Кіріспе
Рамаянадағы Аёдхья патшайымы - индус құдайы Рама Каусалияның анасы. Ол эпостың басты кейіпкері Раманың анасы және Косаланы оның астанасы Аёдхьядан басқарған Дашаратханың аға әйелі. Рамаянада Каусалия екінші реттік кейіпкер, сондықтан оның өмірінің тек кейбір аспектілері ғана егжей-тегжейлі сипатталған.
the mother of the Hindu god Rama
Kausalya (, ) is the senior queen consort of Kosala in the Hindu epic Ramayana. She is the mother of Rama, the titular hero of the epic, and the senior wife of Dasharatha, who ruled Kosala from its capital of Ayodhya. Kausalya is a secondary character in the Ramayana, so only aspects of her life are described in detail.
Рамаянадағы рөлі
Рамаянаның авторы Вальмики Каусальяның ата-анасының есімдерін атамайды, бірақ Аёдхьяканда деп аталатын тарауда ол Косалендрадухита (яғни Косала патшасының қызы) ретінде сипатталады. Косала - ежелгі Үндістанның Аёдхья астанасы бар аймағы. Падма Пуранада Каусалия Косалан ханзадасының қызы болғандығы туралы да айтылған. Кейінгі мәтіндерде ол Дакшина Косаланың патшасы Сукаушала мен патшайым Амритапрабханың қызы деп аталады. Оның туған жерінде оған арналған Мата Каушалия ғибадатханасы бар. Рамаянаның Балаканда тарауында Каусалия алғаш рет кездеседі. Бала табуға үмітпен Дашаратха мен оның басқа екі әйелімен бірге асвамедха ягна жасайды. Ришьяринга бастаған осы құрбандықта құдайлар Дашаратқа құдайлар дайындаған паясам (сүт деликатесі) толтырылған алтын ыдысты ұсынады. Дашаратха осы құдайлық тамақтың жартысын Каусалияға, төрттен бір бөлігін Сумитраға (яғни, сөзбе-сөз 'жақсылықтан қалғанның жартысы'), сегізінші бөлігін Кайкейге (яғни, тағы да, 'жақсылықтан қалғанның жартысы') ұсынады, содан кейін ой жүгірткеннен кейін соңғы сегізінші бөлігін Сумитраға қайта береді. Осылайша, Каусалия ханзада Раманы, Кайкейді Бхаратаны, Сумитраны патшалық егіздер Лакшмана мен Сатругнага әкеледі. Рама индуизмде Вишнудың аватары ретінде танымал және Рамаянаның басты кейіпкері. Рамаянаның Аёдхьяканда тарауында Каусалия өзінің пәктігі үшін "Әр әйелдің ең жақсысы" деп сипатталған. Кейкейдің Раманы жер аударыу жоспарын оның Рама мұрагер ханзада болған жағдайда, Каусалия патша анасы болады деген сенімінен басталады. Бұл Каусалияны одан да күшті патшайымы етіп, Бхаратаның ұрпағын тақтан алып тастайды. Мұндай сенімдерді оның санасына оны тәрбиелеген қызметшісі Мантара салады. Кейін Кайкей Дашаратханы Раманы он төрт жылға жер аударыуға және Баратаны мұрагер ханзада етіп тағайындайтын етіп түрткілейді. Рама ханның ханзада болу күнінде Рама өзі Каусалияға Дашараттың оны орнына орманға айдағанын айтады. Қаусалйа мен Лакшмана екеуі де Раманы орманға бармауға көндіруге тырысады. Оның күш-жігері түспей қалғанда, Каусалия Рамадан онымен бірге орманға алып кетуін сұрайды, бірақ Рама оған өзінің отбасына және патшалық сарайына деген міндетін еске салады, ал оның міндеті - әкесінің бұйрықтарын орындау. Қаусалдың қатал сын-пикірі Дашаратқа жастайынан қарғысқа ұшыраған оқиғасын еске салады. Бұл қарғыс Раманың жер аударылуының белгісі болды. Қаусалйа бұрынғы өмірінде бұзауларға аналарының иісін ішкенге рұқсат бермегенін айтады, бұл осы өмірде Рамадан бөлініп кетуіне әкелді (Айодхьяканда 38.16 17). Он төрт жылдан кейін ұлының таққа отырғанынан кейін, Каусалияны патша анасы ретінде кеңінен құрметтей бастайды. Каусалья патшайым Дронавасудың әйелі Дараның (Брахмани) мәнерленген тұлғасы болып саналады. Ол Вишнудан бата алды, ол оған Трета-югада оның ұлы ретінде дүниеге келетінін уәде етті. Кейбір кейінгі мәтіндік жазбаларда Шанта Каусалияның қызы және Дашаратханың үлкен баласы ретінде сипатталады. Алайда, Рамаянаның Балакандасында Вальмики Шанта туралы тек Дашаратханың досы болған Анга патшасы Ромападаның қызы ретінде жазады. Шантаның анасының аты еш жерде айтылмаған.
Әдеби әсер
Рамаянадағы көптеген кейіпкерлер сияқты, Каусальяның кейіпкері де адам сезімдері мен өзін-өзі тану туралы әңгіме айтады. Ол күйеуінің қайтадан үйленуі, ұлының жер аударылуы және күйеуінің қайтыс болуы сияқты қайғылы оқиғалармен күреседі, бірақ ол осыған қарамастан, діни қатаңдығы үшін жазба орындарында жақсы сипатталған.
Дін
Мата Каушалия ғибадатханасы Чаттисгархтың Раипур ауданындағы Чандхури қаласында орналасқан. 2021 жылдың қазан айында "Рам Ван Гаман Патх" жобасы аясында шатысгардың бас министрі Бхупеш Багел және басқа да беделді тұлғалар ғибадатхананы қайта жаңғыртты.