Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мария Амалия Висента Гойри, Мария Гойри де Менендес Пидал (29 тамыз 1873 жылы Мадридте 28 қараша 1954 жылы Мадридте) - испандық испандық, әдеби сыншы, зерттеуші, педагог және әйелдер құқығын қорғаушы. 1896 жылы ол философия және әдебиет мамандығы бойынша диплом алған алғашқы испан әйелінің бірі болды, ал 1909 жылы испан университетінде (Мадрид университеті) докторлық дәрежесін алған алғашқы адам болды. Ол Рамон Менендес Пидальдің әйелі болды.
María Amalia Vicenta Goyri also known as María Goyri de Menéndez Pidal (29 August 1873 in Madrid –28 November 1954 in Madrid) was a Spanish Hispanist, literary critic, researcher, educator and advocate for women's rights. In 1896 she became the first Spanish woman to earn a degree in Philosophy and Letters and the first to earn her doctorate, in 1909, at a Spanish university (the University of Madrid). She was the wife of Ramón Menéndez Pidal.
Өмірбаян
Мария Амалия Висента Гойри 1873 жылы 29 тамызда Мадридте баск отбасында дүниеге келді. Ол өзінің алғашқы жылдарын Бискай провинциясындағы теңіз жағалауындағы ауыл Алгортада өткізді. Ол Мадридке өзінің жалғыз басты анасы Амалия Гойримен, үлкен мінез-құлық пен мәдениеттің тігіншісімен оралды. Денсаулығы нашар болғандықтан, оны үйде анасы оқытты, ол туберкулездік артритке қарсы күресу үшін жиі ашық ауада Буэн-Ретиро паркіне сабақ беріп тұратын. Ол Марияны спорт залына жазды және он екі жасында әйелдерді оқыту қауымдастығында бизнес курстарын бастады. Ол грамматиканы жақсы көретінін біліп, 1887 жылы мұғалім болу үшін Гувернанттар мектебінде оқыды. 1890 жылы ол және тағы бір жас студент Кармен Галлардо Мадрид университетінің Философия және әдебиет мектебінде сабақтарды тексерді. 1892 жылы ол өзінің қатысуы ерлер студенттерінің назарын аудармауы шартымен, сыныптарға қатысу үшін әйел студент ретінде ресми тіркелуге Мемлекеттік білім берудің бас хатшысынан рұқсат алды. Әр сабақ алдында оған дәлізде күтуге рұқсат етілмеді және ол сыныпқа іргелес кеңседе күтуге мәжбүр болды. Мұғалімі оны өзінің қасындағы жеке кабинетіне шығарып салады. Сабақ аяқталған соң, оны да сол күйінде шығарып жібереді. Оның профессорларының бірі сол кездегі ең танымал ғалым, испандық ғалым және тарихшы Марселино Менендес Пелайо болды. Бірінші жылы ол Эмилия Пардо Базанның "Ерлер мен әйелдердің білім беруі" атты презентациясын тыңдады, онда ол Россо мен Франсуа Фенелонға феминистке қарсы деп шабуыл жасады және Джон Стюарт Милл мен Готфрид Лейбницті әйелдер үшін білім беру реформаларын прогрессивті қолдау үшін қорғады. Консепсьон Аренальдің әйелдердің құқықтары мен міндеттері туралы пікірін білдіруі зорлық-зомбылық шабуылдарға ұшырағанда, Мария орнынан тұрып, қарт белсендіді қатаң қорғады. Мария Гойри әдеттегі мектеп профессоры (1893), философия және әдебиеттер бойынша лицензиат (1896), философия және әдебиеттер докторы (1909) атақтарын алды.
María Amalia Vicenta Goyri was born on 29 August 1873 in Madrid to a Basque family, she spent her early years in Algorta, a seaside village in the province of Biscay. She returned to Madrid with her single mother, Amalia Goyri, a seamstress of great character and culture. Due to her delicate health she was educated at home by her mother, who frequently gave her lessons outdoors in the Buen Retiro Park to help combat her tubercular arthritis. Ignoring the conventions of the time she enrolled María in a gym and when she was twelve she began business courses at the Association for the Education of Women. There she discovered she enjoyed the study of grammar and in 1887 she enrolled in the School for Governesses to become a teacher. In 1890 she and another young student, Carmen Gallardo, audited classes in the School of Philosophy and Letters at the University of Madrid. In 1892 she received permission from the General Secretary of Public Instruction to register officially as a female student in order to attend classes on the condition that her presence not distract male students. Prior to each class she was not permitted to wait in the corridor and had to wait in an office adjacent to her classroom. Her professor would then escort her to her own individual desk near his. At the end of class she would be escorted out the same way. One of her professors was the foremost academic of the day, the Spanish scholar and historian, Marcelino Menéndez Pelayo. In her first year she heard Emilia Pardo Bazán's presentation of "The Education of Men & Women" in which she attacked Rosseau and François Fénelon as anti feminist and defended John Stuart Mill and Gottfried Leibniz for their progressive advocacy of educational reforms for women. When Concepción Arenal's presentation of her views on women's duties and rights provoked violent attacks, María stood up and vehemently defended the elderly activist. María Goyri obtained the titles of normal school professor (1893), licentiate in philosophy and letters (1896), and Doctor of Philosophy and letters (1909).
Неке
Мария Рамон Менендес Пидальмен танысқанда, Менендес Пелайо оны өзінің бұрынғы студенті университетінің аспирантурасында дәріс оқыған кезде тыңдады. Рамон қазір университет профессоры болды және роман филологиясының кафедрасын алды. Бір қызығушылықтары бар екенін білген ол оның оқушысы, содан кейін көмекшісі болды. Олар 1900 жылы үйленді және бал айына олар ең көне сақталған испандық эпостық поэмасы - Poema de mío Cid (Сид поэмасы) географиялық жерлерін қайта қарады. Олардың үш баласы болды: бала кезінде қайтыс болған Рамон, Химена және Гонсало. Мария мен Рамон өмірлерін филологияға, ежелгі испан тарихы мен балладаларын сақтауға байланысты барлық нәрселерді зерттеуге арнады. Сондай-ақ ол 1916 жылы 16 жасқа дейінгі жастардың түрмеге қамалуын болдырмау үшін құрылған Protectorado del Niño Delincuente (Балаларды қылмыскерлерден қорғаушы) ұйымымен бірлесіп жұмыс істеді. 1918 жылы Instituto Escuela de segunda enseñanza (Жоғары оқу орны) құрылғанда ол тіл және әдебиет сабақтарын оқытты. 1933 жылы 23 қазанда ол Patronato del Centro para Ampliación de Estudios (Алдыңғы оқулар жөніндегі кеңес) басқарма мүшесі болып сайланды және Блас Кабрера, Луис Каландр, Мария де Маэсту және Луис де Зулуэтамен бірге жұмыс істеді. Ол Испанияда Азамат соғысы басталғанға дейін еркін білім беру институтында (Junta para Ampliación de Estudios) сабақ берді.
María met Ramón Menéndez Pidal when Menéndez Pelayo took her to hear his former student give a lecture at the Graduate School of the University. Ramón was now a university professor and had obtained the chair in Romance Philology. Finding they shared the same interests she became his student and then his assistant. They were married in 1900 and for their honeymoon they retraced the geographic locales of the Poem of the Cid (Poema de mío Cid), the oldest preserved Spanish epic poem. They had three children: Ramón, who died in childhood, Jimena and Gonzalo. María and Ramón devoted their lives to research on everything related to philology and the preservation of ancient Spanish history and ballads. She also collaborated with the Protectorado del Niño Delincuente (Child Delinquent Protectorate), an organization founded in 1916 to help prevent the incarceration of youths under the age of 16. When the Instituto Escuela de segunda enseñanza (High School Institute) was established in 1918 she taught language and literature. On October 23, 1933 she was elected board member of the Patronato del Centro para Ampliación de Estudios (Board for Advanced Studies) and worked along with Blas Cabrera, Luis Calandre, María de Maeztu and Luis de Zulueta. She taught at the Institute of Free Education (Junta para Ampliación de Estudios) until the outbreak of the Spanish Civil War combining physical exercise along with intellectual studies.
Испаниядағы азаматтық соғыс
Мария мен Рамон Мадридті Сан-Ильдефонсо Гранжадағы Корольдік сарайға жалғастыратын патшалық жолда орналасқан Сан-Рафаэльдегі ауыл үйінде болған кезде Азамат соғысы басталып, оларды толығымен тосқауылға түсірді. Олар қызы Химена, оның күйеуі Мигель Каталан Санудо және ұлы Диего Каталанмен бірге Екінші испан республикасына қарсы көтерілген әскерилер бақылайтын аймақта болды. Куатро-Виентос әуежайынан ұшақтар бомбалағаннан кейін олар қауіпсіздігі үшін Эль-Эспинарға, кейіннен Сеговияға қашуға мәжбүр болды. Соғыс Гойри үшін апат болды. Олар Франсиско Франконың жағында болды, бірақ ол әлі де либералды көзқарастарын қорғады, оның ішінде әйелдерге барлық салаларда, әсіресе білім беруде тең құқықтар берілді. Archivo General de la Guerra Civil Española (Испанияның Азамат соғысының жалпы архиві) Франко бастаған Ұлттық қорғаныс кеңесі жасаған есеп. Онда Менендес Пидал Каталанның отбасы мүшелері мен олардың достары жасырын түрде бақыланып, хат-хабарлары тексерілгені айтылған. Ұлттық үкіметінің базасы болған Бургосқа жіберілген баяндамада: "Испания Корольдік академиясының директоры Рамон Менендес Пидал мінез-құлқы әлсіз және оның әйелі Мария Гойридің толықтай үстемдігіне ие болды, ол өте талантты және ерекше энергиялы мәдениетті әйел, ол күйеуі мен балаларын бұзған. Ол өте сенімді және Испаниядағы ең қауіпті адамдардың бірі. Бұл - революцияның ең берік тамырының бірі екені сөзсіз". Соғыстан кейін еркін білім беру институты мен Жоғары оқулар жөніндегі кеңестің қамқорлығымен барлық мектептерге тыйым салынды және мұғалімдерге білім берудегі әйелдердің теңдігін және басқа да либералды себептерді насихаттауға тыйым салынды. Оқытумен қатар, Мария өзінің соңғы жылдарында ежелгі ауызша балладалардың әртүрлі нұсқаларын зерттеуге, жинауға және мұрағаттандыруға арнады, олар қазір Fundación Ramón Menéndez Pidal-де сақталады. Бұл коммерциялық емес орталық тарихи және филологиялық зерттеулер мен гуманистік зерттеулерді дамытуға арналған. Мадридтің солтүстігіндегі Оливар де Шамартиннің зәйтүн бағында орналасқан бұл кітап ғалымдар үшін өте маңызды дерек көзі болып табылады және бүгінде Испанияның "Ұлттық қазынасының" бөлігі болып саналады. 1954 жылы 28 қарашада туған жері Мадридте қайтыс болды. Оның немересі жазушы және белсенді Мария Тереза Леон (қарындасы Оливаның қызы) және оның немересі "Фундасион Рамон Менендес Пидал" ұйымының төрағасы болған испан филологы Диего Каталан болды. Оның есімімен Аликанте, Кордоба, Гранада және Гвадалахара көшелері аталған (Мария Гойри көшесі).
María and Ramón were at their country house at San Rafael, a town nestled on the royal road linking Madrid to the Royal Palace of La Granja de San Ildefonso, when the Civil war broke out taking them completely by surprise. They were with their daughter Jimena, her husband, Miguel Catalán Sañudo and their son Diego Catalán in an area controlled by military who had risen against the Second Spanish Republic. After bombardment by planes from the Cuatro Vientos Airport they were forced to flee to El Espinar and later to Segovia for safety. The war was a catastrophe for Goyri. They were on the side of Francisco Franco but she still defended her liberal views including equal rights for women in all areas, especially education. In the Archivo General de la Guerra Civil Española (General Archive of the Spanish Civil War) is a report that was made up by the National Defense Council led by Franco. It reveals that the family members of Menéndez Pidal Catalán and their circle of friends were being discreetly watched and their correspondence checked. The report sent to Burgos, the base of the Nationalist government, said that "Ramón Menéndez Pidal, Director of the Royal Spanish Academy, was weak of character and totally dominated by his wife, María Goyri, a cultured woman of great talent and extraordinary energy who has perverted her husband and children. She is very persuasive and one of the most dangerous people in Spain. Without doubt one of the more robust roots of the revolution." After the war the Free Institute of Education and all schools under the auspices of the Board for Advanced Studies were banned and teachers forbidden to promote women's equality in education and other liberal causes. In addition to teaching María devoted her later years to research, gathering and archiving different versions of ancient oral ballads that are now kept in the Fundación Ramón Menéndez Pidal, a non profit center dedicated to developing historical and philogical studies and humanistic research. Located at the olive grove garden of Olivar de Chamartin in the north of Madrid it is an indispensable source for scholars and is today considered part of the "National Treasure" of Spain. She died 28 November 1954 in her native Madrid. Her niece was the writer and activist María Teresa León (daughter of her sister Oliva) and her grandson was the Spanish philologist Diego Catalán who presided over the "Fundación Ramón Menéndez Pidal". There are streets in Alicante, Cordoba, Granada and Guadalajara named after her (Calle María Goyri).