Кіріспе

1991 жылғы Мануэль ДеЛанданың кітабы "Ақылды машиналар дәуіріндегі соғыс" (1991) - Мануэль ДеЛанданың соғыстың және технологияның тарихын сипаттайтын кітабы. Ол Мишель Фуконың "Дисциплина және жазалау" (1978) еңбегіне әсер етеді, сонымен қатар, Жиль Делез мен Феликс Гуатаридің "Мың плато" (1980) еңбегінде енгізілген соғыс машиналары мен машиналық филам туралы түсініктерді қайта түсіндіреді. Делеуз мен Гуатари Фуконың философияны жаңа идеялар туралы ойлануға ынталандыруға арналған "құралдар қорабы" ретінде сипаттауын бағалады. Олар өздерінің түсініктерін қайта игеру үшін, "осы" түсініктің басқа контекстіне, олар "актуализация" деп атаған жерге, алаң дайындады. ДеЛанда осы авторлардың тұжырымдамаларын қолданып, соғыс және технология тарихын зерттеді.

Технология мен соғыс тарихының әлеуметтік тарихы

ДеЛанда әр тарихи кезеңде әлеуметтік және экономикалық құрылымдар соғыс машиналарына, яғни әскерлердің түріне қалай әсер ететінін сипаттайды. Ол биосфераның өзін-өзі ұйымдастыру шегін белгілейтін сингулярлықтарға (немесе бифуркацияларға) қалай жететінін көрсету үшін хаос теориясына сүйенеді, онда пайда болатын қасиеттер көрсетіледі және машиналық филум құрайтын "меканосфера" ұқсас қасиеттерге ие деп мәлімдейді. Мысалы, ол белгілі бір деңгейдегі халық санының өсуі қалай шабуылдарға әкелуі мүмкін екенін және басқалары соғыстарды тудыруы мүмкін екенін айтады. ДеЛанда тарихшы ретінде Анналь мектебінің және адам өлшеміне қарама-қарсы ұзақ уақыт тарихи құбылыстарды зерттеудің қарызы бар. ДеЛанданың айтуынша, келесі шектік нүктеге жету керек, немесе сингулярлық, бұл адам мен машинаның бір-біріне қарсы тұруын тоқтатып, соғыс машинасына айналған және соғыс машинасы машиналық филоммен кесілген кезде. Саяси бақылаудың жоқтығынан, бұл көшпелілерге айналған бейбарыс соғыс машиналарына әкелуі мүмкін. ДеЛанда былай деп жазады: Мен машиналық филумды өзін-өзі ұйымдастыру процестерінің басталуындағы барлық сингулярлықтардың жиынтығы ретінде анықтадым - материя мен энергия ағынының шешуші нүктелері, бұл ағымдар өздігінен жаңа форманы немесе үлгіді алады. Бұл процестердің барлығы молекулалар, жасушалар немесе термиттер сияқты әртүрлі элементтерді қамтиды, оларды бірнеше математикалық модельдермен көрсетуге болады. Осылайша, бір және сол сингулярлық екі өте әртүрлі өзін-өзі ұйымдастыру әсерін тудырады деп айтуға болады, сондықтан сингулярлық "механизмге тәуелсіз" деп аталады.

Орталықтандыру және орталықсыздандыру

ДеЛанданың айтуынша, орталықтандыру және орталықсыздандыру - "соғыс машинасындағы" екі үрдіс: әскери қолбасшылар әр оқиғаның басқаруын және бақылауын орталықтандыруға тырысады және "адам еркі шешім қабылдау шеңберінен шығады" немесе олар жауапкершілікті жеке сарбаздарға (мысалы, взводтар немесе неміс миссиялық тактикасы) жүктейді. "Тертістен" аулақ болу үшін. ДеЛанданың айтуынша, "сүрлеу" - "шу" сияқты. Өте көп сүрлеу соғыс машинасын бұзады, ол өзін-өзі жояды. Осылайша, орталықтандырылған әскерлерде орын алғандай, басқару, командалық және байланыс орталығының (C3) басында сүрінуді күтудің орнына, орталықтандырылған соғыс машиналары машинаның әр деңгейінде таралуға мүмкіндік береді. 1805 жылы Жакард тоқыма станогы матадағы үлгілерді тоқуды басқару үшін карточкалардағы тесіктерді пайдаланды және бұл адам бақылауының машинаға "көшіп кетуінің" алғашқы мысалы және ДеЛанданың айтуынша бағдарламалық жасақтаманың өнертабысы. Немістермен бейімделген командалық-бақылау әдістерін Фредерик Тейлор әскер арсеналдарына енгізді және азаматтық қоғамға таратты: "әскери өндіріс әдістерін азаматтық қоғамға енгізу бүкіл командалық-бақылау желісін берумен бірге болды". (с. 153) Сандық басқару жүйесі және кейін АҚШ Әуе күштері қаражатымен әзірленген CNC "жарақ өндірісі саласындағы барлық бақылауды жұмысшылардан алып тастайды және оны жоғарыда орталықтайды. Бірақ егер NC (және оған байланысты әдістер) басқару тізбесін тиімді қысқартып, адамдарды шешім қабылдаудан алып тастаса, ол сонымен қатар экономиканың азаматтық секторын жұмысшылардың өнімділігіне кері әсерімен әлсіретті" (ж. 154) деп дәлелдейді Мануэль ДеЛанда. Ол АҚШ-тың 19-шы ғасырдан бері алғаш рет құралды машиналарды импорттаушы елге айналғандығын атап өтті. 1975 жылы интегралды микросхемалардың барлық ірі өндірушілері америкалық болса, 1986 жылы тек екеуі ғана жапондық емес екенін атап өтті. 1982 жылы жапондық МИТИ Массалды параллельділік арқылы көптеген есептеулерді орындайтын компьютерлерді жасау үшін Бесінші буын компьютерлік жүйелер жобасын (FGCS) бастады. ДеЛанданың айтуынша, прус армиясы Хоминийдікі болғандықтан, ол ұрыс алаңының орталықтандырылған басқаруын және әскери істерді дипломатия мен саясаттың орнына жүргізуді жақтырады. Ол Клаузевицтің "Соғыс туралы" (1832) еңбегінде соғысқа қарағанда саясаттың басымдылығы туралы классикалық теориясына қарсы шығады (егер стратегия - бұл шайқастарды жинау өнері болса, саясат - жеңістерді түсіну өнері). ДеЛанда Сун Цзының сөздерін келтірмегенмен, Клаузевицтің сөздерін қолдануы соғыстан аулақ болудың ең тиімді жолы ретінде Күннің кеңестерін еске салады: адам соғыстың болмағанына қарамастан, соғыста жеңіске жеткеніне сенімді болуы мүмкін. ДеЛанда бұл Жоминия теориясы Пруссияның милитаризміне, РАНД корпорациясына және Пентагонның ғылыми-зерттеу және даму саясатына әсер еткенін айтады. Бұл орталықтандыру әрқашан адамдарды шешім қабылдау шеңберінен алып тастауға бағытталған, сондықтан технологияның эволюциясымен тығыз байланысты, бірақ ДеЛанданың кітабының негізгі тезисі технологияның эволюциясы жақсы да, жаман да емес, өйткені технофилдер мен технофобтар үміт етеді немесе қорқады. Ол адамның еркіне әсер етпеу үшін немесе кооперативтік мінез-құлық пен орталықсыздандыруды басымдыққа қою үшін пайдаланылуы мүмкін: классикалық мысал ретінде интернеттің алғашқы кезеңдеріндегі әскери ARPANET-ті хакерлер қайта иеленуі қолданылды. Осылайша, 1870-71 жылдардағы франко-пруссиялық соғыстан кейін неміс бас штабы жасаған Шлиффен жоспары орталықтандырылған соғыс жоспарлауының және Жомин теориясының жақсы үлгісі болып табылады: бәрі қатты жоспарланған, сондықтан кенеттен өзгерістерге бейімделу мүмкіндігі мүлдем болмады. 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, әскерилер императорға Францияға шабуыл жасаудан басқа ештеңе істей алмайтындарын айтты, бірақ император ойларын өзгертті, егер ол Францияға шабуыл жасамаса, Ұлыбритания соғысқа кірмейді деп үміттенді (1904 жылғы Entente cordiale келісімі бойынша). Бірақ бұл жоспар тым қатаң болды және өзгертуге жол бермеді, осылайша соғыстың жанама себептерінің бірі болуы мүмкін (бұл жалғыз емес екені анық: Фернан Брауделден үзінді келтіріп, кітабының басында сөз қозғаған ДеЛанда, бірегейлікке немесе детерминизмге сенбейді).

Уоргэйминг және ойын теориясы

ДеЛанда сонымен қатар XIX ғасырдың басында пруссалықтар Kriegsspiel атауымен ойлап тапқан соғыс ойынының сол кезден бастап соғыстарды симуляциялау үшін, әсіресе, әскери-өндірістік кешен аясында ғылым саясатын әзірлеумен айналысатын RAND корпорациясы сияқты ой-толықтардың орнына ауысқанға дейін қарулы күштердің "организацияланған миы" деп саналатын бас штабының қалай қолданылғанын көрсетеді. Фредерик Ұлы, Фуконың айтуынша, автоматтарға және шағын әскери ойындарға қызығатын. Картографиядағы жетістіктерден пайдаланған 19-ғасырдағы соғыс ойындарының үлгілері, басында хаостың әсерін бейнелеу үшін құлаққа тәуелді болды. Ақырында, бұл иррационалды жағдайлар, сондай-ақ адам еркі бұрыштан алынып тасталды: қазіргі әскери соғыс ойындары адамдарға емес, компьютерлерге қарсы. Ядролық қару-жарақ жарысы кезінде ойын модельдерінде адамдар шегінен өтіп, қызыл батырманы басудан бас тартқаны көрсетілді, бұл әскери бағдарламашыларды ойыншыларды жоюға көндірді. ДеЛанда соғыс машиналарының әртүрлі "дәуірлерін" ажыратады (бірақ олар бір-бірінен оңай жолмен алмаспайды; Фуко мен Делез де осындай тарихи сызықтық жалғастықты күмәнге салады); ол сондай-ақ соғыс машиналарының әртүрлі "деңгейлерін" айқындайды (тактика, стратегия және логистика, олар міндетті түрде саясатты қамтиды). Бұдан әрі "сағат механизмі парадигмасынан" "мотор парадигмасына" өтуді сипаттап, ол Мишель Серрестің зерттеулерін келтіріп, бұл жаңа парадигманың үш құрамдас бөліктен тұратын "абстрактты моторды" қалай жасауға әкелгенін көрсетеді: резервуар (бу машинасы жағдайында бу), пайдалану айырмашылығының түрі (жылу / суық) және (жылу) айырмашылықтарды пайдалану үшін "диаграмма" немесе "бағдарлама". Мишель Серрес Дарвинді, Маркс пен Фрейдті ғылыми дискурс саласындағы мысалдар ретінде атап өтті, олар халықтың, капиталдың немесе санасыз құмарлықтардың резервуарлары, әрқайсысы табиғи түрде таңдалған түрлердің, тауарлар мен еңбектің немесе симптомдар мен қиялдардың айналымын басқаратын процедураны ұстанатын дене шынықтыру, сынып немесе жыныстық айырмашылықтарды пайдалану арқылы жұмыс істейді. Серрес (с.141) Осылайша, 1789 жылғы Француз революциясынан туған Наполеонның әскерлері машиналық филумның немесе сингулярлықтардың немесе екіге бөлінудің жаңа табалдырығын белгіледі: пайда болатын қасиеттер осы "эволюцияда" "сағат үлгісінен" "моторлық үлгіге" көрсетіледі. Бұл эволюция тек технологиялық емес, бұл "эволюцияны" анықтайтын бу машинасының - қозғалтқыштың алғашқы түрінің - өнертабысы емес. Бірінші булы қозғалтқыш ойлап табу арқылы ойлап табылды және сондықтан Томас Кун ойлағандай "парадигмалық ауысудың" салдары деп айтуға болмайды. Ғылымның технологиядан артықшылығы жоқ (не керісінше). Де Ланда "абстрактты қозғалтқыш" "бетонды қозғалтқышқа" қарағанда маңызды екенін түсіндіреді, Наполеон соғыстары кезіндегі көзді ашып тастайтын жеңістерді мысалға ала отырып, Наполеон өзі қозғалтқышты өзінің соғыс машинасына техникалық объект ретінде енгізбеді (оның айтуынша, ол бу кемелерін пайдаланудан бас тартты), бірақ абстрактты қозғалтқыш Наполеон әскерлерінің құрастыру тәсіліне әсер етті: "моторлы" әскерлер алғашқы болып адал адам денелерінің резервуарларын пайдаланды, осы денелерді икемді калькулге (сызық емес тактика) енгізді және достар / жаулар айырмашылығын пайдаланып, соғысты сағаттық династиялық дуэльдерден ұлттар арасындағы жаппай қақтығыстарға дейін жеткізді.Де Ланда (p.141) Наполеонның шынайы жаңалығы - бұл қозғалтқыш өнертабысын іске асыруда емес, ол француз бу кемелерін пайдаланудан бас тартты, бірақ оның патриоттық энергияның бассейнін пайдалануы, революциямен қуаттанды. Бұл жоғары мораль әскерге шақыруды мүмкін етті; сонымен қатар, жергілікті бастамашылықты және әскердің орталықсыздандырылуын қамтамасыз етті, өйткені француз командирлері, өздерінің әріптестері сияқты, егер олар сарбаздардың шағын топтарына белгілі бір тапсырмаларды атқаруға рұқсат берсе, үзіліссіз жағдайлардан қорықпайды. ДеЛанда сонымен қатар Джон фон Нейманның RAND корпорациясы әскери жаттығуларды жақсарту үшін қалай жалдағанын атап өтті, ол Пентагонға ядролық стратегия туралы ойлауға көмектескен ойын теориясын ойлап табу арқылы жасады. Әсіресе, ойын теориясы Тұтқынның дилеммасының инстанциясы ретінде суық соғыстың дуалистік қақтығысын көрсетуге пайдаланылды. Де Ланданың айтуынша, нөлдік жиынтық қателік әлі ойланбағандықтан, бұл кооперативтік ойындарға...