concerns, sending repercussions throughout the existing political system. The old party of the left would be split, with some accepting the new issues as legitimate, agreeing to cooperate with the newcomers and adapting their ideology accordingly. Others on the existing left would double down on their existing ideas, refusing change: without changing their ideas, they would end up pushed de facto one space to the right, and end up as the new centre. Meanwhile, the old party of the centre would be pushed to the centre right, and so on. As for the very far right, over time the issues of social conservation that motivated them would gradually lose their appeal, and as old issues died off, space would be freed up for the old right to become the new far right.
Француз тарихында
Франция мысал ретінде келтірді. Әлеуметтік консервативті Либералды Монархистер 1820-ші жылдардың сол ортасы болды, бірақ 1830-шы жылдары әлеуметтік консервативті Модеративті Республикашылдардың пайда болуымен жаңа орталыққа айналды. Бұлар 1870 жылдары радикалдардың пайда болуымен орталыққа итермеленді; бұлар 1900-жылдары Радикалдық Социалистердің пайда болуымен орталыққа итермеленді, олар 1920 жылдары Жұмысшылар Интернационалының социалистік француз бөлімінің өсуімен орталыққа итермеленді, олар өз кезегінде 1950-жылдары Француз Коммунистік партиясының пайда болуымен орталыққа итермеленді. Бұл процесс (Тибодеттің тарихи қажеттілік ретінде қарастырған) Тибодеттің пікірінше, әлеуметтік консервативтілердің, әсіресе Францияда, француз тарихында монархизммен ұзақ уақыт бойы байланысты болған оң (оң) деген атаудан бас тартып, сол жаққа қарайтын үрдісі. Сол жақтағы жаңа қарсыластардың пайда болуы бір саяси блоктың бірден оңға қарай бір орын ауыстырғанын білдірді, ол өзін оң жақ партиясы деп санамады. Осылайша, Францияның саяси топтары әдетте шеттен келген адамға сол жақтан бір орынға тиесілі болып көрінетін таңбаларды қолданды: бір кездері Радикалдық саяси отбасыға тиесілі болған радикалды депутаттар 1901 жылы құрылғанда жаңа Радикалдық Социалистік және Радикалдық Республикалық партияға қосылу-қосылмау туралы шешім қабылдауға мәжбүр болды. Тарихи радикалдар көшбасшысы Жорж Клемансо сияқты, өздерін солшыл деп санағандарға ортаңғы оңға қарай түрткі болды. Нәтижесінде радикалды емес социалистік радикалдылар өздерінің парламенттік партиясын "радикалды солшыл" деп атай берді, бірақ олар қазір оң орта партиясы болды, олар либералдылардан оң жаққа дейін ажыратылмады. Экономикалық лазерлік, парламенттік егемендік пен конституционализмді қолдаған әлеуметтік консервативті көзқарасты ұстанатын либералды депутаттар 1900 жылы сол ортада болды. Нәтижесінде олар өздерінің парламенттік топтарын "Республикалық солшыл" деп атады, егер жиырма жылдан кейін олар көптеген мәселелерде оң ортада тұрып жатса да. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл терминология сақталды: социалистер мен христиан-демократтардың арасында орналасқан әртүрлі радикалдар мен либералды топтар өздерін солтүстік республикашылдардың жиналысы деп атады. Католиктер мен консерваторлар Республикашыл режимнің заңдылығын қабылдады 1900 жылға қарай екі топта кездестіруге болады. Біріншісі, идеологиялық жағынан консервативті, бірақ Үшінші Республиканың бар екенін қарсылықпен қабылдады, өзін "Конституциялық" немесе "Республикалық оң" деп атады, ал республика конституциясын шын жүректен қабылдағандар 1899 және 1901 жылдар аралығында "Либералды іс-қимыл" деп аталатын партия құрды. Кейіннен Луиджи Стурцоның итальяндық Халық партиясының орталықтық популизм үлгісінде Халықтық Демократиялық партия деп аталатын жаңа католик партиясы құрылды. Үшінші республика кезінде парламентке сайланған монархистер алдымен осы таңбаны мақтан тұтатын. Алайда уақыт өте келе, бұған саяси көзқарас бұзылды, олар өз терминологиясын өзгертті. 1931 жылы Тибодет жазған кезде парламенттің оң жағындағы монархистер өздерін "консерваторлар" (1818 жылдан бері абсолюттік монархистермен байланысты термин), "тәуелсіздер" (1900 жылдан бастап Action Francaise) немесе "ұлттық республикашылар" (бонапартистер мен Jeunesses патриоттарымен байланысты термин) деп атады. Бұл құбылыс ХХ ғасырда да жалғасты. Тарихшы Рене Ремонт 1924 жылдан кейін "оң жақ" термині Францияның негізгі саясатының сөздіктерінен жоғалып кеткенін атап өтті, сондықтан "1974 жылғы президент сайлауында бір ғана кандидат өзін оң жаққа тиесілі деп жариялады: Жан-Мари Ле Пен; 1981 жылы ешкім болған жоқ". Консервативті (бұл 1818-1820 жылдары ультра-роялистік шолудың атауы) Үшінші республика кезінде, әсіресе Блоктың ұлттық палатасында жиі қолданылатын "оң қанаттың" синонимі болды. 1920 жылдары Action française роялистік қозғалысына жақын депутаттар үшін пайдаланылған тәуелсіздер, кейіннен аз реакциялық саясаткерлер қолданды.
Unambiguously, radical deputies who had once belonged to the Radical political family were forced to decide whether or not to join the new Radical Socialist and Radical Republican Party when this was created in 1901. Those who did not, such as the historic Radical leader Georges Clemenceau, were thus pushed into the centre right though they still considered themselves men of the left. As a result, the non Radical Socialist Radicals continued to call their parliamentary party the "Radical Left", though they were now a party of the centre right almost indistinguishable from the Liberals to their immediate right. Liberal deputies with socially conservative views who supported economic laissez faire, parliamentary sovereignty and constitutionalism, were in 1900 situated on the centre left. As a result, they labelled their parliamentary group the "Republican Left", even when, twenty years later, they were located firmly on the centre right of most issues. After the Second World War this terminology persisted: the group that gathered up miscellaneous Radicals and Liberals situated between the Socialists and the Christian Democrats termed themselves the Rally of Left Republicans. Catholics and conservatives who accepted the legality of the Republican regime could be found in two groups by 1900. The first, ideologically conservative but reluctantly accepting the existence of the Third Republic, labelled themselves the "Constitutional" or "Republican Right", whereas those who had a more sincere acceptance of the republican constitution formed, between 1899 and 1901, a party labelled "Liberal Action". Later, a new Catholic party called Popular Democratic Party would be formed, modelled after the centrist popularism of Luigi Sturzo's Italian People's Party. Monarchists who were elected to parliament under the Third Republic at first proudly displayed that label. Over time, however, it became politically unacceptable to do so, and they shifted their terminology. Thus by the time Thibaudet was writing in 1931, the monarchists on the far right of parliament labelled themselves "Conservatives" (a term associated since 1818 with absolute monarchists), "Independents" (a term associated from 1900 with the Action Francaise), or "National Republicans" (a term associated with Bonapartists and the Jeunesses Patriotes)—labels which to an outsider might seem more logical belonging on the centre right. This phenomenon was still at play well into the 20th century. Historian René Rémond observed that after 1924 the term "right wing" vanished from the glossary of mainstream politics in France, such that "at the 1974 presidential election, only one candidate declared himself as belonging to the right: Jean Marie Le Pen; in 1981, there was none." Conservative (which had been the name of an ultra royalist review in 1818–1820) was a synonym of "right wing" often used under the Third Republic, in particular by the Bloc national Chamber. Independents, used in the 1920s for deputies close to the Action française royalist movement, was later used by less reactionary politicians.