Кіріспе

Мария Амалия Висента Гойри, Мария Гойри де Менендес Пидал (29 тамыз 1873 жылы Мадридте 28 қараша 1954 жылы Мадридте) - испандық испандық, әдеби сыншы, зерттеуші, педагог және әйелдер құқығын қорғаушы. 1896 жылы ол философия және әдебиет мамандығы бойынша диплом алған алғашқы испан әйелінің бірі болды, ал 1909 жылы испан университетінде (Мадрид университеті) докторлық дәрежесін алған алғашқы адам болды. Ол Рамон Менендес Пидальдің әйелі болды.

Өмірбаян

Мария Амалия Висента Гойри 1873 жылы 29 тамызда Мадридте баск отбасында дүниеге келді. Ол өзінің алғашқы жылдарын Бискай провинциясындағы теңіз жағалауындағы ауыл Алгортада өткізді. Ол Мадридке өзінің жалғыз басты анасы Амалия Гойримен, үлкен мінез-құлық пен мәдениеттің тігіншісімен оралды. Денсаулығы нашар болғандықтан, оны үйде анасы оқытты, ол туберкулездік артритке қарсы күресу үшін жиі ашық ауада Буэн-Ретиро паркіне сабақ беріп тұратын. Ол Марияны спорт залына жазды және он екі жасында әйелдерді оқыту қауымдастығында бизнес курстарын бастады. Ол грамматиканы жақсы көретінін біліп, 1887 жылы мұғалім болу үшін Гувернанттар мектебінде оқыды. 1890 жылы ол және тағы бір жас студент Кармен Галлардо Мадрид университетінің Философия және әдебиет мектебінде сабақтарды тексерді. 1892 жылы ол өзінің қатысуы ерлер студенттерінің назарын аудармауы шартымен, сыныптарға қатысу үшін әйел студент ретінде ресми тіркелуге Мемлекеттік білім берудің бас хатшысынан рұқсат алды. Әр сабақ алдында оған дәлізде күтуге рұқсат етілмеді және ол сыныпқа іргелес кеңседе күтуге мәжбүр болды. Мұғалімі оны өзінің қасындағы жеке кабинетіне шығарып салады. Сабақ аяқталған соң, оны да сол күйінде шығарып жібереді. Оның профессорларының бірі сол кездегі ең танымал ғалым, испандық ғалым және тарихшы Марселино Менендес Пелайо болды. Бірінші жылы ол Эмилия Пардо Базанның "Ерлер мен әйелдердің білім беруі" атты презентациясын тыңдады, онда ол Россо мен Франсуа Фенелонға феминистке қарсы деп шабуыл жасады және Джон Стюарт Милл мен Готфрид Лейбницті әйелдер үшін білім беру реформаларын прогрессивті қолдау үшін қорғады. Консепсьон Аренальдің әйелдердің құқықтары мен міндеттері туралы пікірін білдіруі зорлық-зомбылық шабуылдарға ұшырағанда, Мария орнынан тұрып, қарт белсендіді қатаң қорғады. Мария Гойри әдеттегі мектеп профессоры (1893), философия және әдебиеттер бойынша лицензиат (1896), философия және әдебиеттер докторы (1909) атақтарын алды.

Неке

Мария Рамон Менендес Пидальмен танысқанда, Менендес Пелайо оны өзінің бұрынғы студенті университетінің аспирантурасында дәріс оқыған кезде тыңдады. Рамон қазір университет профессоры болды және роман филологиясының кафедрасын алды. Бір қызығушылықтары бар екенін білген ол оның оқушысы, содан кейін көмекшісі болды. Олар 1900 жылы үйленді және бал айына олар ең көне сақталған испандық эпостық поэмасы - Poema de mío Cid (Сид поэмасы) географиялық жерлерін қайта қарады. Олардың үш баласы болды: бала кезінде қайтыс болған Рамон, Химена және Гонсало. Мария мен Рамон өмірлерін филологияға, ежелгі испан тарихы мен балладаларын сақтауға байланысты барлық нәрселерді зерттеуге арнады. Сондай-ақ ол 1916 жылы 16 жасқа дейінгі жастардың түрмеге қамалуын болдырмау үшін құрылған Protectorado del Niño Delincuente (Балаларды қылмыскерлерден қорғаушы) ұйымымен бірлесіп жұмыс істеді. 1918 жылы Instituto Escuela de segunda enseñanza (Жоғары оқу орны) құрылғанда ол тіл және әдебиет сабақтарын оқытты. 1933 жылы 23 қазанда ол Patronato del Centro para Ampliación de Estudios (Алдыңғы оқулар жөніндегі кеңес) басқарма мүшесі болып сайланды және Блас Кабрера, Луис Каландр, Мария де Маэсту және Луис де Зулуэтамен бірге жұмыс істеді. Ол Испанияда Азамат соғысы басталғанға дейін еркін білім беру институтында (Junta para Ampliación de Estudios) сабақ берді.

Испаниядағы азаматтық соғыс

Мария мен Рамон Мадридті Сан-Ильдефонсо Гранжадағы Корольдік сарайға жалғастыратын патшалық жолда орналасқан Сан-Рафаэльдегі ауыл үйінде болған кезде Азамат соғысы басталып, оларды толығымен тосқауылға түсірді. Олар қызы Химена, оның күйеуі Мигель Каталан Санудо және ұлы Диего Каталанмен бірге Екінші испан республикасына қарсы көтерілген әскерилер бақылайтын аймақта болды. Куатро-Виентос әуежайынан ұшақтар бомбалағаннан кейін олар қауіпсіздігі үшін Эль-Эспинарға, кейіннен Сеговияға қашуға мәжбүр болды. Соғыс Гойри үшін апат болды. Олар Франсиско Франконың жағында болды, бірақ ол әлі де либералды көзқарастарын қорғады, оның ішінде әйелдерге барлық салаларда, әсіресе білім беруде тең құқықтар берілді. Archivo General de la Guerra Civil Española (Испанияның Азамат соғысының жалпы архиві) Франко бастаған Ұлттық қорғаныс кеңесі жасаған есеп. Онда Менендес Пидал Каталанның отбасы мүшелері мен олардың достары жасырын түрде бақыланып, хат-хабарлары тексерілгені айтылған. Ұлттық үкіметінің базасы болған Бургосқа жіберілген баяндамада: "Испания Корольдік академиясының директоры Рамон Менендес Пидал мінез-құлқы әлсіз және оның әйелі Мария Гойридің толықтай үстемдігіне ие болды, ол өте талантты және ерекше энергиялы мәдениетті әйел, ол күйеуі мен балаларын бұзған. Ол өте сенімді және Испаниядағы ең қауіпті адамдардың бірі. Бұл - революцияның ең берік тамырының бірі екені сөзсіз". Соғыстан кейін еркін білім беру институты мен Жоғары оқулар жөніндегі кеңестің қамқорлығымен барлық мектептерге тыйым салынды және мұғалімдерге білім берудегі әйелдердің теңдігін және басқа да либералды себептерді насихаттауға тыйым салынды. Оқытумен қатар, Мария өзінің соңғы жылдарында ежелгі ауызша балладалардың әртүрлі нұсқаларын зерттеуге, жинауға және мұрағаттандыруға арнады, олар қазір Fundación Ramón Menéndez Pidal-де сақталады. Бұл коммерциялық емес орталық тарихи және филологиялық зерттеулер мен гуманистік зерттеулерді дамытуға арналған. Мадридтің солтүстігіндегі Оливар де Шамартиннің зәйтүн бағында орналасқан бұл кітап ғалымдар үшін өте маңызды дерек көзі болып табылады және бүгінде Испанияның "Ұлттық қазынасының" бөлігі болып саналады. 1954 жылы 28 қарашада туған жері Мадридте қайтыс болды. Оның немересі жазушы және белсенді Мария Тереза Леон (қарындасы Оливаның қызы) және оның немересі "Фундасион Рамон Менендес Пидал" ұйымының төрағасы болған испан филологы Диего Каталан болды. Оның есімімен Аликанте, Кордоба, Гранада және Гвадалахара көшелері аталған (Мария Гойри көшесі).