Кіріспе
Ультрафиолетті сәулеленуді пайдаланатын фотосурет процессі Ультрафиолетті фотосуретке түсіру - тек қана ультрафиолетті (УФ) спектрінен сәулеленуді пайдалана отырып, суреттерді жазудың фотосурет процессі. Ультрафиолет сәулесімен түсірілген суреттер ғылыми, медициналық немесе көркемдік мақсаттарға қызмет етеді. Суреттерде жарық кезінде көрінбейтін көркем туындылардың немесе құрылымдардың бүлінуі көрінуі мүмкін. Диагностикалық медициналық суреттер тері ауруларын немесе зақымданудың дәлелі ретінде пайдаланылуы мүмкін. Кейбір жануарлар, әсіресе жәндіктер, көру үшін ультрафиолет толқын ұзындығын пайдаланады; ультрафиолет фотосуретке түсіру адам көзімен көрінбейтін, бірақ жәндіктерді тартатын өсімдіктердің белгілерін зерттеуге көмектеседі. Археологиялық орындарды ультрафиолетпен суретке түсіру арқылы көрінбейтін артефактілер немесе жол қозғалысы үлгілері анықталуы мүмкін. Ультрафиолет сәулелері адам көзіне көрінбейтіндіктен, ультрафиолет кескіндердің түсі болмайды. Ультрафиолет сәулесінен флуоресценциялы бояулардың суреттері ультрафиолет флуоресценциялы фотосуреттің үлгілері болып табылады.
Ultraviolet photography is a photographic process of recording images by using radiation from the ultraviolet (UV) spectrum only. Images taken with ultraviolet radiation serve a number of scientific, medical or artistic purposes. Images may reveal deterioration of art works or structures not apparent under light. Diagnostic medical images may be used to detect certain skin disorders or as evidence of injury. Some animals, particularly insects, use ultraviolet wavelengths for vision; ultraviolet photography can help investigate the markings of plants that attract insects, while invisible to the unaided human eye. Ultraviolet photography of archaeological sites may reveal artifacts or traffic patterns not otherwise visible. Ultraviolet images have no color since ultraviolet radiation is invisible to human eyes. Photographs of dyes that fluoresce under ultraviolet illumination are examples of ultraviolet fluorescence photography.
Айналған УФ-суреттер
Айналған УФ-суретте субьект УФ-суретті шығаратын шамдармен (сәулелік көздер) немесе күшті күн сәулесімен тікелей жарықтандырылады. Лензаға ультрафиолет сәулелерін өткізетін сүзгі орналастырылады, ол ультрафиолет сәулелерін өткізеді және барлық жарық және инфрақызыл сәулелерді сіңіреді немесе бұғаттайды. Ультрафиолетті сүзгілер арнайы түсті шыныдан жасалады және қажетсіз толқын ұзындығын бұғаттауға көмектесу үшін басқа сүзгі шынымен қапталуы немесе сэндвич болуы мүмкін. Ультрафиолеттік өткізгіш сүзгілердің мысалдары - Baader U сүзгісі немесе StraightEdgeU ультрафиолеттік жолақты сүзгісі, екеуі де көрінетін және инфрақызыл сәулелердің көпшілігін болдырмайды. Көне сүзгілерге Kodak Wratten 18A, B + W 403, Hoya U 340 және Kenko U 360 кіреді, олардың көпшілігі қосымша инфрақызыл бұғаттағыш сүзгімен бірге қолданылуы керек. Әдетте мұндай ИЖ блоктау, УФ өткізгіш сүзгілер Schott BG 38, BG 39 және BG 40 шыныдан жасалады. Цифрлық камера сенсорларымен қолданылатын сүзгілерде "инфрақызыл ақау" (инфрақызыл спектрдегі беріліс) болмауы керек; сенсор кері қайтарылған инфрақызыл сәулелерді, сондай-ақ ультрафиолет сәулелерін алады, олар контрасты кемітеді және тіпті ультрафиолет сәулелерімен ғана шешілетін бөлшектерді толығымен жасыруы мүмкін. Шынылардың көпшілігі ұзын толқынның УФ-тен өтуіне мүмкіндік береді, бірақ басқа барлық УФ-толқын ұзындықтарын, әдетте 350 нм және одан төмен. Ультрафиолеттік фотосуретке арнайы жасалған, кварцтан немесе кварц пен флюориттен жасалған элементтерге ие линзаларды пайдалану қажет. Толығымен кварцқа негізделген линзалар көрінетін және ультрафиолет сәулелерінің арасында айқын фокус ауысуын көрсетеді, ал флюоритті/кварц линзалар көрінетін және ультрафиолет сәулелерінің арасында фокус ауысуынсыз толық түзетілуі мүмкін. Соңғы типтің мысалдары: Nikon UV Nikkor 105 мм f/4.5, Coastal Optics 60 мм f/4.0, Hasselblad (Zeiss) UV Sonnar 105 мм және Asahi Pentax Ultra Achromatic Takumar 85 мм f/4.5. Өткінші сәулелі УФ-суреттерге арналған Nikon D70 немесе D40 DSLR (өзгертілмеген) санариптік камералар деп мәлімделген, бірақ көптеген басқалары ішкі УФ және ИЖ-блоктау сүзгісі алынып тасталғаннан кейін жарамды. Fujifilm FinePix IS Pro цифрлық SLR камерасы ультрафиолет (және инфрақызыл) фотосуретке арналған, жиілік реакциясы 1000-ден 380 нм-ге дейін, бірақ ол сәл ұзағырақ және қысқа толқын ұзындығына да жауап береді. Кремний (DSLR сенсорлары жасалған) 1100 мен 190 нм арасындағы толқын ұзындығына жауап бере алады.
УФ-флуоресценциямен фотосуретке түсіру
Ультрафиолет сәулесі әсерінен пайда болған көрінетін флуоресценция негізінде жасалған фотосуретке түсіруде, кері қайтарылған Ультрафиолет фотосуретке түсірудегідей, ультрафиолет сәулесі қолданылады. Алайда, линзада қолданылатын шыны кедергі сүзгісі барлық ультрафиолет және инфрақызыл сәулелерді бұғаттап, тек көрінетін сәулелердің (жарықтың) өтуіне мүмкіндік береді. Көрінетін флуоресценция қолайлы субьектте қысқа, жоғары энергиялы ультрафиолет толқын ұзындығы сіңіріліп, энергиясын жоғалтып, ұзақ, төмен энергиялы көрінетін толқын ұзындығы ретінде шығарылады. УФ-сумен әсерленген көрінетін флуоресценциямен суретке түсіру қараңғы бөлмеде, мүмкіндігінше қара фонмен жүргізілуі тиіс. Фотограф жақсы нәтиже алу үшін қара түсті киім киюі керек. (Көптеген ашық түсті маталар УФ-сәуле астында флуоресценция жасайды.) Кез келген камера немесе линза қолданылуы мүмкін, өйткені тек көрінетін толқын ұзындығы ғана тіркеледі. УФ-шылғыштар сондай-ақ инфрақызыл флуоресценция мен УФ-шылғышты да әсер етеді. УФ-сумен әсерленген көрінбейтін флуоресценциямен суретке түсіру үшін камераны УФ немесе ИФ-суреттерді түсіру үшін өзгерту керек, сондай-ақ УФ немесе ИФ-суреттерді түсіретін линзалар пайдаланылуы тиіс. Жарық сәулелі толқын жолағын тарайту үшін кейбірде УФ-жарық көздеріне сүзгілер қосылады. Бұл сүзгі экзитерлік сүзгі деп аталады және ол белгілі бір флуоресценцияны тудыратын сәулеленуді ғана өткізеді. Бұрынғыдай, камера линзасының алдына кедергілік сүзгі қойылуы керек, ол қажетсіз толқын ұзындығын болдырмайды.
Сот медицинасында пайдалану
Ультрафиолет фотосуреттерін дәлел ретінде сотқа кем дегенде 1934 жылы қолданылды. Ультрафиолет сәулесімен түсірілген суреттерде тері бетінде көрінбейтін көкжиектер мен жаралар, кейде көрінетін емделу аяқталғаннан кейін ұзақ уақыт бойы пайда болуы мүмкін. Бұл шабуылдың дәлелі ретінде қызмет ете алады. Құжаттардың өзгеруін анықтау үшін ультрафиолетті суреттеуді қолдануға болады.