Кіріспе

Болгария Грекия газ тасымалдаушы Бургас-Александруполи құбыр жолы - ресейлік және Каспий мұхиты мұнайын Болгарияның Қара теңіздегі Бургас портынан Грекияның Эгей теңізіндегі Александруполи портына тасымалдау үшін ұсынылған мұнай құбыры жобасы. Бұл ресейлік мұнай үшін Босфор мен Дарданеллден айналып өтудің баламалы жолы ретінде қарастырылды. Алайда 2011 жылдың желтоқсанында Болгария үкіметі экологиялық және жабдықтау мәселелеріне байланысты жобаны тоқтатты. Болгария бұл идеяны қайта жаңғыртуға тырысады, ал идея 2023 жылы Украинаға шабуылға байланысты тағы да ұсынылды.

Тарих

Құбыр желісі жобасын 1993-1994 жылдары бірнеше ресейлік және грек компаниялары ұсынған болатын. 1994 жылы құбырдың құрылысы үшін Грекия мен Болгария екіжақты келісімге қол қойды, содан кейін Грекия мен Ресей ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды. 1998 жылдың ақпан айында Bapline деп аталатын құбыржол құрылысы бойынша грек консорциумы құрылды, ал 1998 жылдың мамырында Трансбалкан мұнай құбыры компаниясын құру туралы меморандумға қол қойылды. Үкіметтер арасындағы саяси меморандумға 2005 жылдың 12 сәуірінде қол қойылды. Жоба бойынша үкіметаралық келісім 2007 жылғы 7 ақпанда келісілді және оған 2007 жылғы 15 наурызда Афинада үш елдің тиісті министрлері өздерінің басшылары Владимир Путиннің (Ресей президенті), Сергей Станишевтің (Болгария премьер-министрі) және Костас Караманлистің (Грекия премьер-министрі) қатысуымен қол қойды. Халықаралық жобалау компаниясын құру туралы келісімге 2007 жылғы 18 желтоқсанда Мәскеуде қол қойылды, ал "Транс-Балкан құбыр желісі B. V. " компаниясы 2008 жылғы 6 ақпанда Нидерландыда құрылды. Алайда, 2009 жылдың шілдесінде билікке келген болгар үкіметі жобаға қатысуын қайта қарастыра бастағандықтан, жоба кейінге қалдырылды. 2009 жылдың 19 қазанында Италия, Ресей және Түркия Ресей мұнай компанияларының бәсекелес Самсун-Джейхан құбыржолына қатысуына келісім беретін үкіметаралық келісімге қол қойды. 2010 жылдың 11 маусымында Болгарияның премьер-министрі Бойко Борисов Бургастың жергілікті тұрғындарының қатты қарсылығына байланысты Болгария жобаға қатыспайтынын мәлімдеді. Кейіннен үкімет жобаны тоқтату туралы соңғы шешім қабылдамас бұрын қоршаған ортаға әсерін бағалауды күтетінін айтты. 2011 жылғы 7 желтоқсанда Болгария үкіметі жобаға қатысуын тоқтату туралы ресми шешім қабылдады және үшеуінің өзара келісімі бойынша үкіметаралық келісімнің тоқтатылуын ұсынды. 2023 жылы Болгария бұл жобаны қайта жандандыруға ұмтылды, ал Ресей 2024 жылдан бастап мұнай өндіруді жалғастыра бастады.

Техникалық ерекшеліктер мен қаржыландыру

Негізгі құбырдың диаметрі 15 метрден асатын болады, ол бірінші кезеңінде жылына 15 23 миллион тонна мұнай тасымалдайтын болады, ал екінші кезеңде 35 миллион тонна. Инвестициялық жоспар келісілген жоқ және құбырды қай көздерден толтыру туралы шешім қабылданбады. Бұл компанияда 51% акциялар "Русская Транснефть", "Роснефть" және "Газпром нефть" бірлескен кәсіпорны "Бургас-Александруполис" консорциумына тиесілі. Technoexportstroy-дің еншілес компаниясы болгарлық BurgasAlexandroupolis Project Company BG акцияларының 24,5% иелік етеді. Грекия консорциумы HELPE S. A. THRAKI S. A. компаниясына, Prometheus Gas және Latsis Group иелік ететін Hellenic Petroleum пен Thraki бірлескен кәсіпорнына 23,5%-ға, ал Грекия үкіметіне 1%-ға ие. Болгария мен Грекияның үлестерінің басқа мұнай компанияларына, мысалы Chevron, TNK BP және KazMunayGas сатылуы мүмкін деген болжамдар болды.

Дау

Бірнеше бәсекелестік құбыржол жобалары болды, мысалы, Бургастан Влореге дейінгі AMBO құбыр жолы, Констанцадан Триестке дейінгі Pan European Pipeline, Odesa Brody Plotsk құбыр жолы, Kıyıköy İbrice құбыр жолы және Самсун Ceyhan құбыр жолы барлығы Түркия боғаттарын айналып өтіп, Қара теңізден мұнай тасымалдауды мақсат етті. Бургас-Александруполи құбыр желісі жобасы жазық жерді өтетін ең қысқа құбыр желілерінің бірі ретінде сипатталды, сондықтан ол ең арзан және тиімді болып табылады. Бургас-Александруполи құбыржолын жобалауды сынға алғандар Эгей теңізінде мұнай танкерлерінің қозғалысы туралы экологиялық мәселелерді көтерді, онда көптеген су астындағы тау жыныстары мен туризм мен балық аулауға тәуелді арал тұрғындары бар. Эгей теңізінде мұнайдың төгілуі Грекияның туристік индустриясына үлкен зиян әкелуі мүмкін екені айтылды. Болгариядағы Бургас пен Созополь тұрғындары 2008 жылдың көктемінде жергілікті референдумдарда қарсы дауыс берді.